(818 S. K. m. 41, 49)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Ankara 8. Asliye Ticaret Mahkemesi'nce verilen 2.2.2000 tarih ve 1996/521-2000/9 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi duruşmalı olarak davacı vekili tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 28.11.2000 günde davacı avukatı Şerafettin Akkaya ile davalı avukatı Orbay Bölük gelip, diğer davalılar tebligata rağmen gelmediğinden, temyiz dilekçesinin de süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraflar avukatları dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi Hüseyin Ulus tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkilinin 1993 yılından itibaren yurt dışında ikamet eden davalı PBN şirketinin distribütörü olarak faaliyet gösterdiğini, davalı M. Cumhur Çeken'in de müvekkili adına bu şirketle ilgili faaliyetleri yürüttüğünü, ancak davalı Cumhur'un 1996 yılında gereksiz ürün siparişinde bulunarak müvekkilinin mali krize düşmesine yol açtığını, müvekkilini davalı PBN şirketine karşı başarısız temsilci olarak gösterdiğini, daha sonra ise müvekkilinden ayrılarak davalı Merit Ltd. Şirketi kurucuları araksında yer aldığını, davalı PBN'nin temsilciliğini almaya çalıştığını ve bu şirket ürünlerinin satışını yaptığını ileri sürerek, müvekkilinin davalı PBN'nin tek satıcısı olduğundan tespitini, bu konudaki muarazanın giderilmesini ve 5.000.000 TL maddi ile 5.000.000.000 TL manevi tazminatın faiziyle davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı PBN şirketi vekili, davacının müvekkilinden aldığı mal bedelini ödememesi nedeniyle 1996 yılı için yetki belgesi gönderilmediğini ve 30.9.1996 tarihi itibariyle distribütörlük anlaşmasının feshedildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.
Diğer davalılar vekili, iddiaların doğru olmadığını, davacı yöneticilerinin basiretsizliği nedeniyle şirketin mali krize girdiğini ve haksız rekabetlerin bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir
Mahkemece, toplanan deliller ve yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucuna göre, davacı, tek satıcılığı yaptığı şirkete olan ödemelerini zamanında yerine getirmediği için sözleşmenin haklı nedenle feshedildiği ve davacı iddialarının kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın reddini karar verilmiştir.
Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.
1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin davalı PBN Denmark A.Ş. hakkında ileri sürdüğü ve yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddi ile bu davalı hakkındaki hükmün onanması gerekmiştir.
2- Davacı vekilinin diğer davalılara yönelik temyiz itirazlarına gelince; davacı taraf, elemanları olan M. Cumhur Çeken'in 1996 yılındaki yüklü siparişi yüzünden zor duruma düştüklerini ürün satışı olmayınca PBN'ye ödemelerde gecikmeler olduğunu, mali krizin doğduğunu, bu durumun davalı yabancı şirkete karşı başarısız görünmelerine yol açtığını ve bu yüzden davalı yabancı şirketin distribütörlük anlaşmasını feshettiğini, bundan sonra anılan davalının davalı Merit Ltd Şirketinin kurucuları arasında yer aldığını ve bu şirketin davalı yabancı şirket ile anlaşma yaptığını ileri sürmektedir. Davacı 1996 yılı siparişiyle ilgili iddiasını ise duruşma aşamasında somutlaştırmıştır. Davalı M. Cumhur Çeken'in önceden davacı şirkette hizmet sözleşmesi ile çalıştığı anlaşılmaktadır. Mahkemece öncelikle bu davalının davacı şirketteki statüsünün, yetkilerinin ve sorumluluklarının açıklıkla belirlenmesi, davacı şirketin davalı yabancı şirketten yaptığı ithalatlardaki konumunun, tek başına ürün alımına karar yetkisi olup olmadığının, bu olanların yönetim kurulunun denetimine tabi tutulup tutulmadığının saptanması, eğer ürün alımına en son karar yetkisi bu davalıda ise, davacının somutlaştırdığı 1996 yılı ithalatının şirketi zor düşürmeye yönelik olduğu iddiası kapsamında araştırma yapılması, bu ithalata konu olduğu davalı Cumhur tarafından proforma fatura üzerine şerh edilen ithali ile ilgili davacı iddiaları da nazara alınmak suretiyle uzman bilirkişi aracılığıyla inceleme yaptırılması gerekmektedir. Yok eğer, davalı, davacı şirket yönetim kurulu denetiminde çalışan bir personel niteliğinde ise, davanın hizmet sözleşmesinden değil, haksız rekabetten kaynaklanan zararın giderilmesine yönelik mahiyeti nazara alınarak karar verilmelidir. Diğer davalı Merit Ltd. Şirketinin haksız rekabet iddiasındaki durumu da bu incelemeye bağlı olacaktır.
Mahkemece, açıklanan hususlar nazara alınarak inceleme ve değerlendirme yapılması gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi yerinde görülmediğinden kararın bu nedenle davacı yararına bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda 1 numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin davalı PBN Denmark A.Ş. hakkındaki kararın onanmasına, 2 numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davacı yararına BOZULMASINA, 100.000.000.- lira duruşma vekillik ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 28.11.2000 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy