(3320 S. K. m. 4) (5664 S. K. m. 3) (1086 S. K. m. 43)
Dava ve Karar: Dava, konut edindirme yardımı ve nemasından kaynaklanan alacağın yasal faizi ile tahsili istemine ilişkindir.
Mahkemece, yazılı biçimde davanın kabulüne hükmedilmiştir.
Hükmün, davalı işveren Belediye Başkanlığı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlatıldıktan ve Tetkik Hakimi M. T. tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
26.11.1999 tarih ve 588 sayılı Konut Edindirme Yardımı Hesaplarının Tasfiyesine Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin 4'üncü maddesi ile yürürlükten kaldırılan, 3320 sayılı Memurlar ve İşçiler İle Bunların Emeklilerine Konut Edindirme Yardımı Yapılması Hakkında Kanun'un 4/b maddesi, b) Yardıma müstehak işçilerin, konut edindirme yardımı, işverenlerce tahakkuk ettirilerek Sosyal Sigortalar Kurumuna yatırılır. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun primlerin ödenmesine ilişkin hükümleri dairesinde Kurumca tahsil edilen miktar, tahsilatın yapıldığı ayı takip eden bir ay zarfında topluca Türkiye Emlak Kredi Bankasında Toplu Konut ve Kamu Ortaklığı İdaresi Başkanlığı adına açılacak İşçiler ve Emeklileri Konut Edindirme Yardımı Hesabınana yatırılır. düzenlemesini; 8. maddesi ise, İşveren tarafından Sosyal Sigortalar Kurumuna zamanında ödenmeyen konut edindirme yardımları, resen veya ilgililerin başvurusu üzerine Sosyal Sigortalar Kurumunca 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun primlerin tahsiline ilişkin hükümleri dairesinde tahsil olunur. hükmünü öngörmüşken; 588 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'yi yürürlükten kaldıran 22.05.2007 tarih, 5664 sayılı Yasayla, konut edindirme yardımı hak sahiplerine ödeme yapılması konusundaki yöntem belirlenmiştir.
Konut edindirme yardımı yapılmasını öngören hukuki ilişkinin borçlusu işveren olup; hesapta biriken yardım tutarı ve getirisinin dağıtımıyla, hesabın tasfiyesinden sorumlu kuruluş ise, Emlak, Konut Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı Anonim Şirketi'dir. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı, borç ilişkisinden doğan edimi ifayla yükümlü olan, kendisinden edimin ifası istenen kişi konumunda bulunmamakta; yardımların tahsil ve ilgili hesaba aktarılması konusuyla görevli bulunmaktadır. Kuruma verilen görev ve yetki, müteselsil borçluluğu gerektirir bir düzenlemeden kaynaklanmamaktadır. Kurumun, kanundan kaynaklanan tahsil yükümlülüğü gereğince işverenden tahsil ettiği tutarı, bankadaki hesaba yatırma görevi mevcut olup; bu görevin yerine getirilmemesi halinde, Kurum sebepsiz zenginleşen konumunda tahsil edilen miktar bakımından hukuken sorumlu olacaktır. Ancak, Sosyal Güvenlik Kurumu'nun bu yükümlülükten doğan sorumluluğunun sınırları belirlenirken, 5664 sayılı Yasanın 3. maddesinin ikinci bendindeki, Bu süre içinde hak sahiplerine ilişkin listelerin bildirilmemesi, mükerrer veya yanlış bildirilmesi halinde hak sahiplerine karşı sorumluluk ilgili kurum veya kuruluşlara aittir. Düzenlemesi ile, aynı Yasanın 4. maddesinin beşinci bendinde yer alan Konut edindirme yardımı hesaplarını tahakkuk ettirmek ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketine devretmekle yükümlü kurum ve kuruluşlar nezdinde bulunan ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketine aktarılmamış olan hak sahiplerine ilişkin konut edindirme yardımı tutarlarının tamamı, fer'ilerinin tahsili beklenilmeksizin, Hazine Müsteşarlığının Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdindeki 410 numaralı hesabına aktarılır. Bu kişilere ait konut edindirme yardımı tutarları gecikme zamları ile birlikte, ilgili kurumlarca tahsil edilmesini müteakip tahsilatın yapıldığı tarihi izleyen ayın sonuna kadar Hazine Müsteşarlığının Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdindeki 410 numaralı hesabına aktarılır. (Ek cümle:08.12.2009 - 5939 S.K./1.mad) Bu fıkra uyarınca ana para ve fer'ilerinin ayrımı yapılmaksızın 410 numaralı hesaba aktarılan tutarlar bütçeye gelir kaydedilir. Düzenlemesi gözetilerek; Kurumca listelerin bildirilip bildirilmediği konusu açıklığa kavuşturulmalı; liste bildirilmiş ise, Sosyal Güvenlik Kurumu'nun sorumluluğunun Emlak Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı Anonim Şirketi'ne karşı olacağı; Sosyal Güvenlik Kurumu'nun tahsilat yapmasına karşın listeleri bildirmediği ve tahsil edilen tutan ilgili hesaba yatırmadığı belirlenirse, Sosyal Güvenlik Kurumu'nun sorumluluğunun, tahsil edip bankadaki hesaba aktarmadığı primler oranında haksahibine karşı gerçekleşeceği gözetilmelidir.
Emlak Konut Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı Anonim Şirketi'nin haksahiplerini belirleme ve alacakları ödeme konusundaki sorumluluğu ile, konuya ilişkin yöntem ise, 5664 sayılı Yasayla ayrıntılı olarak düzenlemeye tabi tutulmuş olup, bu davalının sorumluluğunun anılan Yasanın hükümlerinin öngördüğü prosedür çerçevesinde irdelenip belirlenmesi gereği bulunmaktadır.
Sıralanan maddi ve hukuki olgular karşısında; konut edindirme yardımının asıl borçlusu olan işveren tarafından tahakkuk ve ilgili makama ödeme işleminin gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği yönü üzerinde durulmaksızın; dava dışı sorumluların ise bildirimi veya tahsilatı gerçekleştirilmiş yardım tutarım haksahibine ödememek biçiminde sorumluluk gerektirir konumlarının bulunup bulunmadığı yönü yasal düzenlemeler çerçevesinde araştırılmaksızın ve bu hususların bilirkişi marifetiyle tespiti sağlanmaksızın, davaya konu tutarın yazılı biçimde tahsiline karar verilmesi, usul ve yasaya ayları olup, bozma nedenidir.
Diğer taraftan, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun ihtiyari dava arkadaşlığım düzenleyen 43. maddesi hükmünde, ihtiyari dava arkadaşlığının söz konusu olabilmesi için dava konusu hak ve borcun iştirak halindeki mülkiyet hali hariç ortak olması veya müşterek bir muamele ile hepsinin lehine bir hak taahhüt edilmiş olması veya kendilerinin bu suretle taahhüt altına girmeleri ya da davanın her biri hakkında aynı sebepten doğmuş olması şartı öngörülmüştür. Eldeki bu davada ise, anılan maddede öngörülen koşulların davacılar yönünden gerçekleşmediği gözetilmeksizin, ayrı ayrı açılan on bir davanın mevcut dava ile birleştirilerek, yargılamanın birlikte yürütülüp sonuçlandırılmış bulunması yerinde görülmemiştir.
Bu durumda, mahkemece yapılacak iş; birleştirilen davaların tefrikine karar verilip, her bir dava yönünden yukarıda belirtilen ilke ve esaslar çerçevesinde yargılama yaparak sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir.
O halde, davalı işveren Belediye Başkanlığı avukatının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalıya iadesine, 11.09.2012 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy