(1479 S. K. m. 53/1)
Dava: Davacılar,ölüm aylığına hak kazandıklarının tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme,ilamında belirtildiği şekilde davanın reddine karar vermiştir.
Hükmün,davacılar Avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi:
Karar: Davacılar, murisleri Atıf'ın 08.04.1994 - 19.5.1997 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğu nedenle ölüm aylığına hak kazandıklarının tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde, "sigortalının sağlığında Kuruma müracaatının bulunmadığı, ölümünden sonra hak sahipleri tarafından tescilinin yapılmasının yasal olmadığı, bu nedenle de davacılara bağlanan ölüm aylığının kesilmesinin yasaya uygun olduğu" nedenlerle isteğin reddine karar vermiştir.
Dosyanın incelenmesinden; 1994 - 1997 yılları arasında T.Şeker Fabrikaları AŞ. tarafından, muris Atıf'ın ürün bedellerinden Bağ-Kur adına prim tevkifatı yapıldığı, hak sahiplerinin başvurusu üzerine 01.05.1994 tarihinden itibaren tescili yapılarak, kendilerine ölüm aylığı bağlandığı, fakat daha sonra Kurum tarafından, "2926 sayılı Yasada hak sahiplerine sigortalılığın kayıt ve tescili konusunda yetki veren bir hüküm bulunmadığı" nedenle murisin tescilinin iptali ile ödenen aylıkların iadesinin sağlanması yoluna gidildiği anlaşılmaktadır.
Yasada öngörülen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı gibi , bu Kanun kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren üç ay içinde Kuruma kayıt ve tescillerini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurumca resen yapılması emredilmiştir. Bu çevrede, anılan Kanunun 36 maddesi ( 4956 sayılı Yasa ile değişik 1479 sayılı Yasanın 53/1. Maddesi ) gereği olarak da, Kurumun prim alacaklarını Bakanlar Kurulu kararıyla ürün bedellerinden tevkif suretiyle tahsili olanaklı kılınmıştır. İşte bu bağlamda sigorta primlerinin, ürün bedellerinden Bağ-Kur adına tevkif suretiyle, tahsili halinde kişinin yukarda izah edilen anlamda tescil işleminin bu tevkifat tarihinde gerçekleştiğinin kabulü anılan yasal düzenlemelerin lafzına ve ruhuna uygun olacaktır.
Anılan Yasanın Kastamonu'da uygulanmaya başladığı "11.2.1993 Tarihinde murisin 55 yaşından büyük olması nedeniyle" Tarım Bağ-Kur sigortalılığının isteğe bağlı yapılması gerektiği, böyle bir başvurunun da bulunmadığı nedenle sigortalı sayılamayacağı" yönündeki düşünceye de, ürün bedelinden tevkifat suretiyle yapılan prim kesintisinin "sigortalı olma irade beyanı" olarak kabul edilmesi gereği karşısında itibar edilemeyeceği açıktır.
Gerçekten de, tarımda kendi adına bağımsız çalışanlarla ilgili sigorta primlerinin ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek o kişi adına Bağ-Kur hesabına yatırılması suretiyle ödenmesi halinde, kayıt ve tescil için Kuruma başvuru olmasa dahi belirtilen biçimdeki prim ödeme işleminin tarımda kendi adına bağımsız çalışan kişinin kayıt ve tescil konusundaki iradesini ortaya koyduğunun kanıtı olarak kabulü ile Bağ-Kur'un iş bu primleri tahsil etmesine rağmen, sigortalıyı o tarih itibariyle resen kayıt ve tescil etmemesi yasanın kendisine yüklediği bu mükellefiyete açık bir aykırılık oluşturur ki, bu bağlamda davalı Kurumun Yasa ile kendisine yüklenen resen tescil görevini yerine getirmemesinin sonuçlarının sigortalıya yükletilmesi olgusu Medeni Kanunun 2. maddesinde tarifini bulan objektif iyi niyet kuralı ile bağdaştırılamaz.
Yukarıda belirtilen maddi ve hukuki olgular dikkate alınmaksızın yazılı düşüncelerle karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davacıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 15.09.2003 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy