(6762 S. K. m. 14, 30, 35) (Ticaret Sicil Tüzüğü m. 40)
Dava: Taraflar arasındaki davadan dolayı Kuşadası Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 12.3.1996 tarih ve 634-154 sayılı hükmün temyizen tetkiki davalılardan ... Gıda San. vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kâğıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü.
Karar: Davacı vekili, davalıların TTK'nun 14. maddesindeki tarife uygun olarak gösterilen adreste faaliyetlerini sürdürdüklerini, yürüttükleri iş icabı tacir olduklarını 5590 sayılı yasa gereğince, Kuşadası Ticaret Odasına kayıt olmalarının zorunlu olduğunu bu durum için kendilerine davetiye gönderildiği halde buna icabet etmediklerini ileri sürerek, davalıların ticaret siciline tescillerinin yapılmasını ve para cezası ile cezalandırılmasını talep ve dava etmiştir.
Davalılar duruşmaya katılmamıştır.
Mahkemece, iddia, savunma ve toplanan kanıtlara göre, yaptırılan bilirkişi incelemesinde davalıların tümünün yaptıkları işin sermayeye dayalı bir iş olduğu, cirolarının tacir ve esnafları belirleme koordinasyon kurulunun 7 No'lu kararındaki hadler altında kaldığı, ancak şirket kurarak yaptıkları işin sermayeye dayalı bir iş olduğu gözönünde bulundurularak tacir sayılmalarının uygun görüldüğü, Ticaret Sicil Memurluğunca kendilerine davetiye tebliğine karşın yasal sürede kayıt yaptırmadıklarının anlaşıldığı, bu nedenle cezalandırılmalarının gerektiği gerekçesiyle; davanın kabulü ile, davalıların tacir sayılmaları nedeniyle Ticaret Siciline hükmen tescillerine, TTK'nun 35/2 maddesi gereğince 260.000 TL. ağır para cezası ile ayrı ayrı cezalandırılmalarına karar verilmiştir.
Kararı, davalı ... Gıda San.Ltd. Şti. vekili temyiz etmiştir.
Dava, tescili mecburî olup da, kanunî şekild ve müddeti içinde Ticaret Siciline kayıt yapmayan şirketlerin kaydının yapılmasına sağlama isteminden ibarettir.
TTK'nun 35/1 ve Ticaret Sicil Nizamnamesinin 40. maddeleri uyarınca; "tescilli mecburî olup da, kanunî şekilde ve müddeti içinde tescili istenmemiş olan veya 34. maddesinin 3. fıkrasındaki şartlara uymayan bir hususu haber alan sicil memuru, ilgilileri tayin edeceği münasip bir müddet içinde kanunî mecburiyet yerine getirmeye yahut o hususun tescilini gerekli kılan sebeplerin bulunmadığını ispat etmeye davet eder.
Yine aynı yasa maddesinin 3. fıkrası ve Nizamnamesinin anılan maddesi hükmü uyarınca, "müddeti içinde imtina sebepleri bildirildiği takdirde, sicilin bağlı olduğu mahkeme evrak üzerinde inceleme yaparak tescili gerekli olan bir hususun mevcut olduğu neticesine varırsa tescilini sicil memuruna emreder, aksi takdirde memurun talebini reddeder".
Yukarıda açıklanan yasa hükümlerinden anlaşılacağı üzere mahkemeden tescil isteme görev ve yetkisi Ticaret Sicil Memurluğuna aittir.
Bu durumda dava açan Ticaret Odasının aktif dava sıfatı bulunmamaktadır. Mahkemece, davanın bu nedenle reddi gerekirken, yazılı şekilde davanın esası hakkında karar verilmesi doğru görülmemiş ve kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, kararın davalı ... Gıda San. Ltd. Şti. yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcının isteği halinde temyiz edene iadesine, 18.6.1998 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy