(743 S. K. m. 618)
Taraflar arasındaki davadan dolayı Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 3.12.1997 gün ve 108-592 sayılı hükmün duruşmalı olarak temyizen incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenmiş olmakla duruşma için tayin edilen 30.6.1998 tarihinde davalı avukatı A. Kayaçetin geldi davacı avukatı tebligata rağmen gelmediğinden temyiz dilekçesinin süresi içerisinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan taraf avukatı dinlendikten sonra vaktin darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması duruşmadan sonraya bırakılmıştı. Bu kere dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği konuşulup düşünüldü:
Davacı vekili, 1993/108 Esas sayılı asıl dava ile, müvekkilinin işletme ruhsatına sahip olduğu maden alanı içindeki 45.000 m2'lik bölümünde davalının mermer üretimi yaptığını, davalı tarafından müvekkil aleyhine 1990/63 Esas sayılı İ. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılan davada, müvekkilinin davalıya ilişkin sahanın bir bölümüne elatmasının önlenmesine karar verildiğini, dava konusu alandan müvekkilince çıkartılan mermerlerin davalıya teslim edildiğini ileri sürerek müvekkilince yapılan üretim giderlerinden şimdilik 750.000.000 liranın reeskont faizi ile, asıl dosya ile birleşen Ankara 1. Ticaret Mahkemesi'nde açtığı 1995/465 Esas sayılı dava ile de davalı tarafından müvekkiline ilişkin sınırları aşarak bu sahadan çıkartılan mermer bedelinden fazlaya ait hakları saklı kalmak üzere 700.000.000 liranın reeskont faizi ile tahsilini dava etmiştir.
Davalı (karşı davacı) Ö.... A.Ş. vekili, asıl davada istenen üretim giderleri yönünden 179.144.588 TL. ödemeyi kabul ettiklerini, belirterek sair istemlerin reddini, asıl dava ile birleşen 1995/64 Esas sayılı karşı davada ise, davalının el atmasının önlenmesine karar verilen sahadan, davanın açıldığı 17.6.1988 tarihi ile 25.3.1991 tarihi arasında, davacı (karşı davalı) tarafından istihraç edilen mermer bedeli 2.137.055.124 liranın 23.5.1991 gününden itibaren reeskont faiziyle karşı davalı İ. Mermer Ltd. Şti. nden tahsilini istemiştir.
Mahkemece, toplanan delillere ve bilirkişi raporuna göre, davacının işletme hakkına sahip olduğu maden sahasından 45.000 m2'lik bölümün işletme hakkının davalıya verildiği, davalının davacı aleyhine açtığı İ. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde davacı İ. Mermer'in davalıya ilişkin sahaya elatmasının önlenmesine karar verilip, bu sahadan çıkartılan mermerlerin davalıya teslim edildiği, davacının üretim gideri alacağının 600.966.122 TL. olarak saptanıp, ayrıca davalının davacıya ilişkin sahadan çıkardığı mermer bedelinin 1.966.6783.349 TL. olduğu keza davacının da davalıya ilişkin sahaya kesinleşen İ. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 1990/63 Esas sayılı dava ile elattığının saptanıp, davacının, davalının talebinden fazla miktarda mermer çıkardığının saptandığı gerekçesiyle asıl davada 600.966.122 liranın 16.11.1992 gününden itibaren %30 faizi ile davalı Ö. A.Ş.'den tahsiliyle İ. Mermer Ltd. Şti.'ne verilmesine, birleşen 1995/64 esas sayılı davada 1.936.683.349 liranın 25.3.1991 gününden itibaren İ. Mermer Ltd. Şti.'nden alınarak Ö. A.Ş.'ye verilmesine, keza birleşen 1995/465 Esas sayılı davada 700.000.000 liranın 25.3.1991 gününden itibaren davalı Ö. A.Ş.'den tahsili ile İ. Ltd Şti.'ne verilmesine karar verilmiştir.
Kararı taraf vekilleri temyiz etmiştir.
1- Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici nedenlere ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve İ. Mermer Ltd. Şti.nin dava dilekçesinde, haksız iktisap tarihini teslim tarihi olarak esas alıp, dava tarihi itibariyle talepte bulunmamış olmasına göre, İ. Mermer Ltd. Şti.nin tüm, davalı (k.davacı) Ö. Mermer A.Ş.nin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2- Ö. Mermer A.Ş. 1995/64 Esas sayılı davada İ. Mermer Ltd. Şti.nin kendi sınırlarını aşarak müvekkiline ilişkin sahadan çıkarttığı mermer bedelini İ. Mermer Ltd. Şti. ise 1995/465 Esas sayılı davada Ö. Mermer San. A.Ş.nin kendi sınırını aşarak müvekkiline ilişkin sahadan çıkarttığı mermer bedelini talep etmektedir. Mahkemece hükme esas alınan Prof İ. Kaplan, Prof N. Bölükbaşı, M. Yüksel tarafından düzenlenen rapor ve ek raporlar, İ. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 1991/105 Esas sayılı dava dosyasındaki, A. Akkaya, K. Ayyıldız ve Y. Yılmaz tarafından düzenlenen hesap raporu esas alınarak düzenlenmiş bulunmaktadır. 1991/105 Esas sayılı dosyadaki hesap raporunun ise İ. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1990/63 Esas 1992/4 karar sayılı dosyada hükme esas alınan ve bilirkişiler Z. Y. Yücesoy, K. Küçük, M. A. Algancı'nın düzenlediği krokiye göre ve M. K. Oğuz tarafından düzenlenen krokiye göre ayrı ayrı hesaplandığı anlaşılmaktadır. Her iki dava dosyası da taraflar arasında görülüp kesinleşmiş ve 1991/105 Esas sayılı dava dosyasının karar gerekçesinde M. K. Oğuz tarafından düzenlenen krokiye itibar edilmediği açıkça vurgulandığından, tarafların talepleri konusundaki hesaplamaların 1990/63 Esas 1992/4 karar sayılı dosyadaki Z. Y. Yücesoy, K. Küçük ve M. A. Algancı tarafından düzenlenen sınır krokileri esas alınarak yapılan hesaplamaya göre belirlenmelidir. Buna göre; 1991/105 Esas sayılı dosyada K. Ayyıldız, A. Akkaya ve Y. Yılmaz tarafından düzenlenen raporda davacı İ. Mermer Ltd. Şti. nin 21.2.1989 ila 25.3.1991 tarihi arasındaki döneme göre isteyebileceği tazminat 362.348.375 TL. olarak hesaplanmasına rağmen, mahkemece kabul görmeyen ve M. K. Oğuz tarafından çizilen krokiye göre hesaplanan miktarın da bu miktara eklenerek fazla miktarın hükme esas alınması doğru olmadığı gibi, karşı davacı Ö. Mermer A.Ş.nin talebi yönünden yapılan 1.936.683.349 liralık hesaplama üzerinde, Ö. Mermer A.Ş.nin itirazı üzerine ve kendisine teslim edilen 914 m3'lük mermer miktarının da düşülerek 8.436 m3 üzerinden yapılan hesaplamayla düzenlenen 29.4.1994 havale günlü 1. ek raporda, Ö. Mermer A.Ş.nin 17.6.1988 ila 25.3.1991 tarihler arasındaki dönem için zararının 2.137.055.124 TL. olarak belirlenip bu miktara hükmetmek gerekirken noksan hesaplamaya dayalı biçimde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.
Sonuç: Yukarda 1 no.lu bentte açıklanan nedenlerle, davacı (k.davalı) İ. Mermer Ltd. Şti. nin tüm, davalı (karşı davacı) Ö. Mermer A.Ş.nin sair temyiz itirazlarının reddine, 2 no.lu bentte açıklanan sebeplerle kararın Ö. Mermer A.Ş. yararına BOZULMASINA, 30.000.000 TL. duruşma vekillik ücretinin İ. Mermer Ltd. Şti. nden alınarak Ö. Mermer A.Ş.'ye verilmesine, 69.720.600 TL. temyiz ilam harcından peşin harcın mahsubu ile temyiz eden davacı karşı davalı İ. Mermer A.Ş.'den alınmasına, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz eden davalı karşı davacı Ö.'e iadesine, 02.07.1998 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy