(506 S. K. m. 80) (6183 S. K. m. 70) (1580 S. K. m. 19/7) (277 S. K. m. 1) (3986 S. K. m. 18)
Dava: Davacı, yasalara aykırı olarak İskendurun Demir ve Çelik Genel Müdürlüğü A.Ş. nezdindeki doğmuş vergi gelirleri üzerine konulan haczin iptaline karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün, davalı Avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi Hatice Kamışlık tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi:
Karar: Davada çözümlenmesi gereken hukuksal sorun: Kurumun prim alacağından ötürü ilgili Belediyenin emlak vergisi gelirlerinin haczedilip haczedilemeyeceği meselesidir.
Bilindiği gibi, 506 sayılı Yasanın 3917 sayılı Yasa ile değişik 80. maddesi uyarınca prim alacaklarının tahsilinde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır. Kurumun icra takibini anılan Yasa hükümleri çevresinde yürüttüğü çekişmesizdir.
Davanın yasal dayanağı hangi malların haczedilemeyeceği konusunu düzenleyen 6183 sayılı Yasanın 3986 sayılı Yasa ile değişik 70. maddesidir. Maddenin birinci bendi aynen "233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabi iktisadi devlet teşekkülleri, kamu iktisadi kuruluşları, bunların müesseseleri, bağlı ortaklıkları, iştirakleri ve mahalli idarelerin malları hariç olmak üzere Devlet malları ile hususi kanunlarında haczi caiz olmadığı gösterilen mallar"ın haczedilemeyeceğini hükme bağlamıştır. Belediyeler de mahalli idarelerden sayıldığına göre kural olarak belediye mallarının haczedilebileceğinin kabulü gerekir. Ancak maddede, hususi kanunlarında haczi caiz olmadığı belirtilen malların haczedilemeyeceği öngörülmektedir. Belediye mallarının haczi ile ilgili 1580 sayılı Belediye Kanunu'nun 19/7. maddesine göre belediyelerin bahçeleri, umuma ait akar olmayan açık ve kapalı yerleri, belediye vergi ve resimleri ile kamu hizmetine tahsis edilen ve akar olmayan emval ve eşyası haczedilemez. 277 sayılı Kanunun birinci maddesinde, 5237 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu ile diğer Kanunlarla belediyelere verilen payların belediye vergi ve resimleri hükmünde olduğu kabul edilmiştir. 277 sayılı Yasanın değişiklikten önceki birinci maddesindeki hükmüne ve 1580 sayılı Kanunun 19/7. maddesine göre Belediye Gelirleri Kanunu ile diğer kanunlarla belediyelere verilen paylar belediye vergi ve resimleri hükmünde bulunduğundan haczedilemiyordu. Ancak 277 sayılı Yasanın birinci maddesi 3986 sayılı Yasanın 18. maddesiyle değiştirilmiş ve Belediye Gelirleri Kanunu ile diğer kanunlarla belediyeye verilen payların 6183 sayılı Yasa uyarınca yapılan takiplerde haczedilebileceği hükme bağlanmıştır.
Prim alacağının takibinde 6183 sayılı Yasa hükümleri uygulanacağına göre, Kurumun yaptığı icra takibinde Belediye Gelirleri Kanunu ile diğer kanunlarla belediyeye verilen payların haczedilebileceğinin kabulü gerekir.
Yasada özel kişiler lehine değil de kamu kuruluşları lehine yapılan bu değişikliğin amacı, belediyelerden alacaklı durumunda bulunan ve kamu hizmeti gören kamu kuruluşlarının gördükleri hizmetlerin kısmen de olsa aksamasını önlemektir. Zira 6183 sayılı Yasaya göre alacaklı durumunda olan kamu kuruluşlarının gördüğü hizmetlerin belediyelerin gördüğü kamu hizmetlerinden daha aşağıda olduğu düşünülemez.
Kanun, Kurumun prim alacağını kamu alacağı düzeyine getirmiş ve zor durumda bulunan Sosyal Sigortalar Kurumu'nun yüksek oranlara varan belediyelerdeki prim alacaklarının tahsilinde kolaylık sağlamayı amaçlamıştır. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununda, emlak vergisi hasılatından belediyelere pay verileceği öngörülmüştür.
Olayda belediyenin İskenderun Demir Çelik Fabrikaları A.Ş. tarafından belediyeye ödenmesi gereken 2002 yılı II. taksit emlak vergisi alacağının yukarıda değinilen yasalarla belediyeye verilen paylar kapsamında bulunduğu gözetilerek, 04.05.1994 tarihinde yürürlüğe giren 3986 sayılı Yasaya göre kurumun prim alacağından ötürü bu payların haczi kabildir.
Mahkemece açıklanan maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın yazılı düşüncelerle haczin kaldırılmasına karar verilmiş olması usule ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı Sosyal Sigortalar Kurumunun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 19.01.2004 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy