(2709 S. K. m. 40) (6183 S. K. m. 55, 58) (2576 S. K. m. 13, 15) (5510 S. K. m. 88) (506 S. K. m. 80) (YHGK. 02.11.2011 T. 2011/21-571 E. 2011/680 K.)
Dava: Dava, davacının dava dışı Bekar Kardeşler Oto Nak. Tic. Ltd. Şti'ye ait, ancak davacının ortağı ve müdürü olmadığı döneme ait prim borcundan sorumlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.
Karar: Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde, davanın süresinde açılmaması nedeniyle reddine karar verilmiştir.
Hükmün, davacı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi E. P. A. tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
Somut olayda, 2007/5 ile 2009/8. aylar arasındaki döneme ilişkin olarak Bekar Kardeşler Oto Nak. Tic. Ltd. Şti.'nin prim, işsizlik primi ve damga vergisi borçlarından dolayı 6183 sayılı Kanun uyarınca takip yapıldığı, işbu davaya konu, üç adet, çeşitli takip dosyalarından gönderilen ödeme emirlerinin davacıya tebliği üzerine önce Kuruma başvurulduğu, Kurumun verdiği red cevabı üzerine davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Kamu alacağının tahsili amacıyla 6183 sayılı Kanun'un 55'inci maddesi uyarınca düzenlenip tebliğ edilen ödeme emrine karşı borçlu, anılan Kanun'un 58'inci maddesi uyarınca ...7 gün içinde alacaklı tahsil dairesine ait itiraz işlerine bakan vergi itiraz komisyonu nezdinde itirazda bulunabilir...
Öncelikle belirtilmelidir ki; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 10.04.2001 gün ve 21-201-297; 24.03.2004 gün ve 10-164-170; 02.11.2011 gün ve 21-571-680 sayılı kararlarında da benimsendiği üzere itiraz için öngörülen yedi günlük sürenin hak düşürücü nitelikte olduğu konusunda kuşku bulunmamaktadır. Hak düşürücü süre, niteliği itibariyle sonuçlarını kendiliğinden meydana getirir ve bu nedenle re'sen nazara alınmalıdır.
6183 sayılı Kanun'un 58'inci maddesinde vergi itiraz komisyonuna itiraz edilebileceği öngörülmüş ise de; 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'la kurulan vergi mahkemelerinin faaliyete geçmesiyle, itiraz komisyonlarının görevleri son bulduğundan, anılan 2576 sayılı Kanun'un 13 ve 15'inci maddeleri uyarınca, madde metninde geçen itiraz komisyonu terimi vergi mahkemeleri; itiraz terimi ise dava olarak anlaşılmalıdır. Söz konusu kamu alacağının Sosyal Güvenlik Kurumu alacağı olması durumunda ise; mülga 506 sayılı Kanun'un 80 ve 5510 sayılı Kanun'un 88'inci maddesinin Kurum alacaklarının tahsilinde 6183 sayılı Kanun'un uygulanacağı ve bu uygulamadan doğan uyuşmazlıkların çözümlenmesinde iş mahkemelerinin görevli olacağı yönündeki düzenlemesi gereği, itiraz komisyonu teriminin iş mahkemesi olarak anlaşılması gerekeceği açıktır.
Öte yandan; hak arama özgürlüğü T.C. Anayasası'nın 40'ıncı maddesi uyarınca güvence altına alınmış olup, Sosyal Güvenlik Kurumu alacaklarının tahsilinde ilgili mevzuatın vergi alacaklarının ve Sosyal Güvenlik Kurumu alacaklarının tahsil uygulamalarındaki farklılıklar nazara alınarak ilgiliye, işleme karşı başvurabileceği kanun yolu ve süresinin açıkça belirtilmesi; bu kapsamda da alacağının tahsili amacıyla gönderilen ödeme emrinde 6183 sayılı Kanun'un 58'inci maddesiyle öngörülen itiraz hakkının kullanılabilmesi için yedi günlük süre içinde iş mahkemesine dava açabileceğinin ihtaratını içerir şekilde düzenlenmesi gerekir.
Somut olayda; davalı Kurum tarafından prim alacaklarının tahsili amacıyla davacıya anılan ödeme emirlerinin 18.12.2011 tarihinde tebliğ edildiği, davacının 20.12.2011 tarihinde davalı Kuruma itiraz ettiği, itirazın 02.02.2012 tarihinde reddedildiği 02.03.2012 tarihinde işbu davanın açıldığı belirgindir.
Anılan ödeme emirlerinin ön ve arka yüzeylerinin okunaklı suretleri getirtilip, içeriğinde itiraz yolu olarak iş mahkemelerine dava açılabileceği ihtarında bulunulmayıp, aksine sadece vergi itiraz komisyonundan bahseden 6183 Sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı ihtarında bulunmuş ise, Kurumun davacının itirazını usul yönünden reddederek itiraz merciinin iş mahkemeleri olması gerektiği yönünde kanun yollarını açıkça gösterici işlem tesis etmeyip, bir anlamda davacıyı yanıltıcı şekilde itirazını esastan inceleyerek reddine karar vermesi karşısında; davacının hak arama özgürlüğünün zedelendiğinin ve Kuruma ödeme erminin tebliğinin ardından yaptığı başvurunun hatalı mercie (görevli olmayan yere) yapılan başvuru olduğunun kabulü gerekir. Ancak sonrasında açılan davanın, red kararının tebliğinden itibaren 7 günlük süresi içerisinde açılmış ise, süresinde açılmış bir dava olarak kabulü gerekir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 02.11.2011 gün ve 21-571-680 sayılı kararı).
Mahkemece açıklanan maddi ve hukuki ilkeler gözetilerek karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeyle yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
O halde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, 01.10.2013 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy