MAHKEMESİ:Sulh Ceza Hakimliği
SUÇ: Bilişim sistemlerinin banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık
İNCELEME KONUSU
KARAR: Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itirazın reddi
KANUN YARARINA
BOZMA YOLUNA
BAŞVURAN: Adalet Bakanlığının istemi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: İlgili kararın kanun yararına bozulması
Söke Cumhuriyet Başsavcılığının, 27.09.2023 tarihli ve 2023/5140 Soruşturma, 2023/4147 Karar sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair kararına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin mercii Söke Sulh Ceza Hakimliğinin, 19.12.2023 tarihli ve 2023/4219 Değişik İş sayılı kararının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 271/4. maddesi uyarınca kesin nitelikte olması sebebiyle karar tarihi olan 19.12.2023'de kesinleştiği belirlenmiştir.
Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Kanun'un 309/1. maddesi uyarınca, 18.09.2024 tarihli ve 2024/3513 sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 18.10.2024 tarihli ve KYB-2024/101630 sayılı Tebliğnamesi ile soruşturma dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:
I. İSTEM
A. Kanun Yararına Bozma İstemi
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 18.10.2024 tarihli ve KYB-2024/101630 sayılı kanun yararına bozma isteminin;
"5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 160. maddesi uyarınca, Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlaması gerektiği, aynı Kanun’un 170/2. maddesi gereğince yapacağı değerlendirme sonucunda, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açacağı, aksi halde ise anılan Kanun’un 172. maddesi gereği kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vereceği, buna karşın ortada yasaya uygun bir soruşturmanın bulunmadığı durumda, anılan Kanun’un 173/3. maddesindeki koşullar oluşmadığından, itirazı inceleyen merciin Cumhuriyet savcısının soruşturma yapmasını sağlamak maksadıyla soruşturmanın genişletilmesine karar verebileceği yönündeki açıklamalar karşısında,
Dosya kapsamına göre, müşteki ...'nun Facebook isimli sosyal paylaşım sitesinde gördüğü ... İcra Müdürlüğünden satılık... plakalı araç ilanı için ilanda belirtilen...numaralı GSM hattını aradığını, araç için 155.000,00 Türk lirasına anlaştıklarını, akabinde erkek bir şahsın arayarak 5.000,00 Türk lirası gönderirse aracı ilandan kaldıracağını söylediğini ve iban numarası gönderdiğini, kendisinin de iban numarasında belirtilen ... adına banka üzerinden 5.000,00 Türk lirası gönderdiğini, daha sonra aynı şahsın arayarak ihaleye girmek için ... adına vekaletname vermesi gerektiğini, adına ihaleye girmeleri için de 140.000,00 Türk lirası parayı yatırması gerektiğini söylediğini, kendisinin de ... adına noterden vekaletname çıkartarak anılan şahıs adına banka üzerinden 140.000,00 Türk lirası gönderdiğini ve belgeleri Whatsapp üzerinden gönderdiğini, daha sonra ... ilçesine gittiğini, kendisini arayan şahsı aradığında telefonun kapalı olduğunu, akabinde ... İcra Dairesine giderek araca ilişkin ihale olup olmadığını sorduğunu, görevlilerin böyle bir ihale olmadığını söylemesi üzerine dolandırıldığını beyan ederek şikayetçi olması üzerine yürütülen soruşturma sonucunda, Söke Cumhuriyet Başsavcılığının 27/09/2023 tarihli ve 2023/5140 soruşturma, 2023/4147 sayılı kararı ile, müştekinin ... ilçesine gittiği ve burada icra dairesine giderek böyle bir ihalenin olup olmadığını sorduğunda, böyle bir ihalenin bulunmadığını kolaylıkla öğrendiği, bu kapsamda, şüphelinin icradan araç satışına ilişkin söyleminin basit yalan niteliğinde olduğu, müştekinin denetim olanağının ortadan kalkmadığı ve bu nedenle şüphelinin üzerine atılı dolandırıcılık suçunun yasal unsuru olan hilenin söz konusu olayda gerçekleşmediği böylece şüphelinin üzerine atılı dolandırıcılık suçunun yasal unsurlarının oluşmadığı gerekçesi ile kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş ise de,
24/11/2021 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7343 sayılı İcra ve İflas Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 12 ve 13. maddeleri ile 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 111. maddesine eklenen ''Elektronik ortamda açık artırma suretiyle satış'' başlıklı 111/b maddesinde yer alan ''Haczolunan malın satışı, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemine entegre elektronik satış portalında açık artırma suretiyle yapılır...'' şeklindeki ve anılan Kanun'un ''Borçluya satış yetkisi verilmesi'' başlıklı 111/a maddesindeki ''Borçlu, kıymet takdirinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde haczedilen malının rızaen satışı için kendisine yetki verilmesini talep edebilir. Kıymet takdiri yapılmadığı durumlarda borçlu da kıymet takdiri yapılmasını isteyebilir. İcra müdürü, kıymet takdirinin kesinleşmesinden sonra cebrî satış işlemlerini durdurarak borçluya on beş günlük süre verir. Borçluya verilen sürenin başlangıcından üçüncü fıkra uyarınca verilen icra mahkemesinin kararına kadar geçen sürede alacaklı bakımından satış isteme süresi işlemez...'' şeklinde yer alan açıklamalar göz önüne alındığında, belirtilen kanun maddeleri ile açık artırma suretiyle satış usulünün elektronik ortamda gerçekleştirileceğinin düzenlendiği, dosya kapsamında yer alan... plakalı satılık araç ilanı çıktısında ''icradan egea'' ibaresinin bulunduğu, olaya konu araç hakkında internet üzerinden ilan verilmiş olması nedeniyle şüphelinin bilişim sistemlerinin sağladığı kolaylıktan faydalanmak suretiyle menfaat temin etmeye çalışması karşısında, şüphelinin de ifadesine başvurularak olayın aydınlatılması ile araç satışına ilişkin olarak icra dairesinde herhangi bir dosya olup olmadığı hususunun araştırılarak müştekinin inceleme konusu şüpheli dışında para gönderdiği belirtilen ... isimli şahsın da suça iştirakine ilişkin araştırma yapılmaksızın eksik soruşturmaya dayalı olarak verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara yönelik itiraz üzerine soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde itirazın reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir."
Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
1. 5271 sayılı Kanun‘un 160. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlayacağı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlü olduğu belirlenmiştir.
2. 5271 sayılı Kanun’un, “Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar” başlıklı 172/1. maddesi;
“(1) Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Bu karar, suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir. Kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir.
Şeklinde düzenlenmiştir.
3. 5271 sayılı Kanun’un, “Cumhuriyet savcısının kararına itiraz” başlıklı 173. maddesinin inceleme konusu ile ilgili olan birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“(1) Suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde, bu kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir.
(2) İtiraz dilekçesinde, kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir.
(3)(Değişik: 18/6/2014-6545/71 md.) Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder; itiraz edeni giderlere mahkûm eder ve dosyayı Cumhuriyet savcısına gönderir. Cumhuriyet savcısı, kararı itiraz edene ve şüpheliye bildirir.
(4) (Değişik: 25/5/2005 - 5353/26 md.) Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir.
Hükümleri yer almaktadır.
4. Kanun‘da yer alan düzenlemelerden de görüleceği üzere; Cumhuriyet savcısı, suçun işlenip işlenmediğinin tespiti bakımından hemen işin gerçeğini araştırmaya başlamalı, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açmalı, aksi halde 5271 sayılı Kanun’un 172. maddesi gereğince kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vermelidir.
5. Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı itiraz üzerine inceleyen Sulh Ceza Hakimliği, kamu davası açılması için yeterli delil bulunmaması durumunda itirazın reddine, yeterli delil bulunması durumunda itirazın kabulüne veya eksik soruşturma nedeniyle soruşturmanın genişletilmesine karar verebilecektir.
6. Bu kapsamda inceleme konusu soruşturma dosyası değerlendirildiğinde; şikâyetçinin, Facebook isimli sosyal paylaşım sitesinde gördüğü ... İcra Müdürlüğünden satılık araç ilanı için, ilanda yazan telefon numarası ile irtibata geçtiğinin, aracın 155.000,00 TL bedelle satışı hususunda anlaştıklarının, başlangıçta ... isimli kişinin banka hesabına 5.000,00 TL kapora gönderdiğinin, devamında suç tarihinde şüpheli ...'nin hesabına 140.000,00 TL daha para gönderdiğinin ve bu kişi adına vekaletname çıkarttığının, aracın devir işlemleri için ... ilçesine geldiğinde görüştüğü kişinin aramalarına cevap vermediğinin ve dolandırıldığını anladığının iddia olunması üzerine yürütülen soruşturma kapsamında; şikâyetçinin iletişim kurduğu 0 534 (...) (..) (..) numaralı GSM hattının aidiyet bilgilerinin tespit edilmesi, hat sahibi şahıs ile şikâyetçi tarafından banka hesaplarına para gönderilen ... ve ...'nin açık kimlik ve adres bilgileri tespit edilerek şüpheli sıfatıyla ifadelerinin alınması, 48 (...) (..) plaka sayılı araç sahibi ve ... Bankası'nın 11.04.2023 tarihli müzekkere cevabı uyarınca şikâyetçi tarafından ...'in hesabına gönderilen paranın bir bölümünün havale edildiği ... isimli kişinin kimlik bilgileri belirlenerek olayla ilgili bilgilerine başvurulması, bahse konu otomobilin icra yoluyla satışına dair herhangi bir icra dosyası bulunup bulunmadığının belirlenmesinden sonra sonucuna göre bir değerlendirme yapılması gerekirken, "...müştekinin olay tarihinde sosyal medya aracılığıyla irtibata geçtiği bir şahısla görüştükten sonra kendisine icradan araba satacağı düşüncesiyle müştekinin bahse konu hesaba para yatırdığını ve dolandırıldığını iddia ettiği, müştekinin şikayetine ilişkin somut olay mezkur Yargıtay kararı ışığında incelenerek yapılan değerlendirmede; dolandırıcılık suçundan menfaat temin etmek amacıyla yapılan hileli davranışın ustaca, sergileniş açısından mağdurun denetleme olanağının ortadan kaldıracak nitelikte yoğun olması gerektiği, müştekinin hakkında herhangi bir şikayet olup olmadığına ilişkin bir araştırma yapmadığı, kaldı ki müştekinin ... ilçesine gittiği ve burada icra dairesine giderek böyle bir ihalenin olup olmadığını sorduğunda, böyle bir ihalenim bulunmadığını kolaylıkla öğrendiği, bu kapsamda , şüphelin icradan araç satışına ilişkin söyleminin basit yalan niteliğinde olduğu, müştekinin denetim olanağının ortadan kalkmadığı ve bu nedenle şüphelilerin üzerine atılı dolandırıcılık suçunun yasal unsuru olan hilenin söz konusu olayda gerçekleşmediği böylece şüphelilerin üzerine atılı dolandırıcılık suçunun yasal unsurlarının oluşmadığı, bununla birlikte müştekinin varsa bir zararı bunu şüpheli aleyhinde hukuk mahkemesine dermeyan edeceği bir alacak davasıyla her zaman için tazmin etmesinin mümkün olduğu..." şeklindeki hatalı gerekçe ve eksik soruşturma neticesinde verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itiraz üzerine soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi yerine itirazın reddine karar verilmesi Kanun’a aykırı olup, kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür.
II. KARAR
1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE,
2. Söke Sulh Ceza Hakimliğinin, 19.12.2023 tarihli ve 2023/4219 Değişik İş sayılı kararının, 5271 sayılı Kanun’un 309/3. maddesi gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA,
5271 sayılı Kanun’un 309/4-a. maddesi uyarınca gerekli işlemlerin yapılması için soruşturma dosyasının, mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,
28.04.2025 tarihinde karar verildi.