(1086 S. K. m. 283) (818 S. K. m. 270)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Kütahya Asliye 1. Hukuk Mahkemesi'nce verilen 23.03.2001 tarih ve 1999/160 - 2001/161 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davalı Eti Holding A.Ş. vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi Ali Orhan tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkili ile davalı Eti Holding A.Ş. arasında imzalanan 22.10.1997 tarihli kömür lokal alanı işletmesi sözleşmesi ile, daha önce diğer davalı Ferudun tarafından işletilen sahada işletme hakkını devraldığını, işletmeden çıkarılan kömürün % 40 oranında rödevans ödenmesinin kararlaştırıldığını, işin güvencesi olarak 47.000.000.000.-TL.lık teminat mektubunun davalıya verildiğini, 04.11.1997'de teslim alınan ocak ile ilgili olarak müvekkiline verilen saha analiz ve araştırma raporlarında çok yüksek ve verimli rezerv bulunduğu bildirilmiş olmasına rağmen, gerçekle hiçbir uygunluk arzetmediğini, bu durumun davalı Eti Holding A.Ş. tarafından da kabul edilerek, 24.03.1998 tarihinde aldığı karar ile 1997 yılı için aylık üretim miktarının 2900 ton'a indirilmesi ve rödevans ödemeleri asgari üretim ve kesin teminat ile ilgili sözleşme hükümlerinin 6 ay dondurulmasına, ödemelerinde 5 taksitle yapılmasına karar verildiğini, ancak, müvekkilince de kabul edilen bu şartlara aykırı olarak Eti Holding A.Ş. tarafından 1997 yılı üretiminin eski oranlar üzerinden kabul edilerek aylık 12.500 ton üretime göre, % 40 rödevans istendiğini ve bilahare de 16.10.1998 tarihinde sözleşmenin feshedilerek, teminatın gelir kaydedildiğini ileri sürerek, sözleşmede şart koşulan üretim miktarlarının olanaksızlığının ve sözleşme tarihinden itibaren 13.000 ton üretim yapıldığının saptanmasını, sözleşmenin geçerli ve feshi ihbarın geçersiz olduğunun tespitini, sözleşmenin gerçek duruma uyarlanmasını, 48.000.000.000.-TL alacağın tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, sözleşmedeki yetki koşulu ve müvekkilinin ikametgahı olması nedeniyle davanın Ankara Ticaret Mahkemesi'nde açılması gerektiğini, davacının 24.03.1998 tarihli yönetim kurulu kararı ile iyiniyetli olarak kendisine gösterilen kolaylığa rağmen sözleşme ve yönetim kurulu kararında belirtilen yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle feshedilip teminatın gelir kaydedildiğini, uyarlama işleminin de yerinde olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
Davalı, Ferudun yanıt vermemiştir.
Mahkemece, sözleşmenin ifa yerinin Kütahya olması itibarıyla yetki itirazının reddine, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna göre, taraflar arasındaki sözleşmenin 1997 yılına ait ve 25.000 ton üzerinden hesaplanarak istenen % 40 rödevans miktarının ödenmemesine ilişkin fesih ihbarının hukuka aykırı olduğu, ancak yönetim kurulunun kararı sonrasında aylık 2900 ton'a indirilen ve bunun üzerinden hesaplanan rödevans miktarının ihtara rağmen 60 günlük süre içinde ödenmediğinin tespiti halinde feshin yasal olduğu sonucuna varılması gerektiği, sözleşmenin yeni duruma uyarlanması koşullarının oluşmadığı, bu konuda yönetim kurulunun aldığı karar doğrultusunda uyarlamanın gerçekleştiğinin kabul edilebileceği gerekçesiyle davanın kabulüne, 22.09.1997 tarihli sözleşmenin feshine, 48.000.000.000.-TL.lık teminatın davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
Kararı, davalı Eti Holding A.Ş. vekili temyiz etmiştir.
Dava, rödevans sözleşmesinin halen yürürlükte de bulunduğunun ve fesih bildiriminin geçersiz olduğunun tespiti ile teminatın iadesi istemine ilişkindir.
Davacı, davalı Eti Holding A.Ş. ile Ferudun Gür arasında imzalanan sözleşme gereği yine Eti Holding A.Ş.'nin oluru ile maden sahasının işletme hakkını devralmıştır. Devirden sonra davacı ile davalı Eti Holding A.Ş. arasında, Eti Holding A.Ş. yönetim kurulunun 14.03.1998 tarihli kararı ile sözleşme hükümlerinin bir kısmı değiştirilmiştir. Değişiklik gereğince önceki işletici Ferudun'un bir kısım borçları ve davacının anılan tarihe kadar olan rödevans ödemeleri ve teminata ilişkin hükümleri 6 ay süre ile dondurulmuştur. Görüldüğü gibi, davacı tarafından da kabul edilen bu hükümler gereğince sözleşme hükümlerinin bir kısmı geçici süre ile davacı yararına iyileştirilmiş ve yine davacının mevcut ve Ferudun tarafından devredilen borçları ödeme planına bağlanmıştır. Bu durumda, davacının söz konusu edimlerini yerine getirip getirmediğinin saptanması gerekmektedir. Davalı Eti Holding A.Ş., davacının belirlenen yükümlülüklerini yerine getirmediğini, bu konuda birden fazla uyarı yapıldığını, buna rağmen davacı tarafından ödeme yapılmaması üzerine sözleşmenin bozulup teminatın gelir kaydedildiğini savunmaktadır. O halde mahkemece yapılacak iş, bilirkişi kurulundan davacının değiştirilen sözleşme hükümleri gereğince borcunu yerine getirip getirmediği üzerinde durulup, buna ilişkin deliller ibraz ettirildikten sonra rapor alınarak, sözleşmenin feshinin haklı olup olmadığı belirlenip sonucuna göre karar vermek gerekir.
Mahkemece yukarıda açıklanan hususlar gözetilmeden seçimlik öneriler sunan bilirkişi raporunun aynen karar gerekçesi olarak gösterilip, yazılı şekilde eksik incelemeye dayalı olarak hüküm kurulması doğru görülmediğinden, kararın bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı Eti Holding A.Ş. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 26.11.2001 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy