(506 S. K. m. 79) (5510 S. K. Geç. m. 7)
Dava: Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde isteğin kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Hükmün, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi A. B. tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
Karar: Davanın yasal dayanağı, 5510 Sayılı Kanunun Geçici 7. maddesi kapsamında uygulama alanı bulan 506 Sayılı Kanunun 79/10 maddesidir. Anılan Yasanın 6. maddesinde ifade edildiği üzere sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve feragat edilemez. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi karşısında, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olduğu, bu sebeple özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğunun gözetilmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re'sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.
Dosyada mevcut belge ve bilgilerin içeriğine göre, davacının 14.9.2007 - 20.8.2008 tarihleri arasındaki dönemde 260 günlük hizmetinin Kuruma bildirildiği, davacının 20.8.2007 - 20.9.2008 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığının tespitini ister vaziyette dava açtığı görülmektedir. Bordro tanıklarının beyanlarına göre, davacının işyerinde satış danışmanı olarak çalıştığı, hamile olması sebebiyle doğum sonrası bir süre işten ayrıldığı, 2008 yılının bir ve dördüncü ayları arasında 77 günlük sürede bildiriminin yapılmadığı, diğer sürelerde çalışmalarının tam olarak bildirildiği anlaşılmaktadır. İşveren şirketin Giresun'da şube açtığı, işyeri açıldıktan sonra davacı dahil bir kısım bordro tanıklarının işe giriş tarihinin 14.9.2007 tarihi olarak bildirildiği, şubenin kapatıldığının 21.1.2009 tarihinde Ticaret Sicil Gazetesinde yayınlandığı, buna göre uyuşmazlık konusu dönemin 20.8.2007 -14.9.2007 tarihleri arasındaki 24 günlük süre ile doğum iznini kullandığı 2008 yılının 1 ve 4. ayları arasında bildirilmeyen 77 günlük süre olduğu anlaşılmaktadır.
Bu sürelerin tespiti yönünde mahkemece yapılacak iş; öncelikle işverenin Giresun'da şube açtığı ve faaliyete geçtiği tarih belirlenmeli, uyuşmazlık konusu döneme ilişkin olarak -varsa- işveren nezdindeki belgeler getirtilmeli, iş bu belgelerden sigortalının imzasını içerenler yönünden imzanın kendisine aidiyeti sigortalı tarafından kabul edilenler ile inkar edilip de aidiyeti ehil bilirkişi incelemesiyle saptananlardan yine sigortalıca hata-hile-ikrah durumu iddia ve ispat edilemeyenler bakımından, işbu yazılı belgelerin aksi eşdeğerde delillerle kanıtlanmalı; bunun dışında sigortalının kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi sebeplerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu gereğince yeterince araştırılmalı; yukarda öngörülen nitelikte yazılı belge ibraz olunmayan çalışma süreleri yönünden ise, o dönemde sigortalı ile birlikte çalışan ve işverenin bordrolarında kayıtlı kişiler ile aynı yörede komşu ve benzeri işleri yapan başka işverenler ile bu işverenlerin çalıştırdığı ve bordrolara geçmiş kişiler saptanarak bilgi ve görgülerine başvurulmalı, yargılama aşamasında dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, işyerinin kapsamı kapasite ve niteliği nazara alınmalı, davacının doğum iznini kullandığı sürede ücretinin ödenip ödenmediği araştırılmalı, böylece bu konuda yeterli ve gerekli tüm soruşturma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.
O halde, davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Temyiz edilen hükmün yukarda açıklanan sebeplerle BOZULMASINA, temyiz harcının istenmesi halinde davalılardan Tunalar Motorlu Araçlar A.Ş.'ye iadesine, 02.05.2011 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy