(1086 S.K. m. 288, 293) (YHGK. 23.12.1981 T. 1981/2-414 E. 854 K.)
Dava: Taraflar arasındaki davadan dolayı (Çan Asliye Hukuk Hakimliği)nce verilen 9.4.1982 tarih ve 339/269 sayılı hükmün temyizen tetkiki davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkilinin ninesi olan davalıya 300.000 liralık senet ile borçlu iken bu senede mahsuben elden 210.000 liralık ödemede bulunduğunu, davalının senedin tamamı üzerinden icra takibine girişmesi üzerine müvekkilinin senet bedelinin tamamını icra dosyasına yatırmak mecburiyetinde kaldığını belirterek, kısmi ödeme nedeniyle 210.000 liranın davalıya verilmeyerek müvekkilline iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesiyle, müvekkilinin davacıya 300.000 lira borç verip söz konusu senedi aldığını ayrıca davacının anne ve babasına da 200.000 lira borç verdiğini, davacının anne ve babasının müvekkiline kendi borçlarını ödediklerini, davacının sadece 10.000 liralık bir ödemede bulunduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, toplanan delillere icra dosyasına ve tanık beyanlarına göre davalının, davacının anne ve babasına 200.000 lirayı hibe kabilinden verdiği, dava konusu 300.000 liranın 200.000 lirasının ise davacının borcuna mahsuben anne ve babası vasıtasıyle davalıya iade edildiği, davacının ayrıca 10.000 lira daha ödediği ve böylece toplam 210.000 lirasını ödemiş olduğu sonucuna varılarak, davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.
Davacı davasını 300.000 lira değerli emre muharrer senede dayanarak açtığına göre, mahkemece yapılacak iş; davacıya dayandığı senedi ibraz ettirmek ve daha sonra da borçlu davacıya bu senedi göstermek suretiyle senetteki imzanın kendisine ait olup olmadığının sorulması ve alınacak cevabın duruşma zabıtnamesine geçirilmesi icap eyler. Borçlunun senetteki imzasını inkar ettiği takdirde HUMK.nun 309. maddesindeki sıraya riayet edilerek tatbikat veya istikdap cihetine gidilmesi gerekir. HUMK.nun 288. maddesi hükmüne rağmen şahit dinlenebilmesi için aynı kanunun değişik 289. maddesi şartlarının mevcudiyeti ve keyfiyetinde zapta geçirilmiş olması ve ayrıca davalı tarafın HUMK.nun 151/son fıkrasına göre şahit dinlenmesine muvafakat ettiğinin zabıtnameye derci icap eder. Her ne kadar davacı ile davalı arasında Torun - Anneanne sıhriyet ilişkisi bulunduğu ileri sürülmüş ise de bu nedenle HUMK.nun 293/b.1 gereğince şahit dinlenebilmesi için davanın senede istinaden açılmamış ve taraflar arasındaki ilişkinin de yazılı belgeye bağlanmamış olması şarttır. Kıymetli evrakın lehdarı veya bunu ciro yoluyla eline geçiren meşru hamili, iddiasını senede dayandırmış ise, böyle bir senede karşı ileri sürülecek defin de, keza, yine senetle yani yazılı belgeyle ispat edilmesi gerekir. Senet borçlusuyla, o senedin lehtar veya hamilinin, HUMK.nun 293/b-1'de yer alan (usul ve füruğ, birader ve hemşire veya karı-koca ve kayınbirader ve valide ile damad ve gelin) gibi "sıhriyet" ilişkisi içinde bulunmaları hali,asla, HUMK.nun 288-292. maddelerinde yer alan "senede karşı her türlü def'in yine senetle ispatı gerekir.Şahit dinlenmez şeklindeki hukuki ilkeyi bertaraf edemez.Taraflar arasındaki uyuşmazlık aslında,senetle ispatı gereken hususlardan (HUMK. m. 288-292) iken senede bağlanmamış ise, işte ancak o takdirde tarafların (sıhriyet) ilşkisi içinde bulunmaları, iddia ve savunmanın şahitle ispatına olanak tanır.Yargıtay'ın yerleşmiş içtihatları bu doğrultudadır.(Tevhidi İçtihat 12.4.1933 gün ve E-31, K-1933/7 - Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararları - Hukuk Bölümü - Yargıtay Yayınları, Cilt I, Ankara 1978, sh. 218-220 ve Yarg. HGK. 23.12.1981 gün ve E.1981/1/2-414 K.854). Yukarıda açıklanan ilkeler gözönünde tutulmadan şahadete istinade yazılı olduğu şekilde davacı lehine hüküm tesisi bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün davalı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcının isteği halinde temyiz edene iadesine 13.9.1982 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy