MAHKEMELERİ: Ankara 2. ve 4. Sulh Ceza Hakimlikleri
SUÇLAR: Dolandırıcılık, resmi belgede sahtecilik
İNCELEME KONUSU
KARARLAR: Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan
itirazın kabulü ve itirazın reddi kararları
KANUN YARARINA
BOZMA YOLUNA
BAŞVURAN: Adalet Bakanlığının istemi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: İlgili kararların kanun yararına bozulması
Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının, 29.06.2020 tarihli ve 2019/112672 Soruşturma, 2020/51809 Karar sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair kararına karşı yapılan itirazın kabulüne ilişkin mercii Ankara 2. Sulh Ceza Hakimliğinin, 29.04.2021 tarihli ve 2020/8449 Değişik İş sayılı kararına müteakip yürütülen soruşturma neticesinde verilen Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının, 15.06.2023 tarihli ve 2021/138912 Soruşturma, 2023/73772 Karar sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair kararına karşı yapılan itirazın reddine dair merci Ankara 4. Sulh Ceza Hakimliğinin, 19.10.2023 tarihli ve 2023/7027 Değişik İş sayılı kararının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 271/4. maddesi uyarınca kesin nitelikte olması sebebiyle karar tarihleri olan 29.04.2021 ve 19.10.2023 tarihlerinde kesinleştiği belirlenmiştir.
Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Kanun'un 309/1. maddesi uyarınca, 17.09.2024 tarihli ve 2023/28813 sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 01.10.2024 tarihli ve KYB-2024/98262 sayılı Tebliğnamesi ile soruşturma dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:
I. İSTEM
A. Kanun Yararına Bozma İstemi
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 01.10.2024 tarihli ve KYB-2024/98262 sayılı kanun yararına bozma isteminin;
"1) Ankara 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 29/04/2021 tarihli ve 2020/8449 değişik iş sayılı kararı yönünden yapılan incelemede;
Ankara 2. Sulh Ceza Hâkimliğince, Cumhuriyet Savcılığınca yerine getirilmesi gereken eksik soruşturma işlemleri sayıldıktan sonra etkin soruşturma yürütülmediği gerekçesiyle itirazın kabulü ile kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kaldırılmasına karar verilmiş ise de; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'un 71. maddesi ile değişik 173/3. maddesinde yer alan, “Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder...” şeklindeki düzenleme karşısında, Sulh Ceza Hâkimliğince soruşturmanın genişletilmesi kararı verilmesi ve Cumhuriyet savcılığınca söz konusu bu hususlarla ilgili eksiklikler giderildikten sonra şüpheli hakkında itirazla ilgili bir karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, doğrudan kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın ortadan kaldırılmasına ve itirazın kabulüne karar verilmesinde,
2) Ankara 4. Sulh Ceza Hâkimliğinin 19/10/2023 tarihli ve 2023/7027 değişik iş sayılı kararı yönünden yapılan incelemede;
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'un 71. maddesi ile değişik 173/3. maddesinde yer alan, “Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder...” ile aynı Kanun’un 173/4. maddesindeki “Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir.” şeklindeki düzenlemeler gereğince kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itiraz üzerine soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi halinde, Cumhuriyet savcılığınca belirtilen eksiklikler giderildikten sonra itirazla ilgili bir karar verilmesi gerektiği, her ne kadar Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 29/06/2020 tarihli kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itiraz üzerine Ankara 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 29/04/2021 tarihli kararı ile itiraz konusu kararın kaldırılmasına karar verilmiş ise de, söz konusu kararın gerekçesinden esasen bu kararın soruşturmanın genişletilmesi anlamına geldiği ve eksikliklerin tamamlanmasını müteakip Ankara 2. Sulh Ceza Hakimliğince itirazla ilgili bir karar verilmesi gerektiği nazara alınarak, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 15/06/2023 tarihli kovuşturmaya yer olmadığı kararına yönelik itiraz üzerine karar verilmek üzere dosyanın Ankara 2. Sulh Ceza Hakimliğine gönderilmesi yerine yazılı şekilde itirazın reddine karar verilmesinde,
Kabule göre de;
5271 sayılı Kanun’un 160. maddesi uyarınca, Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlaması gerektiği, aynı Kanun’un 170/2. maddesi gereğince yapacağı değerlendirme sonucunda, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açacağı, aksi halde ise anılan Kanun’un 172. maddesi gereği kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vereceği, buna karşın Cumhuriyet savcısının 5271 sayılı Kanun’un kendisine yüklediği soruşturma görevini yerine getirmediği, ortada yasaya uygun bir soruşturmanın bulunmadığı durumda, anılan Kanun’un 173/3. maddesindeki koşullar oluşmadığından, itirazı inceleyen merciin Cumhuriyet savcısının soruşturma yapmasını sağlamak maksadıyla itirazın kabulüne karar verebileceği yönündeki açıklamalar nazara alındığında,
Müşteki vekili tarafından verilen şikayet dilekçesinde, Türkçe bilmeyen müvekillerinin Türkiye'de bir ev almak niyetinde olduklarını, sahibinden.com isimli internet sitesinden "...Mahallesi 936. Sokak. No:23/3 ... Ankara" adresinde bulunan eve ait ilanı görerek şüpheli ... ile irtibata geçtiklerini, şüpheli tarafından ilandaki evin müvekillerine gösterilmesi sonrası satışı konusunda anlaştıkları, evin bedelinin müvekkilleri tarafından ödenmesini takiben şüphelinin tapu işlemlerini yapmak amacıyla müvekillerinin şüpheli ...'ya vekalet vermelerini sağladığı ancak tapuda satış ve devri yapılan taşınmazın "...Mahallesi 936. Sokak. No:23/3 ... Ankara" adresinde bulunan taşınmaz dışında 30 yıllık atıl durumda olan bir taşınmaz olduğunu beyan ederek şikayetçi olması üzerine yapılan soruşturma neticesinde, Ankara 36. Asliye Hukuk Mahkemesinde aynı olayla ilgili yapılan yargılama sırasında alınan bilirkişi raporunda, müştekilere satılan evin satış sırasındaki piyasa bedelinin 107.000,00 Türk lirası, müştekiler tarafından kendilerine satıldığı iddia edilen evin piyasa bedelinin 323.000,00 Türk lirası olarak tespit edildiği, emlak piyasasından anlayan birisinin 323.000,00 Türk lirası piyasa değeri olan evi 140.000,00 Türk lirasına satmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu ancak 107.000,00 Türk lirası bedelli evin 140.000 Türk lişrasına satılmasının hayatın olağan akışına daha uygun olduğu, taraflar arasındaki anlaşmazlığın satış sözleşmesinden kaynaklı hukuki mesele olduğu, aralarında devam eden hukuk davasının olduğu, şüphelilerin dolandırıcılık suçunu işlediklerine dair dava açmaya yeterli delil olmadığından bahisle kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş ise de; şüpheli ...'un şikayete konu satış işlemi sonrasında müştekileri "...Mahallesi 936. Sokak. No:23/3 ... Ankara" adresinde bulunan ve şüpheli iddiasına göre annesine ait eve oturmalarını sağladığı, sahibinden.com isimli satış sitesinden istenen bilgiler kapsamında şüpheli ... tarafından "...Mahallesi 936. Sokak. No:23/3 ... Ankara" adresinde mevcut eve dair satış bedelinin 159.000,00 Türk lirası olarak gösterildiği, müşteki ...tarafından "...Mahallesi 936. Sokak. No:23/3 ... Ankara" adresinde mevcut ev için 23/01/2019 tarihinde doğalğaz aboneliğine başvuru yapıldığı, şüpheli ... tarafından müştekilere satılan evin ise tapu kaydına göre ...Mahallesi 270/61 ada 3 parselde bulunan taşınmaz olduğu ve satışın 30/10/2018 tarihinde gerçekleştirildiği, diğer yandan şüpheli ... tarafından satışı yapılan bu taşınmazın satışından önce 16/08/2018 tarihinde söz konusu taşınmaza ... alacaklısı adına ipotek verildiği, sonrasında da söz konusu ipoteğin paraya çevrilmesi amacıyla icra takibine konu edildiği, şüpheli ...'un soruşturma aşamasında alınan ifadeleri ve yazılı beyanında müştekilere satışı yapılan yerin yıkılıp yerine yenisi yapılana kadar "...Mahallesi 936. Sokak. No:23/3 ... Ankara" adresinde oturmaları ve masrafların kendisi tarafından karşılanması konusunda anlaştıkları şeklindeki ifadelerinin hayatın olağan akışına uygun düşmediği, bu kapsamda dosyadaki mevcut delil durumu itibariyle dahi şüpheli ... hakkında nitelikli dolandırıcılık suçundan kamu davası açılması için yeterli delilin mevcut olduğu ancak maddi gerçeğin ortaya çıkması ve diğer şüphelilerin hukuki durumlarının etkilenmesi nedeniyle müştekilerin tercüman huzurunda ayrıntılı ifadelerinin alınması, şüpheli ...'un annesi olan şüpheli ... açık kimlik bilgilerinin tespiti ile ayrıntılı ifadesinin alınması, "...Mahallesi 936. Sokak. No:23/3 ... Ankara" adresinde mevcut taşınmazın tapu kaydının ...ismine ait olduğundan belirtilen kişinin ayrıntılı ifadesinin alınması, soruşturmaya konu satış tarihinden sonra müştekiler ile aynı adreste oturan komşularının tespiti ile varsa tanık beyanlarının alınması, yapılacak diğer soruşturma işlemleri neticesinde elde edilecek deliller sonucuna göre şüphelinin/şüphelilerin hukuki durumunun tayin ve takdir edilmesi gerektiği gözetilmeden, soruşturmanın genişletilmesi yerine, yazılı şekilde itirazın reddine karar verilmesinde
İsabet görülmemiştir."
Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
1. 5271 sayılı Kanun‘un 160. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlayacağı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlü olduğu belirlenmiştir.
2. 5271 sayılı Kanun’un, “Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar” başlıklı 172/1. maddesi;
“(1) Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Bu karar, suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir. Kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir.
Şeklinde düzenlenmiştir.
3. 5271 sayılı Kanun’un, “Cumhuriyet savcısının kararına itiraz” başlıklı 173. maddesinin inceleme konusu ile ilgili olan birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“(1) Suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde, bu kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir.
(2) İtiraz dilekçesinde, kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir.
(3)(Değişik: 18/6/2014-6545/71 md.) Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder; itiraz edeni giderlere mahkûm eder ve dosyayı Cumhuriyet savcısına gönderir. Cumhuriyet savcısı, kararı itiraz edene ve şüpheliye bildirir.
(4) (Değişik: 25/5/2005 - 5353/26 md.) Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir.
Hükümleri yer almaktadır.
4. Kanun‘da yer alan düzenlemelerden de görüleceği üzere; Cumhuriyet savcısı, suçun işlenip işlenmediğinin tespiti bakımından hemen işin gerçeğini araştırmaya başlamalı, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açmalı, aksi halde 5271 sayılı Kanun’un 172. maddesi gereğince kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vermelidir.
5. Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı itiraz üzerine inceleyen Sulh Ceza Hakimliği, kamu davası açılması için yeterli delil bulunmaması durumunda itirazın reddine, yeterli delil bulunması durumunda itirazın kabulüne veya eksik soruşturma nedeniyle soruşturmanın genişletilmesine karar verebilecektir. Soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi halinde, Cumhuriyet savcısı Sulh Ceza Hakimliği tarafından belirtilen eksiklikleri giderdikten sonra bir karar verilmek üzere dosyayı tekrar aynı Sulh Ceza Hakimliğine gönderecek, bu hususta kendisi yeniden kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veremeyecektir.
6. Bu kapsamda inceleme konusu soruşturma dosyası değerlendirildiğinde; Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının, 29.06.2020 tarihli ve 2019/112672 Soruşturma, 2020/51809 Karar sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair kararına şikâyetçiler vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine, merci Ankara 2. Sulh Ceza Hakimliğinin, 29.04.2021 tarihli ve 2020/8449 Değişik İş sayılı kararı ile eksik soruşturma sonucu verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itirazın kabulüne ve dosyanın ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine karar verilmiş ise de; esasen bu kararın soruşturmanın genişletilmesi anlamına geldiği, 5271 sayılı Kanun'un 173/3. maddesinde yer alan, “Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder...” şeklindeki düzenleme karşısında, soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi halinde Cumhuriyet savcılığından talep edilen hususlarla ilgili eksiklikler giderildikten sonra itirazla ilgili bir karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, doğrudan itirazın kabulü ile kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın ortadan kaldırılmasına karar verilmesi; bununla birlikte, yeniden yapılan soruşturma neticesinde Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının, 15.06.2023 tarihli ve 2021/138912 Soruşturma, 2023/73772 Karar sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair kararına yönelik itiraz üzerine, Ankara 4. Sulh Ceza Hakimliğinin, 19.10.2023 tarihli ve 2023/7027 Değişik İş sayılı kararı ile itirazın reddine karar verilmiş ise de; Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından ilgili eksiklikler giderildikten sonra, daha önce soruşturmanın genişletilmesine karar veren merci tarafından itirazla ilgili bir karar verilmesi gerektiği nazara alınarak, yeniden verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itiraz hakkında herhangi bir karar verilmemesi ve gereğinin takdir ve ifası bakımından dosyanın Ankara 2. Sulh Ceza Hâkimliğine gönderilmesi gerektiği gözetilmeden yazılı şekilde itirazın reddine karar verilmesi Kanun'a aykırı olup, kanun yararına bozma talebi bu nedenlerle yerinde görülmüş, bozma kararının içeriği doğrultusunda kabule göre kısmında belirtilen istem hakkında herhangi bir karar verilmemiştir.
II. KARAR
1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE,
2. Ankara 2. Sulh Ceza Hakimliğinin, 29.04.2021 tarihli ve 2020/8449 Değişik İş sayılı ile Ankara 4. Sulh Ceza Hakimliğinin, 19.10.2023 tarihli ve 2023/7027 Değişik İş sayılı kararlarının, 5271 sayılı Kanun’un 309/3. maddesi gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA,
5271 sayılı Kanun’un 309/4-a. maddesi uyarınca gerekli işlemlerin yapılması için soruşturma dosyasının, mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,
28.04.2025 tarihinde karar verildi.