(Sosyal Güvenlik Kurumu Asgari İşçilik Tespit Komisyonunun Çalışma Usul Ve Esasları Hakkında Yönetmelik m. 4)
Dava: Davacı, eksik işçilik bildiriminde bulunulduğu iddiasıyla resen tahakkuk ettirilen prim ve gecikme zammının iptal edilmesine karar verilmesini istemiştir.
Karar: Mahkeme, ilamında belirtildiği biçimde isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün, davalı Avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi Ercan Turan tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.
Denizli ili, 400 kişilik cezaevi ikmal inşaatı işini üstlenen davacı şirket tarafından yürütülen iş sebebiyle eksik işçilik bildiriminde bulunulduğu gerekçesiyle resen tahakkuk ettirilen prim ve gecikme zammının iptali istemli davada, malzemeli işçilik olarak değerlendirmeye alınan bir kısım faturaların salt işçilik faturası olarak kabulü ve işin bütünü itibariyle klasik bir onarım veya inşaat işi olarak değerlendirilemeyeceği yaklaşımından hareket eden ve ihale konusu işi kazı, makineyle kırma taş ve çakıl serilmesi, hazır beton imalatı, inşaat ve nakliye gibi bölümlere ayırıp, bu işlerin her biri için de asgari işçilik tesbit komisyonunca belirlenen oranlardan daha düşük oranlar esas alınmak suretiyle düzenlenmiş bulunan bilirkişi raporuna dayanılarak sonuca varılmıştır.
İşin ihale aşamasında parçalara bölünmediği ve bütünlük arz eder biçimde yüklenildiği durumlarda, işçilik oranının tespitinin de bu genel nitelik gözetilerek belirlenmesi zorunlu olduğu gibi; bedelinin ağırlıklı kısmı iş makine ve araçlarının kullanımından kaynaklanan araç kirası türünden masraflara ait olan faturaların, malzemeli işçilik yönü ağır basacağından, bu tip faturaların salt işçilik olarak kabulüne de olanak bulunmamaktadır. Ayrıca, salt işçiliğin tespitinde, Asgari İşçilik Tesbit Komisyonunun Çalışma Usul ve Esasları Hakkındaki Yönetmelik'in 4. maddesindeki Üretimde kullanılan malzemenin tamamı ile alet ve edevatın idarece verilmesi halinde kullanılan işçilik... tanımından yararlanılarak, basit düzeydeki alet ve edevat dışındaki teknoloji kullanımını içeren faturaların, salt işçilik faturası olarak değerlendirilmesine olanak bulunmadığı göz önünde bulundurulmalıdır.
Kuruma, yeterli işçilik bildirilmiş olup olmadığının araştırılmasında dikkate alınacak asgari işçilik oranlarının saptanması amacıyla oluşturulan Asgari İşçilik Tesbit Komisyonu tarafından belirlenmiş olan asgari işçilik değerleri, malzeme, işçilik, kar ve işin yürütülmesinde etken sair unsurların, konuya ait düzenlemeler ışığındaki hesaplamaya dayalı olarak belli orandaki ifadesi olmakla birlikte; Kurum tarafından uygulanan işçilik oranının, ihale konusu işe sıralanan unsurlar yönünden uygunluk göstermediğinin ileri sürülme olanağı mevcut olduğundan, böylesi durumlarda, ihaleye ait bütün belgeler, istihkakı oluşturan kalemler, kar payı, ihale indirimi, işin yapımında kullanılan teknoloji, genel ve yöresel rayiçler ışığında, özellikle ihale konusu işin, asgari işçilik tespitine dayanak alınan verilerden uzaklaşan yönlerini ortaya koymak ve işin yapımında ileri teknoloji kullanılması sebebiyle o iş için Kurumca belirlenen asgari işçilik oranından daha düşük işçilik gerçekleştiğini yönündeki iddianın ispatı işverene aittir. Kuşkusuz bu iddia soyut tanık beyanlarına dayandırılamayacağından, işverenin bu iddiasını somut nitelikte delillerle ortaya koyması gerekir. Özellikle, işin niteliği dikkate alınarak yüksek teknoloji ürünü makine ve araçların işverenin o işe dair makine parkında bulunup bulunmadığı, ya da işyeri dışından temine ait belgeler mahkemeye ibraz edilmeli, bu araçların fiilen kullanılıp kullanılmadığı incelenmelidir.
Sunulan belge ve kanıtların, uygulanan işçilik oranı yönünden değerlendirilip, gerçeğe uygun olup olmadığı yönünden yapılacak incelemenin ise, gerek duyulduğunda işyerinde keşif yapılmak suretiyle ve ihale konusu iş konusunda teknik bilgi sahibi bilirkişilerin katılımıyla oluşturulan kurul tarafından yerine getirilmesi; işçilik oranları konusunda farklı sonuca varılması halinde, gerekçelerinin ayrıntılı olarak ortaya konulup denetlenmesi gereği üzerinde durulmalıdır.
Mahkemece, yukarda açıklanan maddi ve hukuki olgular ışığında yeterli irdeleme yapılmaksızın, ihale konusu ikmal inşaatını, farklı iş kollarına ayırıp, her bir iş kolu yönünden daha düşük işçilik oranı tespitine ait yaklaşımın dayanaklarını ortaya koymayan ve istihkakın ağırlıklı kısmını işçilik hesabı yönünden değerlendirmeye almayan bilirkişi raporuna dayanılarak eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı biçimde karar verilmiş olması usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.
O durumda davalı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Temyiz edilen hükmün yukarda açıklanan sebeplerle BOZULMASINA, 07.03.2006 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy