(506 S. K. m. 26) (818 S. K. m. 43, 44)
Dava: Davacı iş kazasında Malul Kalan Sigortalı İşçi için Yapılan Harcamalar Üzerine Uğranılan Kurum Zararının Rucüen Ödetilmesini istemiştir. Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde isteği hüküm altına almıştır. Hükmün, davacı ve davalılardan T... Elektrik Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. Avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi M. Taş tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi:
Karar: 1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre, temyiz eden tarafların sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2- Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Yasanın 26. maddesidir. Bu maddeye göre Kurumun rücu hakkı sigortalının işverenden veya diğer tazmin sorumlularından isteyebileceği miktarla sınırlı olup o miktarı geçemez. Yargıtay uygulamasında böyle bir hesap şekline tavan hesabı, İş Mahkemesinin yapması gereken karşılaştırmaya da tavan kontrolü denmektedir.
Zararlandırıcı sosyal sigorta olayı sonucunda, sigortalının yüzde yüz sürekli iş göremez durumuna girdiği ve başkasının bakımına muhtaç olduğu tartışmasızdır. Çözümlenmesi gereken hukuksal sorun, zararlandırıcı sosyal sigorta olayı sonucu başkasının bakımına muhtaç duruma düşen sigortalının bakım masrafı yönünden zararının nasıl hesaplanacağıdır. Hemen söylemek gerekirse başkasının bakımına muhtaç olan sigortalının tazmin sorumlularından bakım ücretini isteyebileceği kabul edilmelidir. Zira bakım olgusu karşısında, sigortalının kendisine bakacak kişiye ücret ödeyeceği hayatın olağan akışına ve yaşam deneyimlerine uygun düşen bir gerçektir. Bu kişiye bakım ücreti isteme hakkını tanımamak onun ölümünü istemekle eş değerdedir. Oysa insan yaşamının kutsallığı her türlü maddi değerlerin üstündedir.
Bakım ücretinin ne şekilde hesap edilmesi gerektiği meselesine gelince; kuşkusuz sigortalı kendisine baktırmak için başkasının yardımından yararlanacak ve yararlandığı kişi veya kişilere ücret ödeyecektir. Ödenecek bu ücretin peşin sermaye değeri, sigortalının bakımdan doğan zararıdır. Konu ülke genelinde düşünüldüğünde, kural olarak sigortalının kendisine asgari ücretle baktırabileceği üstün olasılık dahilindedir. O nedenle, karar tarihine en yakın asgari ücret tarifesi esas alınmalı, asgari ücretin net miktarı saptanıp bilinen dönemden sonrası için ıskontolama işlemi yapılmalı, bilinen dönem yönünden ise gerçek belli iken varsayıma gidilemeyeceğinden, hesap raporu tarihinde belli olan en son asgari ücret tarifesi dikkate alınmalı bakım ücretiyle birlikte, sigortalının diğer gerçek zararı da (tavan) hesap edileceği için hesap edilen tavandan bakım için ne miktar pay ayırabileceği belirlenmeli, belirlenecek miktar, bakım ücreti olarak bulunan miktardan düşülmeli ve ortaya çıkan miktarın, sigortalının tazmin sorumlusundan isteyebileceği tazminat miktarı olduğu kabul edilmelidir. Kuşkusuz tavan denetlemesi yapılırken, bakım gideri tutarı tavana eklenmek suretiyle sonuca gidilecektir.
Genel kural, bakım ücretinin asgari ücret üzerinden hesap edilmesi gerektiği biçiminde ise de, her somut olayın özellikleri dikkate alınmak suretiyle kanıtlandığı takdirde asgari ücretin üzerinde veya altında saptanacak herhangidir ücret miktarı hesaplamaya esas alınabilir.
Öte yandan, Borçlar Kanunu'nun 43. ve 44. maddelerinin uygulanmasını gerektiren bir sebebin varlığı halinde bakım için hesap edilen zarar miktarından indirim yapılabileceği de gözardı edilmemelidir. Yeri gelmişken bakım ücretinin Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 20/4. maddesinde öngörülen, %50 oranında artırım esasına göre hesap edilebilip hesap edilemeyeceği konusu üzerinde de durulması gerekli görülmüştür.
Bilindiği gibi anılan madde gereğince, şayet sigortalı bir başkasının bakımına muhtaç ise bağlanan gelir %50 oranında arttırılır. Bu durumda bakım ücreti hesap edilirken mahkemece tespit edilen tavanın %50 si bakım ücreti olarak kabul edilebilir mi? Hemen söylemek gerekirse kabul edilemez. Zira gerçek belli iken başka bir yöntemin benimsenmesi geleneksel tazminat hukuku ilkelerine aykırı düşer. Olaydaki gerçek, sigortalının bakım için ücret ödemesidir. Ödeyeceği ücret, tavanın %50 sinin altına inebileceği gibi üstüne de çıkabilir. Esasen sigortalının gerçek zararının tespit edilmesi gereken ilkeler ile Kurum'un gelir bağlamasında Sosyal Sigortalar Kanunu'nun ortaya koyduğu ilkeler biri birinden farklı olduğundan tavanın %50 sinin bakım ücreti olarak değerlendirilmesi düşünülemez.
Mahkemece, açıklanan ilkeler doğrultusunda bakım ücretinin ne miktar olduğunun araştırılıp incelenmemesi ve tavan denetlemesinin buna göre yapılmamış olması usule ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
3- Yine örneği dosyada bulunan Erzurum 4. Noterliğinin 19.10.1998 tarih 9184 yevmiye nolu ve taahhütname başlığı ile düzenlenen ibranameye ilişkin belgede işveren şirket tarafından sigortalıya ödendiği anlaşılan 3.000.000.0000 liranın dış tavandan düşülmek suretiyle tavan kontrolünün yapılmaması isabetsiz olup bozma nedenidir.
O halde, tarafların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Temyiz edilen hükmün yukarda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 17.04.2003 gününde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy