(1086 S. K. m. 437)
Dava: Taraflar arasındaki davanın Ankara 2.Asliye Ticaret Mahkemesince görülerek verilen 2.12.1998 gün ve 1996/565-1998/1070 sayılı kararın Yargıtayca tetkiki davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içerisinde verildiği anlaşılmış olmakla dava dosyası için Tetkik Hakimi G. Gençkaya tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve bütün belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, davalı genel müdürlüğün kendi adına aldığı maden kömürü sahasının ruhsat ve işletme hakkını ihale neticesinde 22.8.1990 günlü sözleşme ile dava dışı S. AŞ.'ne devrettiğini, bu şirketinde 5.11.1991 gününde işletme hakkını müvekkili şirkete devrettiğini, yapılan devre davalı genel müdürlüğün muvafakat ettiğini, yapılan sözleşmenin 6. maddesi uyarınca müvekkili şirketin ilk sözleşmenin muhatabı olduğunu, yaptırdıkları inceleme neticesinde sahada davalı genel müdürlüğün ihale dosyasına ibraz ettiği özel etüd raporunda belirtilen 4.257.171 ton kömür rezervinin bulunmasının mümkün olmadığını en olumlu şartlarda 1.951.017 ton rezervin bulunabileceğini, bu halde rezerv kaybının %47 olduğunun tespiti ile, ihale bedelinden bu oranda indirim yapılmasını ve 4.077.000.000 liranın reeskont faizi ile davalıdan tahsilini dava ve talep etmiştir.
Davalı vekili, dava dışı S. AŞ. nin maden sahasının 10 senelik işletme ruhsatını aldığını, davacı şirkete devrettiğini, bu biçimde davacı şirketin sözleşme hükümlerini kabul ederek kanuni taraf olduğunu, ihale bedelinin belirlenmesinin 3 yıl boyunca yapılan çalışmalar neticesinde olduğunu, sondaj verilerinin yanlış olmasının mümkün olmadığını, davacının kömür yayılım alanlarını aşırı derecede küçülterek rezerv hesabı yaptığını, davacının devraldığı tarihten itibaren 10 aylık süre içinde geniş ruhsat alanının kontrolünü yapmasının mümkün olmadığını, ihale açıldığı zaman şirketin sahayı görerek ve raporları inceleyerek teklifte bulunduklarını, dolayısıyla dava ile bu iddiaların ileri sürülemeyeceğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, iddia, savunma ve dosyadaki belgelere göre benimsenen son bilirkişi raporu doğrultusunda, davalı genel müdürlüğün ihale aşamasında hazırladığı raporda %15 oranında yanılma olabileceği, ihale bedelinde bu miktarda indirim yapılması gerektiği sonucuna varılarak, davanın kısmen kabulüne 1.303.546.540 liranın dava gününden itibaren reeskont faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.
Dava, ihale ile işletme hakkı devralınan maden kömürü sahasında belirtilen kadar kömür rezervinin bulunmadığı talebi ile tazminat istemine ilişkindir.
Dosyada yaptırılan bilirkişi incelemelerinde, her iki raporda da davacının yaptığı hesaplama ile poligon alanlarını daraltarak görünür rezerv hesabının düşük çıkmasına neden olduğu, doğanın değişkenliği sebebiyle tekrarlanan sondaj çalışmalarında yüzde yüz bir uyumun olanaklı olmadığı, kaldı ki davalı tarafından yapılan 37 adet sondajdan üçünü tekrarlayarak çıkan neticenin bütün maden sahasına tatbik edilerek yorum yapılmasının olanaklı olmadığı belirtilerek davacının davasında haklı olmadığı ve mutlak referans değerin davalı verileri olması gerektiği açıklanmıştır. O halde, mahkemenin bu raporlara itibar ederek açılan davanın reddine karar vermesi gerekirken, yazılı olduğu biçimde kısmen kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Öte yandan, davacı tacir olup ihaleye girerken basiretli bir tacir gibi davranarak gerekli araştırmayı yapması, verileri kontrol etmesi, risk faktörlerini gözden geçirerek ihaleye girmesi gerekirdi. Bunların ihmali ile devirden sonra davalı tarafından üç senelik bir çalışma ile ulaşılmış verilere 10 ay gibi kısa bir süre içinde ulaştığından ve yanıltıldığından bahisle böyle bir dava açılması mümkün değildir.
Sonuç: Yukarda açıklanan sebeplerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 14.06.1999 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy