(5510 S. K. Geç. m. 7) (506 S. K.m. 6, 79, Geç. m. 20)
Dava ve Karar: Dava, davacının; davalı Halis Çakırol'a ait işyerinde, 01.10.2004 ile 31.01.2006 tarihleri arasında aralıksız olarak hizmet aktiyle çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde, davanın kabulüne karar verilmiştir.
Hükmün, davalılardan SGK Başkanlığı avukatı ve Halis Çakırol tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi Yeşim Sayıldı tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
5510 sayılı Kanunun Geçici 7. maddesinde yer alan Bu Kanunun yürürlük tarihine kadar 17/07/1964 tarihli ve 506 sayılı, 02/09/1971 tarihli ve 1479 sayılı, 17/10/1983 tarihli ve 2925 sayılı, bu Kanunla mülga 17/10/1983 tarihli ve 2926 sayılı, 08/06/1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanunlar ile 17/07/1964 tarihli ve 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesine göre sandıklara tabi sigortalılık başlangıçları ile hizmet süreleri, fiili hizmet süresi zammı, itibari hizmet süreleri, borçlandırılan ve ihya edilen süreler ve sigortalılık süreleri tabi oldukları kanun hükümlerine göre değerlendirilir. hükmü uyarınca, davanın yasal dayanağının 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesi olduğu kabul edilmelidir.
Anılan Yasanın 6. maddesinde ifade, edildiği üzere, sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve feragat edilemez. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi karşısında, Sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olduğu, bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğunun gözetilmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re'sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.
Somut olayda, davalıya ait Fason Konfeksiyon imalatı ve Toptan Satıcı işyerinin 25.03.2002 tarihinden bu yana faal olduğu, davacının, davalıya ait işyerinde hizmet akdine dayalı olarak çalıştığım belirtmesine karsın, davalının söz konusu işyerinde davacının herhangi bir çalışmasının bulunmadığını, davacı ile aralarında duygusal bir ilişki olduğunu, ceza davalarında davacının yönlendirmesi sonucu, davacıyı korama maksadıyla çalıştığını beyan ettiğini, tespite konu süre içindeki telefon kayıtlarının incelenmesi halinde, mesai saatleri içinde sürekli konuştuklarının anlaşılacağını; şayet yanında çalışmış olsaydı, mesai saatleri içinde telefonla konuşmalarının gerekmediğini savunduğu, komşu işyeri tanıklarının da davacının çalışmasını doğrulamadıkları anlaşılmaktadır.
Davacının, davalıya ait işyerinde hizmet akdine dayalı olarak çalışıp çalışmadığının belirlenmesi yönünde mahkemece yapılacak iş; işyerinin kapsamı, kapasite ve niteliği nazara alınarak işçi çalıştırılmasına gerek olup olmadığı belirlenmeli, davacının makineci olarak çalışabileceğine ilişkin sertifika veya yeterlilik belgesi varsa celbedilmeli, yoksa, terzilik ve makinecilik mesleğini ne şekilde öğrendiği araştırılmalı, resen komşu işyeri tanıkları belirlenerek davacının hizmet akdine dayalı çalıp ip çalışmadığı yönünde beyanlarına başvurulmalı, böylece bu konuda yeterli ve gerekli tüm sorutturma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.
Mahkemece açıklanan maddi ve hukuki esaslar gözetilmeden, eksik araştırma sonucu yazılı biçimde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalılardan SGK Başkanlığı vekili ve Halis Çakırol'un bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalılardan Halis Çakırol'a iadesine, 01.07.2010 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy