(506 S. K. m. 79, 80) (1086 S. K. m. 74)
Dava: Davacı, fark işçilik miktarı üzerinden davalı kurum tarafından tahakkuk ettirilen prim ve gecikme zammı borcunun bulunmadığının ve asgari işçilik oranının tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kabulüne, davalı Kurum işleminin iptaline, davacının sigorta prim borcunun bulunmadığının, asgari işçilik oranının %5,59 olduğunun tespitine karar verilmiştir.
Hükmün, davalı Kurum Avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi N. Ş. tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi:
Karar: Davacı tarafından, Bursa Büyükşehir Bld. Bşk.'dan ihale yolu ile alınan O... Sit ve Soğanlı Botanik Köprü Kavşakları inşaat taahhüt işinde %6 olarak uygulanması gereken işçilik oranının %8,45 olarak uygulanmasının hatalı olduğu, üstlenilen işin %50'sinden fazlasının prefabrik köprü inşaatı olduğu, bu sebeple de fark işçilik belirlemesine ilişkin Kurum işleminin iptali ile asgari işçilik oranının tespitine karar verilmesini talep etmiş. Mahkemece ihale konusu işe ait işçilik oranının 29.9.2005 tarihli genelgede yer almaması nedeniyle. Asgari İşçilik Tespit Komisyonu tarafından belirlenen %8,45 asgari işçilik oranına itirazın incelendiği davada, inşaat yüksek mühendisi, elektrik ve kimya mühendisinden oluşan kurul tarafından, ihale konusu iş kapsamındaki işçilik gerektirir kalemlerin genelgedeki karşılıkları veya benzeri işlerin işçilik oranları gözetilerek toplam istihkak içindeki tutarları, bunun istihkak içindeki ağırlığı genelgedeki karşılık yüzdeleri ile çarpılmak suretiyle imalatın ağırlığına göre işçilik oranları bulunmuş ve bunların toplamı olan %5.59'da ihale konusu işin işçilik oranı olarak alınarak sonuca varılmıştır.
Sosyal Güvenlik Kurumu Asgari İşçilik Tespit Komisyonunun Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik, asgari işçilik oranı belirlenmemiş işler için; fiyat analizleri, montaj sırasında sarf edilen yardımcı montaj malzemeleri ve montajda kullanılan makine ve ekipmanlar, işin yapımında kullanılan makinelerin idare tarafından işverene verilip verilmediği, makineler için idareye kira ödenip ödenmediği, nakliye durumu, yapılan işin birden fazla işkolunu içerip içermediği gibi konuların gözetilmesi; asgari işçilik oranı hakkında karar verilebilmesi için, işin yapıldığı yerin görülmesi gerektiği durumlarda, iş yerinde tespit yapılarak bir sonuca varılması gereğini öngörmüştür.
Öte yandan, çeşitli tarihlerde Kurumca çıkartılan genelge ve genel tebliğlere ekli listelerde asgari işçilik oranları belirlendiğinden, işin yapıldığı dönemde yürürlükteki asgari işçilik oranlarının dikkate alınması gerekir. Listede açıklanan işi bölümlere ayırıp her biri için ayrı işçilik oranları alınması da mümkün değildir. Ancak, ihaleli işlerde bölümler halinde keşif özetine bağlanmış, farklı ihale konuları varsa, her biri için listede belirlenen asgari işçilik oranının esas alınması gerektiği kabul edilmelidir.
Kurum yetkili ünitesince belirlenen oranın yargısal denetimiyle; Kurum tarafından yapılan tespite itirazların yöntemince incelenmesi amacıyla; iş koluna ilişkin teknik konular ile işin mali boyutu hakkında bilgi sahibi uzman kişilerden oluşturulacak bilirkişi kurulundan; Kurum tespitine dayanak belgelerde getirtilerek inceleme yapılması ve Kurum tespitinden ayrılma gerekçelerini de ortaya koyan, yargısal denetime elverişli rapor alınarak, dosyadaki tüm kanıtlar ışığında yapılacak değerlendirmeyle sonuca varılmalıdır.
Bu kapsamda, bilirkişiler tarafından yapılacak incelemede, davacının iddiası yönünde, konuya ilişkin dayanak belge ve bilgiler celbedilerek değerlendirilmeli ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yetersiz bilirkişi raporuna dayanılarak hüküm kurulmuş olması,
Kabule göre de; davacı asgari işçilik oranının %6 olduğu yönünde talepte bulunmuş olduğu halde H.U.M.K.nun 74. maddesine aykırı olacak şekilde talep aşılarak %5,59 olarak tespitine karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve karar bozulmalıdır.
Sonuç: Temyiz edilen hükmün yukarda açıklanan sebeplerle BOZULMASINA, 13.06.2011 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy