MAHKEMESİ:Asliye Ceza Mahkemesi
SAYISI: 2024/105 E., 2024/72 K.
SUÇ: Resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan
İNCELEME KONUSU
KARAR : Mahkûmiyet
KANUN YARARINA
BOZMA YOLUNA
BAŞVURAN : Adalet Bakanlığının istemi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : İlgili kararın kanun yararına bozulması
Kastamonu 2. Asliye Ceza Mahkemesinin, 31.01.2024 tarihli ve 2024/105 Esas, 2024/72 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan suçundan serî muhakeme usûlü uygulanarak 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 206/1 ile 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (5271 sayılı Kanun) 250/4. maddesi uyarınca 1 ay 15 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına ilişkin kararının, itiraz edilmeksizin 08.02.2024 tarihi itibarıyla kesinleştirildiği anlaşılmıştır.
Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Kanun'un 309/1. maddesi uyarınca, 18.09.2024 tarihli ve 2024/15572 sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 01.10.2024 tarihli ve KYB-2024/98220 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:
I. İSTEM
A. Kanun Yararına Bozma İstemi
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 01.10.2024 tarihli ve KYB-2024/98220 sayılı kanun yararına bozma isteminin;
"Dosya kapsamına göre, incelemeye konu dosya hakkında Kastamonu Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 30/01/2024 tarihli talepname ile açılan kamu davası üzerine Kastamonu 2. Asliye Ceza Mahkemesince mahkûmiyet kararı verilmiş ise de, sanığın yargılamaya konu eylemi hakkında daha önce Kastamonu Cumhuriyet Başsavcılığının 20/12/2012 tarihli ve 2012/5603 soruşturma, 2012/1864 esas, 2012/165 sayılı iddianamesi ile açılan kamu davası üzerine yapılan yargılama neticesinde, Kastamonu Ağır Ceza Mahkemesinin 08/02/2024 tarihli ve 2023/923 esas, 2024/109 sayılı kararı ile sanığın aynı eyleme konu suçtan zamanaşımı nedeniyle düşme karar verildiği, anılan kararın temyiz edilmeden kesinleştiği anlaşılmakla, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 223/7. maddesinde yer alan, “Aynı fiil nedeniyle, aynı sanık için önceden verilmiş bir hüküm veya açılmış bir dava varsa davanın reddine karar verilir.” şeklindeki düzenleme gereğince mükerrer açılan davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmemiştir."
Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
1. 5271 sayılı Kanun'un 223/7. maddesinde; “Aynı fiil nedeniyle, aynı sanık için önceden verilmiş bir hüküm veya açılmış bir dava varsa davanın reddine kararı verilir.” denilmektedir.
2. 5271 sayılı Kanun'un "seri muhakeme usulü" başlıklı 250. maddesi;
"(1) Soruşturma evresi sonunda aşağıdaki suçlarla ilgili olarak kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilmediği takdirde seri muhakeme usulü uygulanır:
a) Türk Ceza Kanununda yer alan;
7. Resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan (madde 206),
(2) Cumhuriyet savcısı veya kolluk görevlileri, şüpheliyi, seri muhakeme usulü hakkında bilgilendirir.
(3) Cumhuriyet savcısı tarafından seri muhakeme usulünün uygulanması şüpheliye teklif edilir ve şüphelinin müdafii huzurunda teklifi kabul etmesi hâlinde bu usul uygulanır.
(4) Cumhuriyet savcısı, Türk Ceza Kanununun 61 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen hususları göz önünde bulundurarak, suçun kanuni tanımında öngörülen cezanın alt ve üst sınırı arasında tespit edeceği temel cezadan ve koşulları bulunduğu takdirde zincirleme suça ilişkin hükümler uygulandıktan sonra belirlenen cezadan yarı oranında indirim uygulamak suretiyle yaptırımı belirler.
(5) Dördüncü fıkra uyarınca sonuç olarak belirlenen hapis cezası Cumhuriyet savcısı tarafından, koşulları bulunması hâlinde Türk Ceza Kanununun 50 nci maddesine göre seçenek yaptırımlara çevrilebilir veya 51 inci maddesine göre ertelenebilir.
(6) Bu maddeye göre belirlenen yaptırımlar hakkında, Cumhuriyet savcısı tarafından, koşulları bulunması hâlinde 231 inci madde kıyasen uygulanabilir.
(7) Bu madde kapsamında yaptırım uygulanması, güvenlik tedbirlerine ilişkin hükümlerin uygulanmasına engel teşkil etmez.
(8) Cumhuriyet savcısı, şüpheli hakkında seri muhakeme usulünün uygulanmasını yazılı olarak görevli mahkemeden talep eder. Talep yazısında;
a) Şüphelinin kimliği ve müdafii,
b) Mağdur veya suçtan zarar görenlerin kimliği ile varsa vekili veya kanuni temsilcisi,
c) İsnat olunan suç ve ilgili kanun maddeleri,
d) İsnat olunan suçun işlendiği yer, tarih ve zaman dilimi,
e) Şüphelinin tutuklu olup olmadığı; tutuklanmış ise, gözaltına alma ve tutuklama tarihleri ile bunların süreleri,
f) İsnat olunan suçu oluşturan olayların özeti,
g) Üçüncü fıkrada belirtilen şartların gerçekleştiği,
h) Belirlenen yaptırım ile beşinci ve altıncı fıkra uygulanmış ise bunlara ilişkin hususlar ve güvenlik tedbirleri,
gösterilir. (Ek cümle:8/7/2021-7331/22 md.) Bu fıkraya aykırı olarak düzenlendiği, belirlenen yaptırımda maddi hata yapıldığı, yaptırım hakkında 231 inci veya Türk Ceza Kanununun 50 nci ve 51 inci maddelerinin uygulanmasında objektif koşulların gerçekleşmediği ya da teklif edilen cezanın mahiyetine uygun bir güvenlik tedbiri belirtilmediği anlaşılan talep yazısı, eksikliklerin tamamlanması amacıyla mahkemece Cumhuriyet başsavcılığına iade edilir. Cumhuriyet savcısı tarafından eksiklikler tamamlandıktan ve hatalı noktalar düzeltildikten sonra talep yazısı yeniden düzenlenerek mahkemeye gönderilir.
(9) Mahkeme, şüpheliyi müdafii huzurunda dinledikten sonra üçüncü fıkradaki şartların gerçekleştiği, eylemin seri muhakeme usulü kapsamında olduğu ve dosyadaki mevcut delillere göre mahkûmiyet kararı verilmesi gerektiği kanaatine varırsa talep yazısında belirtilen yaptırımdan daha ağır olmamak üzere dört ila yedinci fıkra hükümleri doğrultusunda hüküm kurar; aksi takdirde talebi reddeder ve soruşturmanın genel hükümlere göre sonuçlandırılması amacıyla dosyayı Cumhuriyet başsavcılığına gönderir. Mazeretsiz olarak mahkemeye gelmeyen şüpheli, bu usulden vazgeçmiş sayılır.
Şeklinde düzenlenmiştir.
3. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun, 09.07.2013 tarihli ve 2012/2-1518 Esas, 2013/354 Karar sayılı kararında; "...bir filinden dolayı yargılanan kişinin aynı fiil nedeniyle tekrar yargılanmayacağını bilmesi kişi için bir güvence olup, bu güvence hukuk devleti olmanın bir gereğidir. Dolayısıyla bu güvencenin hayata geçirilebilmesi için, aynı fiil nedeniyle, aynı sanık için önceden verilmiş bir hüküm veya açılmış bir dava bulunduğu takdirde, mükerrer yargılama yapılmasının engellenmesi amacıyla dava zamanaşımının gerçekleşip gerçekleşmediğine bakılmaksızın, davanın reddine karar verilmelidir. Diğer taraftan, dava zamanaşımının gerçekleşip gerçekleşmediğini tespit için eylemin nitelendirmesi gerekeceğinden, davanın esasına girilmesi gerekmektedir. Oysa aynı fiil nedeniyle, aynı sanık için önceden verilmiş bir hüküm veya açılmış bir dava bulunduğunun tespiti halinde, davanın esasına girilmeksizin davanın reddine karar verileceğinden, bu durumda artık dava zamanaşımının gerçekleşip gerçekleşmediğine bakılmayacaktır. Kesin hükmün otoritesinin sağlanması ve aynı eylem nedeniyle iki farklı karar verilmek suretiyle çelişkiye neden olunmasının engellenmesi için, davanın reddi kararının verilmesini gerektiren hallerde, dava zamanaşımının gerçekleştiğinden bahisle düşme kararı verilmeyip, daha lehe olan davanın reddi kararı verilmelidir. Nitekim öğretide de; "Gerçekleşmemesi sadece muhakemenin tekrarlanmasına engel olan şart söz konusu ise, muhakeme şartının bulunmadığı görülünce açılan dava kabul edilmemeli, edilmişse sonradan reddolunmalıdır. İlk davanın görülmesinde durma ve düşme ile meseleyi halletmek kabil olduğu halde, tekrarlama da şartın gerçekleşmesi imkanı bulunmadığından düşme kararı verilmesi gerekecekse de bu karar ilk yapılan muhakemeye tesir edebileceğinden, dava önce kabul edilmemeli, edilmişse reddolunmalıdır." (..., Muhakeme Hukuku Dalı Olarak Ceza Muhakemesi Hukuku, Onuncu Baskı, s.75) şeklinde ifade edilen görüşle, davanın reddi kararı verilmesi gereken bir halde, düşme kararı verilemeyeceği belirtilmiştir. Öte yandan, hüküm veya açılmış dava bulunmamasının ve dava zamanaşımının gerçekleşmemiş olmasının her ikisi de ceza muhakemesi yapılabilmesi için gerekli olan şartlardan ise de, hüküm veya açılmış dava bulunmaması öncelikle bir dava şartı olduğundan, yargılama şartı olan dava zamanaşımının gerçekleşmemiş olması kuralından önce uygulanması gerekmektedir..." denilmektedir.
4. İncelenen dava dosyası içeriğine göre:
a) Kanun yararına bozma konusu yapılan Kastamonu 2. Asliye Ceza Mahkemesinin, 31.01.2024 tarihli ve 2024/105 Esas, 2024/72 Karar sayılı kararı yönünden; sanığın, resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan suçundan mahkûmiyetine ilişkin Kastamonu Ağır Ceza Mahkemesinin, 16.05.2023 tarihli ve 2023/81 Esas, 2023/362 Karar sayılı kararının sanık müdafi tarafından temyizi üzerine, Dairemizin 05.09.2023 tarihli ve 2023/4335 Esas, 2023/5877 Karar sayılı kararı ile serî muhakeme ve basit yargılama usûllerinin uygulanma olanağının değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulması sonrası; Mahkemenin 11.12.2023 tarihli müzekkeresiyle, sanık hakkında serî muhakeme usûlünün uygulanması amacıyla bildirimde bulunulduğu, bu bildirim üzerine Kastamonu Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından düzenlenen 30.01.2024 tarihli ve 2023/12115 Soruşturma, 2024/316 Esas sayılı talepnameye yönelik olarak, 27.10.2010 olan suç tarihinden sonra, yargılama kapsamında daha önce verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının kararının kesinleştiği 02.10.2013 ile denetim süresi içerisinde işlenen ikinci suçun suç tarihi olan 14.06.2014 tarihleri arasında zamanaşımının durduğu da dikkate alınarak, 5237 sayılı Kanun'un 66/1-e ve 67/4. maddeleri uyarınca gerçekleşen olağanüstü zamanaşımı nedeniyle düşme kararı verilmesi gerekirken, seri muhakeme usûlü uygulanarak sanığın mahkûmiyetine hükmedildiği,
b) Kastamonu Ağır Ceza mahkemesinin, 08.02.2024 tarihli ve 2023/923 Esas, 2024/109 Karar sayılı kararı yönünden; serî muhakeme usûlünün uygulanmasına yönelik müzekkere sonucunun beklenmesi ve Kastamonu 2. Asliye Ceza Mahkemesinin, 31.01.2024 tarihli ve 2024/105 Esas, 2024/72 Karar sayılı kararıyla sanığın mahkûmiyetine karar verildiğini dikkate alarak, Yargıtay Ceza Genel Kurulunun, 09.07.2013 tarihli ve 2012/2-1518 Esas, 2013/354 Karar sayılı kararı uyarınca sanık hakkında 5271 sayılı Kanun'un 223/7. maddesi uyarınca mükerrerlik nedeniyle ret kararı verilmesi gerekirken, yargılamaya devam olunarak sanık hakkında açılan kamu davasının zamanaşımı nedeniyle düşmesine karar verildiği anlaşılmakla,
Öncelikle sanık hakkında her iki hükme yönelik olarak da, belirtilen gerekçelerle kanun yararına bozma isteminde bulunulup bulunulmayacağına ilişkin Adalet Bakanlığından görüş istenilmesine karar vermek gerekmiştir.
II. KARAR
Gerekçe bölümünde tespit edilen hususlar yönünden, Kastamonu Ağır Ceza Mahkemesinin, 08.02.2024 tarihli ve 2023/923 Esas, 2024/109 Karar sayılı ile Kastamonu 2. Asliye Ceza Mahkemesinin, 31.01.2024 tarihli ve 2024/105 Esas, 2024/72 Karar sayılı kararlarına yönelik kanun yararına bozma isteminde bulunulup bulunulmayacağının takdiri için dava dosyasının, Adalet Bakanlığına sunulmak üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,
Oy birliğiyle, 28.04.2025 tarihinde karar verildi.