(CMR m. 23) (2004 S. K. m. 67) (6762 S. K. m. 787) (1086 S. K. m. 10)
Dava: Taraflar arasında görülen davada İstanbul Asliye 7. Ticaret Mahkemesi'nce bozmaya uyularak verilen 8.12.2000 tarih ve 1999/1118-2000/1215 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davalı Bozkurt Nak. Ltd. Şti. vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik hakimi Ahmet Susoy tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, asıl dava dilekçesinde müvekkilinin asıl taşıyıcı olarak dava dışı Koçak İnş. San. Ltd. Şti.ne ait muhtelif inşaat malzemelerinin Rusya'ya taşınması işini alt taşıyıcı olarak davalıya verdiğini, onunda işi bir alt taşıyıcı olan birleşen davanın davalısı Bozkurt Nak. ve Dış Tic. Ltd. Şti.ne aktardığı, malzemelerin alıcısına 2 ay gecikme ile teslim edildiğini, bu gecikme nedeni ile gönderenin navlun ücretini asıl taşıyıcı olan müvekkiline ödemediğini, oysaki alt taşıyıcıya navlun ücretinin ödendiğini, ödenen bedelin tahsili amacıyla yapılan takibe her iki davalı tarafından itiraz edildiğini, seçimlik haklarını alt taşıyıcı Çağdagül Ltd. Şti. yönünde kullandıklarını belirterek, takibe yapılan itirazın iptali ile takibin devamına ve %40 inkar tazminatının davalıdan tahsilini talep ve dava etmiş, birleşen dava dilekçesinde ise, aynı iddiaları tekrarlayarak, bu kez seçimlik haklarını son taşıyıcı olan Bozkurt Ltd. Şti. yönünde kullandıklarını belirterek, birleşen davanın davalısı Bozkurt Ltd. Şti. nin takibe yaptığı itirazın iptali ve takibin devamına, %40 tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı Çağdagül Uluslar arası Taş. ve Tur. San. Tic. Ltd. Şti. vekili, olayların gelişiminde müvekkili şirketin hiçbir kusurunun bulunmadığını savunmuştur.
Davalı Bozkurt Nak. ve Dış Tic. Ltd. Şti. vekili, birleşen davaya cevabında, davacının TTK.nun 787 nci maddesi uyarınca seçimlik hakkını kullanarak kendisiyle taşıma ilişkisine giren Çağdagül Ltd. Şti. ne husumet yönelttiği, bu nedenle müvekkili arasında taşıma ilişkisi bulunmadığı, kaldı ki diğer davalı alt taşıyıcının müvekkiline navlun ücreti ödemediğini belirterek, davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, asıl davada, davanın kısmen kabulü ile davalının takibe yapmış olduğu itirazın 4.700.- USD. için iptali ile takibin bu miktar üzerinden devamına ve davalının %40 tazminata mahkum edilmesine dair verilen kararın, davalı vekilince temyizi üzerine karar Dairemiz'in 1.7.1999 gün ve 1999/4087 - 6083 sayılı ilamıyla, gönderen ile asıl taşıyıcı davacı arasındaki ilişkinin CMR hükümleri çerçevesinde değerlendirilerek. CMR.nin 23 ncü maddesinin 3 ncü bendi 2 nci fıkrası uyarınca, davacının tazminat koşullarının gerçekleşip, gerçeklemediğinin tespiti ve davacı defterleri üzerinde inceleme yaptırılarak, dava konusu taşımaya ilişkin navlun bedelini kendisine ödenip, ödenmediğinin saptanası gerektiği gerekçesiyle bozulması üzerine, mahkemece bozmaya uyularak yapılan yeniden yargılama sonucunda, davacının asıl taşıyıcı olup, kendi sözleşeni konumundaki, dava dışı Koçak Ltd. Şti.ne ait yükü Ankara-Moskova taşımasını üstlenip, gönderene 2 kamyon navlun ücreti bedeli (9.800) Dolar karşılığı (1.827.602.000.-) TL. yi fatura ettiği, ancak davalı konumundaki alt taşıyıcıların taşımayı geciktirmeleri nedeniyle, gönderenin davacıya navlun ücretini ödemediğin, böylece davacı zararının gerçekleştiği, davacının kendi sözleşeninden yapamadığı tahsilatı, ödediği navlun bedeli tutarında davalılardan talepte haklı bulunduğu gerekçeleriyle, asıl ve birleşen davaların kısmen kabulü ile davalıların icra takip dosyalarına yapmış oldukları itirazlarının 3.960.- USD. İçin iptali ile bu miktarlara ilişkin olarak takiplerin devamına, % 40 icra inkar tazminatı tutarı (353.057.760.-) TL.nın tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla davalılardan tahsiline karar verilmiştir.
Karar, davalılardan Bozkurt Nak. ve Dış Tic. Ltd. Şti. vekilince temyiz edilmiştir.
1- Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre ve dosyada mevcut CMR'den akdin İstanbul'da vukubulduğu anlaşıldığından HUMK.nun 10 ncu maddesi uyarınca icra dairesinin yetkili olduğunun anlaşılmasına nazaran, davalı Bozkurt Nak. ve Dış. Tic. Ltd. Şti. vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2- Ancak, her ne kadar temyiz eden, bozma ilamına konu karar tarihinde o davada taraf değilse de, mahkemece bozmaya uyularak yargılama yapıldığına göre, bozma ilamının gereğinin yerine getirilmesi de zorunludur. Anılan, bozma ilamında da belirttiği üzere, CMR.nin 23/4-2 nci maddesi uyarınca Gecikme halinde, hak sahibi zarar ve ziyanın bundan ileri geldiğini ispat ederse, taşıyıcı bu zarar ve ziyan için, taşıma ücretini geçmemek üzere tazminat öder. Bu durumda, asıl taşıyıcı olan davacı ile gönderen arasındaki ilişkinin bu madde kapsamında değerlendirilmesi gerekir, yani somut olayda gönderen konumundaki Koçak Ltd. Şti. bu gecikmeden dolayı her hangi bir zarar ziyana uğramışsa ve bu nedenle navlun ücretini davacı asıl taşıyıcıya ödemiyorsa, davacının alt taşıyıcılardan bir talep hakkı olabilir, yok eğer zarar ve ziyan söz konusu değilse, davacının navlun ücretini gönderenden talep etmesi mümkün olduğundan, davalılara karşı bir dava hakkı da olamayacaktır. Mahkemece bozma ilamında da vurgulanan bu husus üzerinde durulmadan, sadece davacının navlun ücretini gönderenden alamamasının zarar ve ziyanın varlığı için yeterli kabul edilmesi hatalı olmuş ve kararın açıklanan nedenle mümeyyiz davalı yararına bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda 1 nolu bentte açıklanan nedenlerle mümeyyiz davalı vekilin sair temyiz itirazlarının reddine, 2 numaralı bentte açıklanan nedenlerle temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davalı Bozkurt Ltd. Şti. yararına BOZULMASINA, oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy