(2926 S. K. m. 3) (Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu Kapsamında Tarımsal Faaliyette Bulunanların Tespit, Tescil ve Takibi Hakkında Yönetmelik m. 5, 9) (YHGK. 14.02.2007 T. 2007/21-73 E. 2007/71 K.)
Dava: Davacı, çakışan 506 sayılı Yasa kapsamındaki zorunlu çalışmalar hariç olmak üzere 01.09.1987 tarihinden itibaren 2926 sayılı Yasa kapsamında zorunlu Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespitini istemiştir. Mahkeme, ilanında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalı Kurum avukatları tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi Ş.Ö. tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
Karar: İnceleme konusu somut olayda; davacının 01.09.1987 tarihli itibariyle re'sen tescille başlayan 2926 sayılı Kanun kapsamındaki Tarım Bağ-Kur sigortalılığı, çakışan SSK'lı çalışmalar nedeniyle 28.03.1990 itibariyle sonlandırıldığı, bilahare prim ödemesine dayalı olarak 01.10.2003 tarihi itibariyle yeniden tescille başlayan sigortalılığın halen devam ettiği, 01.09.1987 - 28.03.1990 ve 01.10.2003 devam şeklindeki dönemler yönünden taraflar arasında bir uyuşmazlık bulunmadığı; çakışan SSK kapsamındaki zorunlu çalışma dönemlerinin 29.03.1990 - 19.04.1990, 01.05.1991 - 17.05.1991, 07.03.2000 - 01.08.2001 (uzun süreli), 12.09.2001 -14.03.2002,15.03.2002 - 31.03.2002 tarihleri arasında olduğu anlaşılmaktadır. Davacı, çakışan 506 sayılı Kanun kapsamındaki zorunlu çalışmalar hariç olmak üzere 01.09.1987 tarihinden itibaren 2926 sayılı Kanun kapsamında zorunlu Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespitini istemiş, Mahkemece; davalı Kurumun kabulünde olan ve uyuşmazlık konusu da olmayan dönemler hariç olmak üzere 20.04.1990 - 30.04.1991, 18.05.1991 -08.03.2000, 02.08.2001 - 11.09.2001 ve 01.09.2002 30.09.2003 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmiştir.
Mahkemenin hükmü eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. Zira, davacının Ziraat Odası veya Kooperatif kaydı gibi kuruluş kayıtlarının varlığı araştırılmadığı gibi, ürün teslimatı yapıp yapmadığı, ürün teslimatı yapmışsa ürün bedelleri üzerinden prim tevkifatının yapılıp yapılmadığı konusunda da bir araştırma yapılmamıştır. Bilindiği üzere, 2926 sayılı Kanunun 3 ve bu yasanın uygulanma usul ve esasları hakkındaki yönetmeliğin 5. maddesine göre tarımsal faaliyet; gerek kendi mülkünde, gerek ortaklık veya kiralamak suretiyle başkalarının mülkünde, gerekse kamuya ait yerlerde yapılabilir. Anılan yönetmeliğin 9. maddesine göre ise; sigortalıların kayıt ve tescil işlemlerinde valilik, kaymakamlık, özel idare, belediye, muhtarlık ve nüfus idareleri kayıtlan ile ayrıca diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, yasayla kurulu meslek kuruluşlarının tarım satış kooperatifleri ve birliklerinin, tarım kredi kooperatifleri ve birliklerinin, ziraat odalarının, pancar ekicileri üretim kooperatifleri ile birliğin (Pankobirlik), Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş.'nin ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtları esas alınmaktadır.
Diğer taraftan, davada öncelikle çözülmesi gereken hukuksal sorun; tescil ya da tevkifata dayalı olarak başlayan Tarım Bağ-Kur sigortalılığının devamı sürecinde devreye giren ve bir yıl ve daha fazla süreyle devam eden başka bir zorunlu sigortalılık nedeniyle, Tarım Bağ-Kur sigortalılığının sona erip ermeyeceği, başka bir anlatımla; Tarım Bağ-Kur sigortalılığı devam eden kişinin 506 veya 1479 sayılı Kanunlar kapsamında zorunlu sigortalı olması ve bu sigortalılığının bir yıl ve daha fazla sürmesi halinde, yeniden tescil başvurusu olmadığı gibi prim ödemesi ya da ürün teslimatı nedeniyle tevkifatı da bulunmayan bu kişinin boşlukta geçen dönemde devam eden tarımsal faaliyete rağmen Tarım Bağ-Kur sigortalısı sayılıp sayılamayacağı noktasında toplanmaktadır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 14.02.2007 gün ve 2007/21-73-71 sayılı kararında da açıkça belirtildiği gibi, davacının 01.01.1985 tarihinde başlayan 2926 sayılı Kanun kapsamındaki Tarım Bağ-Kur sigortalılığının 506 sayılı Kanuna tabi zorunlu çalışma nedeniyle 28.03.1990 tarihinde sona erdiği, çakışan SSK kapsamındaki zorunlu çalışma dönemleri arasında yer alan 07.03.2000 - 01.08.2001 dönemindeki çalışmanın, bir yıldan fazla sürmesi ve bu nedenle de anılan bir yıllık makul süreyi aşmış olması karşısında, anılan tarih aralığından sonraki dönem yönünden, 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalılığının kabulü için, bu sigortalılık kapsamında yeniden tescil veya prim ödenmesi ya da ürün teslimatı yapılması halinde prim ödeme veya tevkifat tarihini takip eden aybaşından geçerli olmak üzere yeniden Tarım Bağ-Kur sigortalılığının başlatılması mümkün olabilecektir.
Yukarıda belirtilen maddi ve hukuki esaslar dahilinde yapılacak araştırma ve inceleme ile, tarafların ibraz edeceği diğer deliller de birlikte değerlendirilmek suretiyle varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurum avukatlarının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle, temyiz olunan hükmün bozulmasına, 30.04.2009 gününde oybirliği ile karar verilmiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy