(506 S. K. m. 87)
Dava: Davacı, iş kazası sonucu sürekli işgöremezlik durumuna giren sigortalıya bağlanan peşin değerli gelirler ile yapılan harcama ve ödemeler nedeniyle uğranılan Kurum zararının rücuan ödetilmesini istemiştir. Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde, davanın kabulüne karar vermiştir.
Karar: Hükmün, taraflar vekillerince temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi A. E. tarafından düzenlenen raporla dosyadaki belgeler okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi:
Kazanın meydana geldiği H...elektrik santrali inşaatını, davadışı H... Kontrol Elektrik Üretim San. Tic. A.Ş.'nin yüklendiği, tünel ve sondaj işlerinin davadışı K... İnş. Paz. Org. Müh. Tic. Ltd. Şti.'ye verildiği belirtilmiş olup; dosyaya sunulan sözleşmeden de, sondaj işinin, bu şirket tarafından, davalı şirkete yaptırıldığı anlaşılmaktadır. Kazalı, davalı şirketin çalışanıdır.
Mahkemece, taraflar arasındaki sözleşmeler de getirtilerek, öncelikle, davadışı H... Kontrol Elektrik Üretim San. Tic. A.Ş. ile, hükme dayanak yapılan kusur raporunda kusurlu oldukları belirtilen davadışı K... İnş. Paz. Org. Müh. Tic. Ltd. Şti. ve davalı şirket arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinin bir başka ifade ile, asıl işveren-alt işveren (taşeron-alt taşeron) ilişkisi olup olmadığının belirlenmesi gerekir.
506 sayılı Kanunun 87. maddesi hükmüne göre; aracı, bir işte veya bir işin bölüm veya eklentisinde işverenden iş alan ve kendi adına sigortalı çalıştıran üçüncü kişidir.
Asıl işveren taşeron ilişkisinin varlığı için öncelikle işin başka bir işverenden alınmış olması, bir başka ifade ile asıl işverenin işverenlik sıfatına sahip olması, asıl işyeri ya da işyerinden sayılan yerlerde kendi adına işçi çalıştırıyor olması gerekir.
İşin belirli bir bölümünde değil de tamamının bir bütün halinde ya da bölümlere ayrılarak başkalarına devredildiği, işten bu yolla tamamen el çekildiği, sigortalı çalıştırılmadığı için işveren sıfatının haiz olunmadığı durumda ise, bunları devralan kişiler alt işveren, devredenler de asıl işveren olarak nitelendirilemeyecektir.
Aracı sıfatının kazanılmasında diğer koşullar ise asıl işverenden istenilen işin, asıl iş ya da işyeriyle ilgili işin bir bölümünde veya işyeri eklentilerinde alınmış olması ve bu işte işi alanın kendi işçilerinin çalıştırılması ve bu nedenle de işveren sıfatına sahip olunması gerektiği gözetilmelidir.
Yine, işveren şirketin ortağı olup, mühendis olduğu belirtilen ve sondaj işinin yapımında görevli olduğu anlaşılan davalılardan H. T.'a kişisel kusur verilmesi isabetli ise de; davalılardan işveren şirketin ortağı olup, hakkında mahkumiyet kararı da bulunmayan Ö. T.'a verilen kişisel kusurun nedeni anlaşılamamıştır. Mahkemece, anılan şirketler arasındaki hukuki ilişki belirlendikten sonra, işçi sağlığı ve iş güvenliği ile kazanın meydana geldiği konuda uzman bilirkişilerden yeniden kusur raporu alınarak, kusur oran ve aidiyeti şüpheye yer vermeyecek şekilde belirlenip, sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yetersiz kusur raporuna dayalı olarak yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
O halde, taraflar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalılara iadesine, 03.05.2011 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy