(506 S. K. m. 79, 130) (1475 S. K. m. 89) (4857 S. K. m. 92)
Dava: Kurum işlemi ve komisyon kararının iptali ile toplam 15.524.307.724 lira prim borcu bulunmadığının davasının yapılan yargılaması sonunda; ilamda yazılı nedenlerle davanın kabulüne ilişkin hükmün süresi içinde temyizen ve duruşmalı olarak incelenmesi davalı Kurum Avukatınca istenilmesi üzerine, dosya incelenerek, işin duruşmaya tabi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 29.03.2005 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmiştir. Duruşma günü davalı adına Av. Mahmut B. ile karşı taraf adına Av. Alpaslan S. geldiler. Duruşmaya başlandı. Hazır bulunan Avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verilerek aynı gün Tetkik Hakimi Ercan T. tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi:
Karar: İşyerinde yapılan denetim sırasında düzenlenen durum tespit tutanağını imzalayan işçilerin, tespite göre eksik bildirildiği sonucuna varılan sigortalılık sürelerine ilişkin olarak tahakkuk ettirilen prim, gecikme zammı, EKP ve ÖİV'nin, müfettişlerin tespit yetkisinin yokluğu, tutanağın usule aykırı düzenlendiği, zamanaşımı süresinin geçtiği, EKP ve ÖİV ilişkin yasaların yürürlük tarihlerine göre tahakkuka olanak bulunmadığı gerekçeleriyle iptali istemiyle açılan davanın yargılaması sonucunda, müfettiş raporu dışında sürekli çalışmayı kanıtlayacak herhangi bir belge bulunmadığı görüşüne yer veren bilirkişi raporu dayanak alınarak davanın kabulüne karar verilmiştir.
2.3604.32168.38.01 sicil numaralı olarak işlem gören işyerinde yoklama memuru tarafından yapılan inceleme sonucu düzenlenen 15.5.2001 tarihli işyeri durum tespit tutanağında, Sait B., Ramazan Ç., Selahattin K., Necib M., Mehmet Ç. ve Zeliha C. adlı işçilerin çalıştığı tespit edilmiş, işe giriş tarihleri de imzalı beyanlarıyla belirlenip, aynı tarihli yoklama memuru raporuna eklenerek sigortalıların bildirimlerinin yapılıp yapılmadığının Kurum kayıtlarından kontrol... edilmesi gereğine yer verilmiştir. 25.10.2002 tarihli sigorta müfettişi raporu ve ekindeki kayıt inceleme tutanağında ise, 15.05.2001 tarihli durum tespit tutanağında adları kayıtlı işçilere yapılan ödemelerin dökümü yapılarak, ...işyeri kayıt ve belgelerinde adlarına ücret tahakkuku ve Kuruma bildirimi bulunmayan devreler için, işverenden işe giriş bildirgesi, aylık bildirge ve dönem bordrolarının talep ve temini, işverenin belgeleri Kuruma tevdi etmemesi halinde, 506 sayılı Yasanın 79. maddesi uyarınca re'sen düzenlenmesi... gereğine yer verilmiş, bu yöndeki işlem doğrultusunda re'sen tahakkuk yoluna gidilen 15.524.307.724 TL prim, eğitime katkı payı, özel işlem vergisi ve bunlara ilişkin gecikme zammına yönelik davacı itirazının, itiraz komisyonu tarafından da reddi üzerine eldeki dava ile prim borcu bulunmadığının tespiti istenmiştir.
506 sayılı Kanunun 130.maddesi hükmüne göre, Kurum müfettişi tarafından usulünce düzenlenmiş tutanaklar, aksi eşdeğerde delillerle kanıtlanıncaya kadar geçerli belgelerdendir. Anılan maddede 25.08.1999 tarih ve 4447 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle de sigorta müfettişlerinin bu kanunun uygulanması bakımından İş Kanununda belirtilen teftiş, kontrol ve denetleme yetkisini haiz bulundukları öngörülerek bu yönde İş Kanununun 89.maddesine (4857 sayılı Yasanın 92. maddesi) yollamada bulunulmakla, geçerli biçimde düzenlenen tutanakların aksinin eşdeğerde delillerle ispatlanması gereğine ilişkin ilke aynen muhafaza edilmiştir. Tutanak ve rapordaki tespitlere karşın işverenin, sigorta müfettişine verdiği ifadesinde, 15.05.2001 tarihli tutanağı, şirketle yasal bağı bulunmayan, işyerinde tesadüfen bulunan akrabası Mehmet Ö. tarafından imzalandığını, ... belirterek, tutanakta adı geçenlerden Mehmet Ç. ile Necip M. dışındakilerin işçi olmadıkları, işyerine gezmeye gelmiş kişiler olduğunu beyan ettiği gözetilerek, tespit tutanağında adı geçen ve Kuruma bildirilmeyen çalışmaları nedeniyle prim tahakkuku yoluna gidilen sigortalıların Kurum nezdindeki sigortalı özlük dosyaları getirtilerek davacıyla çalışma ilişkilerinin kayıtlara yansıma oranı ile Kurum işlemlerine konu tahakkuk dönemlerinin ayrıntılı karşılaştırmasının yapılması, müfettiş raporu içeriğindeki tespitlerin dayanağı kayıtlar, durum tespit tutanağını işveren adına imzalayan kişinin konumuna ve tarafların konuya ilişkin sunabilecekleri tüm kayıtlar getirtilerek, gerektiğinde adı geçenlerin beyanları ve konunun vazgeçilmez ve devredilemez nitelikteki sosyal güvenlik hakkıyla doğrudan ilgisi nedeniyle gerek görüldüğünde re'sen yapılacak araştırma ve incelemeyle toplanacak kanıtları birlikte değerlendirilmesi sonucunda, adı geçen sigortalıların sigortalılık süreleriyle ilgili eksik bildirimde bulunulup bulunulmadığının tespiti; varılan sonuç karşısında primlerin ait oldukları dönem ve geçerli mevzuat uyarınca zamanaşımına uğrayan kısmının bulunup bulunmadığı, eğitime katkı payı ve özel işlem vergisi yönünden dayanak yasaların yürürlükte olmadığı döneme ilişkin tahakkukun bulunup bulunmadığı yönleri açıklığı kavuşturulmak suretiyle sonuca varılması gereği gözetilmeksizin, ...özel işlem vergisi ve eğitime katkı payı alacağının hangi dönemler için hesaplandığı tespit edilememekle birlikte yasanın yürürlüğünden önceki dönemlere ilişkin talepte bulunulamayacaktır. değerlendirmesine yer veren, soyut yukarıda sıralanan ilkeler ışığında inceleme içermeyen soyut düzeydeki bilirkişi raporuyla sonuca varılmış olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, davalı Avukatı yararına takdir edilen 400,00 YTL duruşma avukatlık parasının karşı tarafa yükletilmesine, 29.03.2005 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy