(1163 S. K. m. 8, 14)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Menemen Asliye Hukuk Mahkemesi'nce verilen 07.10.2002 tarih ve 1999/776-2002/483 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi Mutlupınar Şengel tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, davalı kooperatifin İsmail Kilimci'ye ait 3917 m2'lik hissesinin üyelik hakkı devir sözleşmesi ile Nadir Çapur'a devredildiğini, hisseyi alan Nadir Çapur'un da bu hissesini üyelik hakkı devir sözleşmesi ile müvekkiline devrettiğini, ilgili hisseye tekabül eden aidat borçları ve sair giderlerin kooperatife ödendiğini, üyeliğin son malik olan müvekkiline adına tescilini teminen davalı kooperatifin Menemen İlçesi, Organize Deri Bölgesi 163 ada, 3 parsel, 3917 m2 gayrimenkulün müvekkili adına tescilinin yapılmasını talep ve dava etmiştir.
Davalı kooperatif vekili, davacının üyelik kaydı bulunmayan Nadir Çapur ile akdedildiği sözleşmeye istinaden cebri üyelik kaydı talebi konusunda dava hakkı bulunmadığını, mevcut kayıtlara göre kooperatif üyesinin halen İsmail Kilimci olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, ana sözleşme ve kooperatifler yasası uyarınca toplu işyeri yapı kooperatiflerinde devrin ve tescilin yönetim kurulu kararı ile alabileceği, kooperatif yönetim kurulunun böyle bir kararı olmadığı, davacıya hisse devri yapan Nadir Çapur'unda kooperatife üyeliği konusunda yönetim kurulu kararı olmadığı, kooperatifin davacı tarafından yapılan başvuru üzerine gerekli belgeleri istemesi ve inceleme yapmasının zımni kabul olarak nitelenemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.
Dava, davalı kooperatife üyeliğinin kaydı istemine ilişkindir.
Davacı Recai Alper Tunga, dava dışı Nadir Çapur ile yaptığı üyelik hakkı devir sözleşmesine dayanarak davalı kooperatife karşı dava yoluyla üyeliğinin kaydı isteminde bulunmuş olup, Nadir Çapur'un da davaya konu hisseyi davalı kooperatif ortağı İsmail Kilimci'den aldığını iddia etmiştir. Davalı Kooperatif ise, Nadir Çapur'un kooperatif üyesi olmadığını bu nedenle davacının bu şahısla yaptığı sözleşmeye istinaden üyelik tescili konusunda talepte bulunmasının yasal dayanağı olmadığını savunmuştur. Konuya ilişkin 1163 sayılı Kooperatifler Yasası'nın 8. ve 14. maddelerinde ortaklığa girme şartları ve ortaklığın devri hususları düzenlenmiştir. Bu maddeler uyarınca, ortaklığın devredilebileceği, Yönetim Kurulu'nun ortaklığı devralan kişinin ortaklık niteliklerini taşıması halinde, bu kişiyi ortaklığa kabul edeceği düzenlenmiştir. Dosyada mevcut davalı kooperatife ait anasözleşme incelendiğinde ortaklık şartlarını düzenleyen 10. maddesinde gerçek kişiler için Türk Vatandaşı olmak ve medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olmanın gerekli olduğu, başkaca bir şartın maddede belirtilmediği, ortaklığa kabule ilişkin 11. maddede ise gerekli şartları taşıyıp da, kooperatife ortak olmak isteyenin yazılı olarak yönetim kuruluna başvuracağı ve bu başvuruda anasözleşmenin tüm hükümlerinin ve getirilen yükümlülüklerin kabul edildiğinin açıkça belirtileceği, ortaklığa kabulün yönetim kurulu kararı ile gerçekleşeceği belirtilmiştir. Ortaklığın devrini düzenleyen anasözleşmenin 17. maddesinde de, ortaklığın yazılı olarak Yönetim Kurulu'na bildirilmek suretiyle 10. maddedeki ortaklık şartlarını taşıyan kişilere devir edileceği, Yönetim Kurulu'nun bu şekilde ortaklığı devralan kişiyi ortaklığa kabulden kaçınamayacağı belirtilmiştir. Yasa ve anasözleşme hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, ortaklığın devri durumlarında koşulların gerçekleşmesi halinde Yönetim Kurulu'nun takdir yetkisi olmayıp, devir alan kişiyi ortaklığa kabul etmek zorundadır. Davacı, ortaklık hakkını Nadir Çapur'dan, Nadir Çapur da kooperatif üyesi İsmail Kilimci'den devralmış olup, bu hususların tarafların da, mahkemenin de kabulünde bulunmasına göre, davacının üyelik istemi hakkında sağlıklı bir değerlendirme yapılabilmesi için öncelikle dava dışı Nadir Çapur ile halen kooperatif ortağı olarak gözüken İsmail Kilimci'ye yönelik dava açması için davacıya uygun bir önel verilmeli, anılan şahıslar hakkında dava açıldıktan sonra bu dava ile birleştirilerek bu şekilde taraf teşkili sağlandıktan sonra, davacının iddiası, davalıların davacının üyelik kaydı istemine yönelik yapacakları savunmalar ve dosyadaki tüm deliller anılan yasa maddeleri ve anasözleşme hükümleri uyarınca değerlendirilip, sonucuna göre davacının davalı kooperatife üyelik tescili istemi hakkında bir karar verilmelidir. Mahkemece bu yönler düşünülmeden ve taraf teşkili sağlanmadan esasa girilerek yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle davacı yararına bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davacı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 11.03.2004 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy