(6762 S. K. m. 573, 600) (818 S. K. m. 321, 390)
Dava: Taraflar arasındaki davanan Söke As. Hukuk Hakimliğince görülerek sabit olan dava veçhile, 14.200 liranın kanuni faizile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine dair verilen 28.5.1973 tarih ve 644/479 sayılı hükmün duruşmalı olarak temyizen tetkiki davalı avukatı tarafından istenmiş olmakla, duruşma için tayin edilen günde davacı avukatı Mehmet Fırat ile davalı avukatı Aslan Alp gelp temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan taraflar avukatları dinlendikten sonra vaktin darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlaması başka güne bırakılmıştı. Bu kerre dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı davalı bankaya tahsil için tevdi ettiği 3 adet 14.200 lira kıymetindeki senetlerin kaybedildiğinden bahisle bedellerinin davalı bankadan tahsilini istemiştir.
Davalı savunmasında, banka müşterisi olan davacının önce istihbarat için bankaya geldiğini ve borçlunun durumunun Kastamonu Şubesinden sorulduğunu, senetleri alarak giden davacının bir kaç gün sonra tekrar gelerek tahsile koyacağından bahisle senetleri banka memuruna vererek deftere kaydettirdiğini, fakat bu sırada borçlunun tanınmadığı yolunda Kastamonu'dan cevap geldiğinden tekrar senetleri alarak bankadan ayrıldığını, senedin kaydedildiği defterin tastikli bir defter olmadığını ve aynı defterde iade keyfiyetinin de yazılı bulunduğunu ileri sürmüştür.
Mahkemece mütalaası alınan ve bir banka müdürü olan bilirkişi, tahsil için davalı bankaya verilen davacının hamili bulunduğu senetlerin banka defterine kaydedildiğini, davacıya iadesi hususunun ise imzası alınmadığından mesnetsiz kaldığını bildirmiştir.
Bu durumda davalı bankanın müşterisi olduğu anlaşılan davacının, kaybolduğu iddia edilen senetleri tahsil cirosu ile davalıya verdiği subuta ermiştir. Bu senetleri davalı bankanın davacıya iade ettiği, bilirkişi raporunda da açıklandığı gibi, dayanaktan yoksundur.
Türk Ticaret kanununun 600. maddesinde belirtildiği üzere tahsil cirosu, tevkili tazammun eder. Bu itibarla olayda davacı ile davalı arasındaki hukuki ilişki, vekalet aktidir. Davacının tahsil cirosu ile davalı bankaya tevdi ettiği bonoların bankada kaybedildiği anlaşıldığına göre davalının sorumluluğu Borçlar Kanununun 390. maddesi delaletile 321. maddesi hükümlerine tabidir. Bu maddenin 2. fıkrası gereğince vekil, kasıt veya ihmal ve dikkatsizlik ile müvekkili olan davacıya iras ettiği zarardan sorumludur. O halde davacının dava hakkının doğması, zararının gerçekleşmesine bağlıdır. Bu zararın mevcudiyeti, davacının kaybolan senetleri hakkında Türk Ticaret Kanununun 573 ve müteakip maddeleri gereğince iptal kararı alması ve bedelini borçludan tahsil edememesi ve bu sebeple masraf yapması halinde bahis konusu olur. Hiç bir zaman davalının hareketi ile illiyet bağı bulunmayan sonuçlardan davalı sorumlu tutulamaz. Nitekim borçlunun aczi davalı bankayı ilgilendirmez. Ancak senetlerin kaybedilmiş olmasının sonucu olan, masraflar gibi zararların davalı bankadan tazmini istenebilir.
Bu durumda, henüz zarar doğmadan açılan davanın reddi iktiza ederken, kaybedilen senet bedelinin davalı bankadan tahsiline karar verilmesi, isabetsizdir.
Sonuç: Yukarıda yazılı sebeplerden dolayı davalının temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, 20.11.1973 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy