(818 S. K. m. 33)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Akhisar Sulh Hukuk Mahkemesi'nce verilen 29.01.2004 tarih ve 2003/238-2004/118 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davalı temsilcisi tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi Salih Ç. tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkili banka ile davalı arasında, okul çalışanlarının maaşlarının ödenmesine aracılık konusunda 24.09.1999 tarihli protokol ve eki taahhütnamenin imzalandığını, 4 yılın sonundan 3 ay önce taraflardan herhangi biri fesih ihbarında bulunmadığı sürece otomatik olarak 4 yıl daha sözleşmenin uzayacağı hükmüne aykırı olarak davalının 09.12.2002 tarihli yazı ile tek taraflı olarak sözleşmeyi feshettiğini, müvekkilinin davalıya 24.09.1999 günü yaptığı 65.000.000 lira bağışın, taahhütnamenin 2 nci maddesi uyarınca müvekkiline, fesih nedeniyle iadesi gerektiğini, ihtarnameye rağmen davalının bu parayı ödemediğini ileri sürerek, 65.000.000 liranın 24.09.1999 tarihinden itibaren 06.01.2003 temerrüt tarihine kadar yasal %60, temerrüt tarihinden ödeme tarihine kadar %64 oranında yasal faiz ve fer'ileriyle birlikte tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı temsilcisi, duruşmada, sözleşmenin ekinde taahhütname olmayan farklı başka bir tarihli sözleşme uyarınca, olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, davacının dayandığı sözleşme ve eki taahhütname uyarınca, davacının, bağışı geri alma hakkı bulunduğu gerekçesiyle, davanın kabulü ile 65.000.000 liranın 24.09.1999 tarihinden 06.01.2003 tarihine kadar %60, bu tarihten ödeme tarihine kadar %64 oranında temerrüt faizi ve ferileriyle birlikte tahsiline karar verilmiştir.
Dava, Akhisar Zeytinliova İlköğretim Okul Müdürlüğü aleyhine açılmış ve bu davalıyı yargılama sırasında Okul Müdürü temsil etmiş ve davalı aleyhine yazılı şekilde hüküm tesis etmiştir.
Davada taraf olabilme yeteneği gerçek ve tüzel kişilere ait bulunmaktadır. Tüzelkişiliği bulunmayan toplulukların taraf ehliyeti de yoktur. Dava şartı olan taraf ehliyeti mahkemece re'sen gözetilir. Somut olayda, davalı Okul Müdürlüğü'nün tüzelkişiliği bulunmadığından yargılama hukuku uyarınca davada taraf olarak yer alamaz ve hakkında hüküm kurulamaz. Ne var ki, davacının amacının davalının bağlı olduğu Milli Eğitim Bakanlığı'nı dava etmek olduğunun kabulü gerekir. Davacı, davasını Okul Müdürlüğü'ne yöneltmekle, hasımda değil, temsilci de yanılmış olmaktadır. Temsilcide hata halinde ise, dava husumetten hemen red edilmemek, doğru hasma yöneltilmek üzere davacı tarafa süre verilmek ve sonucuna göre hareket edilmek gerekir. Bakanlıklar, Devlet tüzel Kişiliğinin temsilcisi değil, birer organı olduklarından, davada taraf ehliyetine sahiptirler ve taraf oldukları davalar Hazine avukatları tarafından takip edilirler.
Zira, 4353 sayılı Yasa'nın 18 nci maddesinde Umumi muvazene içindeki dairelere ait hukuk ve ceza davalarında ve her türlü icra takiplerinde bu daireler mahkemeler, hakemler, icra daireleri ve dava ve icra işleriyle alakalı sair merciler nezdinde temsil vazifesi Maliye Vekaletine bağlı Hazine avukat ve yardımcı avukatları tarafından görülür. hükmüne yer verilmiştir. Bu davaların asıl tarafı, ilgili kamu tüzel kişiliği olup, hazine vekili, BK.nun 33. maddesi uyarınca, kamu hukukundan doğan bir kanuni temsilcisidir.
Bu itibarla, Hazine avukatı bulunan yerlerde, dava dilekçesinde, davalı olarak Bakanlık gösterilir ve dilekçe Hazine Avukatına değil, Bakanlığa tebliğ edilir. Hazine avukatı bulunmayan yerlerde ise, bakanlıklar, amirleri tarafından temsil edilirler. Böyle yerlerde, Maliye Bakanlığının taraf olduğu davalarda, Hazineyi ilçede mal müdürü, Milli Eğitim Bakanlığının taraf olduğu davalarda ise, bu Bakanlığı milli eğitim müdürü temsil eder, mal müdürü temsil edemez. Doktrin ve Yargıtay uygulaması bu yöndedir.
Bu durumda, dava dilekçesi ve duruşma gününün Akhisar'da hazine avukatı varsa, Milli Eğitim Bakanlığına; yok ise milli eğitim müdürlüğüne tebliği ile usulünce taraf teşkili sağlandıktan sonra işin esasına girilmesi gerekirken, tüzel kişiliği bulunmayan davalı Okul Müdürlüğü aleyhine davaya devam olunarak, bu davalı hakkında hüküm kurulması doğru görülmemiştir.
2- Bozma neden ve şekline göre, davalı temsilcisinin temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir.
Sonuç: Yukarda 1 numaralı bentte açıklanan nedenlerle, hükmün BOZULMASINA, 2 numaralı bentte açıklanan nedenlerle, davalı temsilcisinin temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 27.06.2005 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy