(506 S. K. m. 79) (5510 S. K. m. 86)
Dava, müfettiş raporu ile iptal edilen dönemde davalı iş yerinde geçen çalışmalarının tespiti ile aleyhe kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.
Mahkemece, bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde ilamında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.
Hükmün, davalılardan Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
1-Davalı ... Dış Tic. Tekstil San. Ltd. Şti. 'ne ait ... sicil numaralı işyerinden 01.01.2007 - 28.06.2007 dönemlerinde davalı Kuruma sigortalılık bildirimleri gerçekleştirilen davacıya ait bildirimlerin gerçekleştirildiği işverene ait işyeri hakkında Kurumca yapılan denetim ve araştırma sonrasında düzenlenen 07.03.2008 tarihli denetmen raporuna dayanılarak davacının söz konusu hizmetlerinin fiili çalışmaya dayanmayıp gerçeğe aykırı olduğu belirlenerek bildirimlerinin iptal edilmesi nedeniyle açılan eldeki davada, mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş ise de mahkeme hükmü eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.
Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa’nın 79. maddesi ile 5510 sayılı Yasa’nın 86. maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür. Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.
Mahkemece, talep konusu dönemde davacının çalışmalarının fiili çalışmaya dayalı olup olmadığının tespiti noktasında yapılan araştırma yetersiz olup; mahkemece, dava konusu kurum işlemine dayanak teşkil eden 07.03.2008 tarihli müfettiş raporunun 2. sayfasında işyerinde fiilen çalıştığı tespit edilen kişilerin beyanları alınmalı, davacıya davayı somutlaştırma yükümlülüğü çerçevesinde paketleme işinde kimlerle birlikte çalıştığı, işvereninin kim olduğu sorulmalı, gerektiği takdirde birlikte çalıştığını belirttiği kişilerin beyanına başvurulmalı, uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.
Mahkemenin, yukarıda açıklanan esaslar doğrultusunda araştırma yaparak elde edilecek sonuca göre karar vermesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm kurması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
O hâlde, davalılardan Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 05/02/2020 gününde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)