(1479 S. K. m. 24, 79) (4721 S. K. m. 2)
Dava: Davacı, davalı Kurum işleminin iptali ile Bağ-Kur sigortalılığının tespitine ve yaşlılık aylığının devamına, Kuruma borçlu olmadığının saptanmasına karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde davanın reddine karar vermiştir. Hükmün, davacı Avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi N.Ş. tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi:
Karar: Davacı, davalı Kurum tarafından 01.05.1986 tarihinde bağlanan yaşlılık aylığının, 13.11.2003 tarihli Kurum yazısı ile kesildiğini, işlemin iptalini, yaşlılık aylığının devamını, Kuruma toplam 20.720.866.221.-lira borçlu bulunmadığının tespitini istemiştir.
Davacı, Kuruma verdiği 30.01.1973 tarihli işe giriş bildirgesi ile; 07.12.1959 tarihinde başlayan İstanbul Ticaret Odası kaydına istinaden 01.10.1972 tarihi itibariyle Bağ-Kur'a 5. basamaktan kayıt ve tescil edilmiştir. Oto alım-satım ve tamir işinden dolayı 01.01.1959 tarihinde başlayan vergi kaydı işini terk nedeniyle 07.06.1984 tarihinde sona ermiştir. Bağ-Kur 07.06.1984 tarihinden yaşlılık aylığının bağlandığı 01.05.1986 tarihine kadar zorunlu Bağ-Kur sigortalılığının bulunmadığını belirterek yaşlılık aylığını iptal etmiştir.
Taraflar arasında uyuşmazlık, 07.06.1984-01.05.1986 tarihleri arasında davacının zorunlu Bağ-Kur sigortalılığının bulunup, bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.
14.03.1985 tarihinde kabul edilip, 22.03.1985 günlü Resmi Gazetede yayımlanan 3165 sayılı Kanunun 6. maddesi ile değişik 1479 sayılı Kanunun 24.l-a maddesinde kimlerin Bağ-Kur sigortalısı sayılacakları gösterilmiştir.
Bu maddeye göre;
"Kanunla ve kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulu sosyal güvenlik kuruluşları kapsamı dışında kalan ve herhangi bir işverene hizmet akdi ile bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan;
a )-Esnaf ve Sanatkarlar, tüccar, sanayici ve borsa ajan ve acenteleri, mimar ve mühendisler, sigorta prodüktörleri ve eksperleri, eczacılar, tabipler, veterinerler, gümrük komisyoncuları gibi ticari kazanç veya serbest meslek kazancı dolayısıyla gerçek veya götürü usulde gelir vergisi mükellefi olanlar, Esnaf ve Sanatkar siciline kayıtlı bulunanlar veya Kanunla kurulu meslek kuruluşlarına usulüne uygun olarak kayıtlı olanlar ... " sigortalı sayılmaktadır. Bu kural uyarınca, 22.03.1985-30.04.1986 tarihleri arasında davacının Kanunla kurulu meslek kuruluş ve Esnaf ve Sanatkar sicili kaydı dolayısıyla vergi kaydı bulunmasa bile, zorunlu Bağ-Kur sigortalısı olduğu kabul edilmelidir. Öte yandan, vergi kaydının sona erdiği 07.06.1984-22.03.1985 tarihleri arasında davacının sigortalı sayılıp sayılmayacağı, 2654 sayılı Kanunun 6. maddesiyle değişik 1479 sayılı Kanunun 24. maddesi gözetilerek bir sonuca varılmalıdır. 2654 sayılı Yasayla değişik 24. maddeye göre;
"Kanunla ve kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulu sosyal güvenlik kuruluşları kapsamı dışında kalan ve herhangi bir işverene hizmet akdi ile bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan;
a) Esnaf ve Sanatkarlar, tüccar, sanayici ve borsa ajan ve acenteleri, mimar ve mühendisler, sigorta prodüktörleri ve eksperleri, eczacılar, tabipler, veterinerler, gümrük komisyoncuları gibi kazancı dolayısıyla gerçek veya götürü usulde gelir vergisi mükellefi olanlar,
b) Kendi adına ve hesabına bağımsız olarak çalışmakla beraber gelir vergisinden muaf olanlardan kanunla kurulu meslek kuruluşlarına usulüne uygun olarak kayıtlı olanlar sigortalı sayılmaktadır.
Davacının 07.06.1984-22.03.1985 tarihleri arasında vergi kaydı yoktur. Ancak, bu dönemde mahkeme; davacının gelir vergisinden muaf olup, kanunla kurulu meslek kuruluş kaydı dolayısıyla kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmasının bulunup bulunmadığı konusunda davacıdan delillerini sormamış ve gereken araştırma yapılmamıştır. Yine davacıya yaşlılık aylığı bağlandığı 01.05.1986 tarihinde davalı kuruma davacının bir prim borcu yoktur. Vergi kaydı 07.06.1984 tarihinde sona erdikten sonra, davacı Kuruma 31.08.1984, 28.12.1984,29.05.1985,24.09.1985, 30.12.1985, 15.04.1986 tarihlerinde prim ödemesinde bulunmuştur. Bu prim ödemeleri dolayısıyla vergi kaydı bulunmayan ve taraflar arasında uyuşmazlık konusu olan dönem bakımından davacının 1479 sayılı Kanunun 79. maddesine göre, isteğe bağlı sigortalı kabul edilmesi gerektiği düşünülmeden karar verilmesi isabetsiz olduğu gibi, bu dönemde aldığı primleri uzun süre kullanıp daha sonra sigortalılıktan saymaması öncelikle Medeni Kanunun 2. maddesinde ifadesi bulunan iyiniyet kuralına ve 17 yıl sonra yaşlılık aylığını bu sebeplerle kesmesi sosyal güvenlik ilkelerine uygun düşmemektedir.
İş bu maddi ve hukuki olgular göz önüne alınmadan yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup karar bozulmalıdır.
O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 30.05.2005 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy