(6762 S. K. m. 1110, 1118)
Dava: Taraflar arasındaki Kadıköy 1.Asliye Ticaret Mahkemesince görülerek verilen 16.4.1998 tarih ve 1997/703 - 1998/317 sayılı kararın Yargıtay incelemesi duruşmalı olarak davacı vekili tarafından istenmiş olmakla duruşma için belirlenen 4.5.1999 günde davacı avukatı E. Ertan ile davalı avukatı İsmet Yılmaz gelip, temyiz dilekçesinin de süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraflar avukatları dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi H. Çiftçi tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, davalı tarafından müvekkiline ait dökme taş kömürünün Rusya'dan Gemlik Limanı'na taşındığını, kömürün 312.247 m/ton eksik çıktığını, eksiklik nedeniyle müvekkilinin 27.584 USD zararının oluştuğunu ileri sürerek, 27.584 USD'nin fiili ödeme günündeki efektif alış kuru üzerinden en yüksek faizi ile davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevabında, TTK.'nun 1110'ncu maddesi hükmü gereği taşıyan ile gönderilen arasındaki hukuki ilişkilerde Konşimento'nun esas tutulacağını, taşımaya konu olan Konşimentoda bu taşımadan doğan ihtilafların Moskova'da tahkim yoluyla çözüleceğinin kararlaştırıldığını ileri sürerek, mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerektiğini savunmuş ve davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, iddiaya, savunmaya, toplanan delillere göre;
TTK.'nun 1110'ncu madde hükmünün 1. fıkrasına göre, taşıyan ile gönderilen arasındaki hukuki münasebetlerde konşimentonun esas tutulacağı kuralının konulduğunu, taşımaya konu olan konşimentoda da bu taşımadan doğan ihtilafların Moskova'da tahkimde görülmesi kararlaştığı gerekçesiyle davalının tahkime yönelik itirazının kabulü ile mahkemenin görevsizliğine karar verilmiştir.
Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.
TTK.'nun 1110'ncu maddesinin ilk fıkrası hükmüne göre, taşıyan ile gönderilen arasındaki hukuki ilişkilerde konşimento hükümlerinin esas alınacağı hükme bağlandıktan sonra, aynı maddenin son fıkrasında ise, taşıyan ile taşıtan arasındaki hukuki ilişkilerin taşıma (navlun) sözleşmesi hükümlerine bağlı kalacağı açık bir şekilde belirlenmiş bulunmaktadır.
Taşıtan aynı zamanda gönderilen durumunda ise ve taraflar arasında taşıma sözleşmesi düzenlendikten sonra bir de konşimento düzenlenirse ve bu iki düzenleme arasında değişik hükümler var ise böyle bir durumda TTK.'nun 1118'nci maddesi hükmü de dikkate alınarak, taraflar arasındaki ilişki aynı yasanın 1110/son fıkra hükmü uyarınca taşıma sözleşmesi hükümlerine göre çözümlenmesi gerekecektir. Nitekim, doktrinde de aynı düşünce hakim bulunmaktadır. (Bkz. Prof. Dr. T.Çağa, Deniz Ticaret Hukuku, Navlun Sözleşmeleri, İst. 1979, sh.102 vd. Prof. Dr. Fahiman Tekil, Deniz Hukuku, İst. 1998, sh.245 vd.)
Dava konusu olayda da, davalı taşıyan konşimentodaki tahkim şartına dayanarak davanın tahkim yoluyla çözümlenmesi gerektiğini, mahkemeye itirazını bildirmiş, davacı taraf ise buna karşı müvekkilinin sadece gönderilen sıfatını değil, ayrıca taşıtan sıfatını da taşıdığını ve taraflar arasında düzenlenen navlun sözleşmesinde bu yolda bir tahkim şartı bulunmadığını açıklayarak buna ilişkin belgelerini mahkemeye ibraz etmiş bulunmaktadır.
Bu durum karşısında mahkemece, davacının bu yöndeki açıklama ve iddiası, yukarıdaki ilkeler çerçevesinde incelenip değerlendirilmeden, sadece konşimentodaki tahkim şartına dayanılarak görevsizlik kararı verilmesi noksan incelemeye dayalı olmakla, kararın bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davacı yararına BOZULMASINA, bozma sebep ve şekline göre davacı tarafın diğer temyiz itirazlarının incelenmesine gerek bulunmadığına, 30.000.000.- lira duruşma vekillik ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 06.05.1999 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy