(5510 S. K. m. 4, Geç. m. 7) (506 S. K. m. 6, 79, Geç. m. 20)
Dava: Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece, bozmaya uyularak, ilamında belirtildiği şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Hükmün, davalılar avukatları tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi A. B. tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
Davanın, 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4-a bendi kapsamındaki sigortalılara ilişkin olduğu ancak, geçiş hükümlerini içeren aynı yasanın Geçici 7. maddesi hükmünde Bu Kanunun yürürlük tarihine kadar 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı, 2/9/1971 tarihli ve 1479 sayılı, 17/10/1983 tarihli ve 2925 sayılı, bu Kanunla mülga 17/10/1983 tarihli ve 2926 sayılı, 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı kanunlar ile 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesine göre sandıklara tabi sigortalılık başlangıçları ile hizmet süreleri, fiili hizmet süresi zammı, itibari hizmet süreleri, borçlandırılan ve ihya edilen süreler ve sigortalılık süreleri tabi oldukları Kanun hükümlerine göre değerlendirilirler hükmü ve genel olarak Kanunların geriye yürümemesi (geçmişe etkili olmaması) kuralı karşısında davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79/10 maddesidir.
Anılan Yasanın 6. maddesinde ifade edildiği üzere Sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve feragat edilemez. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi karşısında, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişen davaların, kamu düzenine ilişkin olduğu, bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğunun gözetilmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re'sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.
Somut olayda, davalı M. K. tarafından 22.08.2000 tarihli, davalı şirket tarafından ise 12.04.2001, 26.03.2002 ve 07.11.2003 tarihli işe giriş bildirgelerinin kuruma verildiği, ancak imzaların davacıya ait olmadığının imza incelemesi ile belirlendiği, bozma öncesi dinlenen tanıklar çalışmayı doğrulamış iseler de bordro tanığı olmadıkları, bozma sonrası dinlenen H. İ. M. isimli tanığın komşu işyeri tanığı sıfatıyla dinlendiği, ancak, sigorta kayıtlarının getirtilmemiş olması nedeniyle beyanlarının denetlenemediği, Mahkemece, davacının 10.01.1997-21.08.1997 ve 25.02.1999-20.02.2001 tarihleri arasında M. K.'a ait işyerinde bildirilmeyen 756 gün ve 02.04.2001-27.07.2004 tarihleri arasında Haskaplan Tekstil ve Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.'de 179 gün daha çalıştığının tespitine karar verildiği, davalı Mustafa Kaplan hakkında ise, olumlu ya da olumsuz hüküm kurulmadığı anlaşılmaktadır.
Davacının askerde olduğu sürede hizmet akdinin askıda kaldığı kabul edilerek, kesintisiz çalışma nedeniyle hak düşürücü sürenin geçmediği yolundaki mahkemenin kabulü yerindedir. Ancak, tespiti istenen sürede geçen çalışmanın her türlü kuşkudan uzak belirlenmesi yönünde yapılan araştırma yetersizdir.
Bu durumda mahkemece yapılacak iş, varsa işyeri kayıtlarının celbi, tespiti istenen sürede bordro tanığı olan R. M. ve M. U.'ın bilgilerine başvurulması, H. İ. M.'un şahsi sicil dosyasının bir örneğinin celbi ile, beyanlarının denetlenmesi ve davacının tespiti istenen sürede çalışıp çalışmadığının her türlü kuşkudan uzak belirlenmesi, kabule göre de M. K. yönünden olumlu ya da olumsuz bir hüküm kurulması gerekir.
O halde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz haranın istek halinde davalılardan Haskaplan Tekstil ve Gıda, M. K. ve M. K.'a iadesine, 27.09.2010 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy