(506 S. K. m. 79)
Dava: Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde 18.06.1982-04.11.1999 tarihleri arasında geçen ve Sosyal Sigortalar Kurumuna noksan bildirilen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.
Hükmün, davacı ve davalılardan Sosyal Sigortalar Kurumu Avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi Özlem H. tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi:
Karar: Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79. maddesi olup, bu tür davaların kamu düzenine ilişkin bulunmaları, sigortalılığın zorunlu, kişiye bağlı ve devredilemez bir hak olması nedeniyle özel bir duyarlılıkla araştırması yapılarak deliller resen toplanmalıdır.
Mahkemece yapılan araştırma hüküm kurmaya yeterli değildir. Öncelikle 506 sayılı Yasanın 79/10. maddesi hükmüne göre; yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilmeyen sigortalılar, çalıştıklarını, hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan itibaren (işyerinden ayrıldıkları yılın sonundan itibaren) 5 yıllık hak düşürücü süre içinde mahkemeye başvurarak açacakları dava yoluyla kanıtlayabilirler. Davacı çalışmasının kesintisiz olduğunu iddia etmekle işyerinden ayrıldığını beyan ettiği tarih ile dava tarihi arasında beş yıllık hak düşürücü süre geçmemiştir. Ne var ki davacı tespitini istediği süreler içinde davalı işveren yanında çalışıp çalışmadığını ve çalışmaların kesintisiz olduğunu yöntemince kanıtlamalıdır.
Bu yönde; çalışmanın geçtiği işyeri ile dava dışı Kadir A.'e ait işyerinde kayıtlara geçmiş kişilerin ve davacının çalışmasını bilecek durumda olanların resen tanık sıfatı ile dinlenmeleri suretiyle davacının çalışmasının niteliği ve süresi, devamlı mı olduğu, kesinti veya askıya alınma durumunun olup olmadığı, anılan çalışmalar sırasında emir ve talimat yetkisinin kimde olduğu konusunda ayrıntılı beyanları alınarak, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları taraflar ile ilişkileri ve işyerinin niteliği itibariyle beyanlarının doğruluğu sorgulanmalıdır.
Özellikle zabıta kayıtlarına da geçen dava dışı Kadir A.yanında çalışması olup olmadığı, çalışmanın mevcudiyeti halinde bu tarihlerde emir ve talimat yetkisinin kimde olduğu ve hizmet akdinin unsurlarının davacı ile hangi işveren arasında kurulduğu resen tespit edilecek tanıkların ayrıntılı sorgusu ile zabıtadan Kadir A. yanındaki çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri araştırılarak açıklığa kavuşturulmalıdır. Dava dışı Kadir A.'e bağlı olarak davalı işveren Sümbül Yaşar A. yanında geçen çalışma yönünden kesinti oluşturacak şekilde ayrı bir hizmet akdinin varlığının tespiti halinde; kesinti öncesi çalışma yönünden hak düşürücü sürenin varlığı ayrıca değerlendirilmeli, öte yandan dava dışı işveren Kadir A.'e yöntemince husumet yöneltilerek bildireceği deliller toplanarak tüm delillerin birlikte değerlendirilmesi ile varılacak sonuca göre hüküm kurulmalıdır.
Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin eksik araştırma, inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı gerekçelerle karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir
O halde, tarafların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 05.07.2005 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy