(506 S. K. m. 79) (3308 S. K. m. 25)
Dava: Dava, davacının davalıya ait işyerinde 10.02.2003-05.10.2006 tarihleri arası sürekli çalıştığının tespiti istemine ilişkindir. Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.
Hükmün, davalılar avukatları tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi E. P. A. tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
Karar: Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayanağı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, yerinde bulunmayan bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı temyiz harcının davalılardan E. Beyaz Eşya Yedek Par. Tic. Ltd. Şti.'den alınmasına, 03.05.2011 gününde oybirliği ile karar verildi.
NOT: KONUNUN ÖNEMİ GEREĞİ YEREL MAHKEME İLAMINA AŞAĞIDA YER VERİYORUZ.
T.C.
İZMİR
6. İŞ MAHKEMESİ
Esas No: 2007/71
Karar No: 2009/542
Karar Tarihi: 18.11.2009
Mahkememizde görülmekte bulunan tespit (Sosyal Güvenlik Hukuku ile ilgili tespit davaları) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
Gereği Düşünüldü: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin, davalılardan işverene ait işyerinde 10.2.2003 tarihinden itibaren çalışmaya başladığını, iş akdinin haksız olarak feshedildiği 5.2.2007 tarihine kadar kesintisiz çalıştığı halde, 10.2.2003 ile 5.10.2006 tarihleri arasındaki çalışmalarının diğer davalı Kuruma bildirilmediğini iddia ile, Müvekkilinin, davalıya ait işyerinde 10.2.2003 - 5.10.2006 tarihleri arasında aralıksız olarak geçen sigortalı çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının iddiasının doğru olmadığını, müvekkili şirkete ait
sicil sayılı işyerinin 22.2.2005 tarihi itibariyle 506 sayılı Yasa kapsamına alındığını, davacının A. E. K.'ya ait 295284.35 sicil sayılı işyerinde çıraklık sözleşmesine istinaden 29.3.2003 - 6.3.2006 tarihleri arasında 3308 sayılı Yasa gereğince çıraklık eğitimi gördüğünü ve sigorta primlerinin Devlet tarafından ödendiğini, adı geçenin müvekkili şirkete ait işyerinde 5.10.2006 tarihinden itibaren hizmet akdine dayalı ve sigortalı olarak çalışmaya başladığını tüm çalışmalarının Kuruma eksiksiz olarak bildirildiğini, diğer davalı Kurum vekili, 11 12.2006 tarihli cevap dilekçesinde özetle, Davacının
s s numaralı özlük dosyasında; İzmir İli Mesleki Eğitim Merkezi Müdürlüğü'ne ait işyerinden verilmiş 29.9.2003 tarihli ilk işe giriş bildirgesinin mevcut olduğunu, söz konusu işe giriş bildirgesinde, işverenin kaşesi yanında ayrıca A. E. K. ait Arçelik Yetkili Servisi'nin kaşesinin de basılı olduğunu, davalı işverene ait
nolu işyerinden, anılan işyerin 506 sayılı Yasa kapsamına alındığı 22.2.2005 tarihinden 5.10.2006 tarihine kadar Kuruma bildirilmiş çalışma kaydına rastlanmadığı gibi dava dışı işveren A. E. K. ait
nolu işyerinden de Kuruma bildirilmiş çalışma kaydına rastlanmadığını, davacının iddiasını yazılı delillerle kanıtlaması gerektiğini ileri sürerek, davanın reddine karar verilmesini istemişlerdir.
İzmir 10. İş Mahkemesi'nin 2007/503 Esas sayılı getirtilerek dosyası incelendiğinde: davacısının H. K., davalısının E. Beyaz Eşya Yedek Par. Tic. Ltd. Şti.; davanın kıdem, ihbar tazminatı, genel tatil, dini - resmi bayram ve fazla mesaiye ilişkin alacak davası olduğu, taraf tanıklarının dinlendiği, mahkememiz dosyasının sonuçlanmasının beklendiği, görülmüştür.
Davacı H. K.'nun
sosyal sigorta numaralı kurum dosyası örneği incelendiğinde; davacının ilk kez, İzmir İli Mesleki Eğitim Merkezi Müdürlüğü'ne ait
nolu işyerinden iletilen işe giriş bildirgesine istinaden, 29.9.2003 tarihinden itibaren davalı kurum sigortalısı olarak tescil edildiği; Davalı işyerinden, davacı adına verilmiş işe giriş bildirgesine rastlanılmamakla birlikte, davalı tarafça 4.6.2007 tarihli delil listesi ekinde dosyaya sunulan ve e-bildirge kanalıyla Kuruma 3.10.2006 tarihinde iletilen işe giriş bildirgesine göre, davalı işverene ait
nolu işyerinde 5.10.2006 tarihinde işe başlayacağının gösterildiği; Davalı işverene ait
nolu işyerinden asgari ücret üzerinden Kuruma bildirilen çalışma gün sayılarının 122 gün olduğu görülmüştür.
SGK işverenler servisinde
numarada tescilli ve I. Mah. P. Sk. No:13/A Narlıdere/İzmir adresinde kurulu Arçelik Yetkili Servisi işyerinin, 21.10.1991 tarihi itibariyle işveren A. E. K. adına 506 sayılı Yasa kapsamına alındığı, bu işyerinin 31/05/2005 tarihinde terk edildiği; 1250172,35 numarada tescilli ve aynı adreste kurulu Beyaz Eşya Tamiri ve Bakım Servisi işyerinin, 22/02/2005 tarihinden itibaren davalı işveren E. Beyaz Eşya Yedek Parça Tic. Ltd. Şti. adına 506 sayılı Yasa kapsamına alındığı, şirket kurucu ortaklarından A. E. K.'nın temsile yetkili şirket müdürü olduğu; işyeri dosyalarında davacının çalışmaları ile ilgili herhangi bir, denetim raporu ve tutanağına rastlanmadığı anlaşılmıştır.
İzmir Mesleki Eğitim Müdürlüğü'ne yazılan müzekkereye verilen cevap ve eklerinden; davacının, Bakım Onarım Elektrikçiliği meslek dalında 29.9.2003 tarihinde Arçelik Servisi A.E. K. (I. Mah. P. Sk. No:13/A Narlıdere/İzmir) ile sözleşme hazırlayarak Okula kaydını yaptırdığı, 6.3.2006 tarihinde teorik eğitimim tamamladığı, bu meslek dalında eğitim süresi 3 yıl olduğu için bu süreyi doldurup kalfalık sınavlarına katıldığı, girdiği ilk kalfalık sınavında başarılı olduğundan. 6.3.2006 tarihinde sigorta primlerinin ödenmesine son verildiği, 29.9.2003 - 6.3.2006 tarihleri arasındaki sigorta primlerinin 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanunu gereğince Devlet tarafından ödendiği, görülmüştür.
Davalı tarafça dosyaya sunulu işyeri kayıtları incelendiğinde; davacının imzasını taşıyan 2006 yılı Ekim ayına ait ücret ödeme bordrosunda, davacının asgari ücretle 27 gün çalıştığının kayıtlı olduğu, İşçi Çıkış Bildirim listesine göre; 5.2.2007 tarihinde işten ayrıldığının belirtildiği, anlaşılmıştır.
Taraf tanıklarının beyanlarına başvurulmuş tanıklar beyanlarında;
Davacı tanığı H. Ç. beyanında, Kendisinin, davalı işyerinde çalışmadığını, ancak, davalı işyerinden birkaç sene önce sıcak soğuk su makinelerinin yedek parçası olarak çeşmelerinden aldığını, davacıyı da orada gördüğünü ve çalışmakta olduğunu ayrıca, kendisinin taksicilik yaptığından zaman zaman işyerinin önünden geçtiğinde davacıyı orada gördüğünü, ayrıca, işyerine ait servis araçları içerisinde de davacıyı gördüğünü, ancak, hangi tarihte işe başlayıp hangi tarihe kadar çalıştığını ise tam olarak bilmediğini, servise çıktığı için çırak olmadığını tahmin ettiğini,
Davacı tanığı A. Y. beyanında Kendisinin, davalı işyerinde çalışmadığını, davacıyı ise arkadaşı olması sebebiyle 6 senedir tanıdığını, adı geçeni tanıdığında davalı işyerinde çalışmakta olduğunu, kendisinin de davalı işyerinin 100-150 m uzaklığında oto tamirhanesinde oto elektrikçisi olarak çalıştığını, davacının, davalı işyerinde yaklaşık 4 sene süre ile çatıştığını, yaklaşık 2 sene kadar önce işten ayıldığını, çalıştığı 4 sene boyunca çalışmasına ara vermediğini, sürekli olarak montajlara gittiğini, servise giderken araç kullandığını, davalı işyerinde çalışırken İzmir Çıraklık Eğitim Merkezinde de okuduğunu,
Davalı tanığı A. Ö. beyanında, Kendisinin, davalı işyerinde 1994 senesinden bu yana teknisyen olarak çalıştığını, davacının, davalı işyerinde 2003 senesinde çırak olarak çalışmaya başladığını, çıraklık eğitim merkezine gönderildikten sonra ise alındığını. 2006 senesinin sonu veya 2007 senesinin başı gibi işyerinden ayrıldığını, çalıştığı sürenin tamamında çırak olarak çalıştığını, hem eğitim amacı hem de yaptıkları işlerde kendilerine yardımcı olduğunu, gerektiği zaman arızalı bir ürünün atölyeye getirilmesinde bu ürün araçtan indirilmesi ve yüklenmesinde yardımcı olduğunu, müşterilere muhatap olmadığını, kendi başına tamir için gönderilmediğini
Davalı tanığı A. A. beyanında , Davacının, davalı işyerinde yaklaşık 3 yıl süre ile çırak olarak çalıştığını, bu sürede çıraklık eğitim merkezine gittiğini, atölyede gelen makinelerde kazan değiştirme işlerinde yardımcı olduğunu, ancak, bu işleri kendi başına yapmadığını ayrıca bir dönem klima montajı işine de çıktığını, müşteri ile birebir muhatap olmadığını, yanında mutlaka teknisyenlerle işe gittiğini, belirtmişlerdir.
Tüm deliller toplandıktan sonra dosya bilirkişi S. B.'na tevdi edilmiş, bilirkişi 20/10/2009 tarihli raporunda; davacının 29.9.2003 - 6.3.2006 tarihleri arasında 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanunu gereğince bakım onarım elektrikçiliği meslek dalında çıraklık eğitimi gördüğünü, bu süredeki sigorta primlerinin Devlet tarafından ödendiği ve 4.4.2006 tarihinde 10.2.2006 günlü
seri nolu ve
belge numaralı kalfalık belgesi aldığı, ancak, davalı işyerine sigortalı olarak girişinin 5.10.2006 tarihi itibariyle yapıldığının belli olduğunu; 506 sayılı Yasanın 3/11-B maddesine göre. özel kanunda tarifi ve nitelikleri belirtilen çıraklar hakkında, çıraklık devresi sayılan süre içinde analık, M.Y.Ö. sigortaları ile bu kanunun 35.maddesi hükümleri uygulanmaz hükmüne yer verildiğini; 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanunu'na göre, işletmelerde meslek eğitimi gören öğrenciler ile eğitim gördüğü işyeri sahibi arasındaki sözleşme, 1475 ve 4857 sayılı İş Kanunu anlamında bir hizmet akdi niteliğinde olmadığını; Bu nedenle, davacının, davalı işyerinde çıraklık eğitimi gördüğü 29.9.2003 - 6.3.2006 tarihleri arasında M.Y.Ö. sigortalarına tabi çalışma iddiasının kabul edilemeyeceğini;
Öte yandan, 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanunu'nun 17. maddesinde. Bu Kanuna göre kalfalık hakkını elde edenlere kalfalık belgesi verilir. Kalfalık belgesi bulunmayanlar kalfa unvanı ile çalışamaz ve çalıştırılamazlar. Bu belgeye sahip olanlar, kalfalık unvanı kullanılmayan işyerlerinde dengi işlerde çalıştırılırlar. 507 sayılı Esnaf ve Küçük Sanatkarlar Kanunu kapsamındaki işyerlerinde çalışarak kalfa olanlar en az 1 yıl o işyerinde çalışırlar. Bu sürenin sonunda işyerini değiştirmek isteyen kalfaya 3 ay önce başvurmak kaydıyla, o işyeri çıkma izni verir. Çıkma izni olmadan başka işyerleri kalfayı işe alamazlar denildiğini; Tanık sözlerinden, davacının kalfalık belgesi aldığı tarihten sonrada işten ayrıldığı 5.2.2007 tarihine kadar davalı işyerinde çalıştığı açıkça belli olduğunu; Buna göre, davacının 3308 sayılı Kanuna göre, çıraklık eğitiminin sona erdiği 6.3.2006 tarihini takıp eden 7.3.2006 tarihinden itibaren işten çıkarıldığı 5.2.2007 tarihine kadar davalı işyerinde hizmet akdine dayalı olarak devamlı çalıştığı belli olmakla birlikte, talebi ile bağlı kalınarak, davalı işyerinde 7.3.2006 - 5.10.2006 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak çalıştığının belirlendiği bildirilmiştir.
Yukarıda açıklanan deliller ışığında dosya incelendiğinde; davacının 29.9.2003 - 6.3.2006 tarihleri arasında 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanunu gereğince bakım onarım elektrikçiliği meslek dalında çıraklık eğitimi gördüğü, bu süredeki sigorta primlerinin Devlet tarafından ödendiği ve 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanunu'na göre, işletmelerde meslek eğitimi gören öğrenciler ile eğitim gördüğü işyeri sahibi arasındaki sözleşme, 1475 ve 4857 sayılı İş Kanunu anlamında bir hizmet akdi niteliğinde olmadığından davacının, davalı işyerinde çıraklık eğitimi gördüğü 29.9.2003 - 6.3.2006 tarihleri arasında M.Y.Ö. sigortalarına tabi çalışma iddiasının kabul edilemeyeceğini; ancak, çıraklık eğitiminin sona erdiği 6.3.2006 tarihini takip eden 7.3.2006 tarihinden itibaren işten çıkarıldığı 5.2.2007 tarihine kadar davalı işyerinde hizmet akdine dayalı olarak devamlı çalıştığı anlaşılmakla birlikte, talebi ile bağlı kalınarak, davacının davalı E. Beyaz Eşya Yedek Par. Tic. Ltd. Şti.'ne ait
sicil numaralı işyerinde 7.3.2006 - 5.10.2006 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak, asgari ücret karşılığı çalıştığı halde davalı Kuruma bildirilmeyen 209 gün çalışması bulunduğunun tespitine, ve davacının davasının kısmen kabulüne karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
Hüküm: Davacı H. K. tarafından davalılar SGK ve E. Beyaz Eşya Yedek Par. Tic. Ltd. Şti. aleyhine açılan tespit davasının kısmen kabul kısmen reddi ile,
1-) Davacının davalı E. Beyaz Eşya Yedek Par. Tic. Ltd. Şti.'ye ait
sicil numaralı işyerinde 07/03/2006 - 05/10/2006 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücret karşılığında 209 gün çalıştığı halde bu çalışmasının kuruma bildirilmediğinin tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
2-) Davacı yararına yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi'ne göre 575,00 TL vekalet ücretinin davalılardan alınıp davacıya verilmesine, davalılar yararına yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi'ne göre 575,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalılara verilmesine,
3-) 214,10 TL yargılama giderinden davalı E. Beyaz Eşya Yedek Par. Tic. Ltd. Şti. tamamından, davalı SGK harçtan muaf olduğundan 201 TL yargılama giderinden sorumlu olmak üzere davalılardan alınıp davacıya verilmesine,
4-) 2,50 TL harcın davalı E. Beyaz Eşya Yedek Par. Tic. Ltd. Şti. tahsiline, dair davacı ve davalılar vekillerinin yüzüne karşı yasa yolları açık olmak üzere karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy