(4458 S. K. m. 238) (1086 S. K. m. 17, 23)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Trabzon Asliye 3.Hukuk Mahkemesi'nce verilen 30.12.2002 tarih ve 2002/12 - 2002/536 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi Dilek Çakıroğlu tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, S... Tekstil San.Tic.Ltd.Şti.nin Gümrük Müdürlüğü'ne ait taahhütlerini yerine getirmemesi nedeniyle geçici ithali yapılan eşyalara ait gümrük ve vergi resimleri ile Gümrük Kanunu'nun 238 nci maddesi gereğince tanzim olunan ceza ve gecikme faizlerinin firmaya teminat mektubu veren davalı bankadan istendiğini, davalının teminat mektubu kapsamında olmasına rağmen sadece teminat mektubu bedellerini ödediğini, diğer alacakları ödemediğini ileri sürerek, 35.298.355.000.-TL.nın 10.10.2001 tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek faiziyle davalıdan tahsilini istemiştir.
Davalı vekili, müvekkili bankanın Giresun Sultan Selim Şubesi'nin verdiği teminat mektubundan dolayı Giresun ya da Ankara Mahkemeleri'nin yetkili olduğunu, müvekkili tarafından 08.02.2002 tarihinde 7.760.723.000.-TL ödendiğinden bu miktar için davanın konusuz kaldığını, teminat mektuplarında tekeffül edilen riskler arasında vergi cezalarının yer almadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, toplanan deliller ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, teminat mektuplarında gecikme cezalarından da bankanın sorumlu olduğunun kabul ve taahhüt edildiği, davalı bankanın dava tarihinden önce 10.12.2001 tarihinde 9.215.000.000.-TL ödeme yaptığı, davadan sonra 08.02.2002 tarihinde de 7.760.723.000.-TL ödendiği gerekçesiyle, 9.215.000.000.-TL yönünden sabit olmayan davanın reddine 7.760.723.000.-TL.lik asıl alacak için konusuz kalan dava yönünden karar verilmesine yer olmadığına, bu miktar alacağa dava tarihinden ödeme tarihine kadar avans oranında işleyecek faizin davalıdan tahsiline, 18.322.632.000.-TL.lik bölüm yönünden davanın kabulüyle bu alacağın dava tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun'un 2/2 nci maddesinde belirtilen avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.
1-) Dava, teminat mektubu kapsamında olduğu halde ödenmediği ileri sürülen vergi cezası ve gecikme faizlerinin mektubu veren davalı bankadan tahsili istemine ilişkindir. Davalı banka vekili cevap dilekçesinde, Giresun Sultan Selim Şubesi'nin verdiği teminat mektubundan kaynaklanan davaya Giresun ya da Ankara Mahkemeleri'nde bakılması gerektiğini belirterek, yetki itirazında bulunmuş, mahkemece davalı bankanın Trabzon'da da şubesi bulunduğu gerekçesiyle yetki itirazı reddedilmiştir.
Banka Şubeleri kendi başlarına işlem yapabilirlerse de, bu işlemden doğan hak ve borçlar merkeze aittir. Bu nedenle şubenin yaptığı işlemden dolayı ( merkeze karşı ) merkezin bulunduğu yer mahkemesinde ya da HUMK.nun 17 nci maddesi gereğince şubenin bulunduğu yerde dava açılabilir. Bir davada birden fazla mahkemenin yetkili olması durumunda seçim hakkının davacıya ait olduğu tartışma götürmeyecek şekilde açıktır. Davacı bu hakkını yanlış kullanarak yetkisiz mahkemede dava açtığı takdirde davalı ilk itirazıyla yetkili mahkemeyi belirleyebilir. Ancak davalı yetki itirazında birden fazla yetkili mahkemeyi gösterdiği taktirde seçim hakkı bu sefer tekrar davacıya ait olacaktır. Somut olayda da davalı vekili birden fazla mahkeme göstererek HUMK.nun 23 ncü maddesine uygun yetki itirazında bulunmamakla seçim hakkını yitirmiş, bu hak tekrar davacıya geçmiştir.
Mahkemece, davacıya Giresun ya da Ankara Mahkemeleri'nden birisini seçme hakkı verilerek yetkisizlik kararı ile dosyanın seçilen mahkemeye gönderilmesi gerekirken, yazılı gerekçeyle süresinde yapılan yetki itirazının reddi doğru görülmemiştir.
2-) Bozma neden ve şekline göre davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda 1 nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle hükmün BOZULMASINA, 2 nolu bentte açıklanan nedenlerle sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 13.10.2003 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy