(2004 S. K. m. 149/a)
Dava: Taraflar arasında görülen davada İstanbul Asliye 8. Ticaret Mahkemesi'nce verilen 30.10.2003 tarih ve 1998/2031-2003/1579 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi Dilek Çakıroğlu tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkili ile davalı Martı Deniz Taşımacılığı A.Ş. arasında imzalanan 7.5.1997 tarihli sözleşme gereği 10.000 M.ton ( kuru ) metalurjik kokun A.B.D'nin Fairless Pennsylvania Limanından Antalya Limanı'na taşındığını ve navlunun bu davalıya ödendiğini, diğer davalının taşınan yükün üzerine navlun alacağından dolayı rehin koydurduğunu, taşıma işini yapan davalı şirket ile rehin davasına taraf olan Martı Gemi Kiralama A.Ş. şirketlerinin hükmi şahsiyetlerinin ayrı olduğunu, icra dosyasındaki rehinli mülkiyeti müvekkiline ait malın satılmaması için müvekkilinin dosyaya 12.160.000.000 TL'lik teminat mektubu depo ettiğini, temyiz incelemesiyle kararın onanması sonucu teminat mektubunun nakte çevrilerek davalı Polsteam Shortramp S.P.'ye ödendiğini, ayrıca davacının 331.968.000 TL de masraf yaptığını, navlun ücreti kendisine ödendiği halde taşıyıcı diğer davalıya ödeme yapmayan ve rehin kararına itiraz etmeyen davalı Martı Deniz Taşımacılığı A.Ş.'nin de müvekkiliyle hiçbir ilgisi olmayan bu zarara diğer davalıyla birlikte sebebiyet verdiğini ileri sürerek toplam 16.033.706.494 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Davalı Polsteam Shortramp S.P vekili, dava konusu taşımanın müvekkili donatan ile diğer davalı arasında yapılan 28.5.1997 tarihli navlun sözleşmesi gereğince yapıldığını, davalının geminin boşaltma limanına vardığında navlun borcunu ödememesi üzerine müvekkilinin sözleşme, konşimento ve TTK.nun 1069. maddesi hükümlerine göre yük üzerine rehin koydurduğunu, davacının rehin tesis edilen dosyaya müdahale etmesi nedeniyle İİK.nun 149/a maddesi gereği cezai şartı önceden kabullendiğini savunarak davanın reddini istemiştir.
Davalı Martı Deniz Taşımacılığı A.Ş.vekili, iddia edilen zararın oluşmasına davacı şirketin istihkak davası açmaması nedeniyle kendi kusuruyla yol açtığını savunarak davanın reddini istemiştir.
Mahkemece toplanan delillere göre, uyuşmazlığın özünü davalı Polssteam Shortramp S.P. şirketince kendisine ödenmeyen navlun bedeli için M/V Kopalnia Walbrzych Gemisiyle taşınan kömür yükü üzerinde kanuni rehin hakkı tanınması kararı aldırıp icraya koydurması ve dava dışı Martı Gemi Kiralama A.Ş.'ne icra emri gönderilmesinin oluşturduğu, davacının bu karar üzerine istihkak davası açması gerekirken takibin iptali davası açtığı, talebin itiraz edenin takibin tarafı olmadığı ve istihkak davası açması gerektiği gerekçesiyle reddedildiği, bu nedenle davacının yük alıcısı sıfatıyla sahip olduğu imkanları kullanmadan kendini zarara uğratması nedeniyle sonuçlarına katlanması gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.
1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin yerinde görülmeyen ve aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2- Davacı, kendisiyle hiçbir ilgisi bulunmadığını ileri sürdüğü bir borç nedeniyle üzerine rehin hakkı konulan yükünün satışını önlemek için vermek zorunda kaldığı teminat mektubu bedeli ile yaptığı masrafların, bunlara yol açan davalı Martı Deniz Taşımacılığı A.Ş.ve tahsilatı yapan diğer davalıdan tahsilini istemiştir. Davalılardan Martı Deniz Taşımacılığı A.Ş., davacı ile akdetmiş olduğu sözleşme uyarınca 10.000 ton metalurjik kok kömürünü ABD'den Antalya'ya taşıma borcunu üstlenmiştir. İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 1997/710 esas-654 Karar sayılı dosyasında, Polsteam Shokramp SP vekili, Martı Gemi kiralama A.Ş. aleyhine açtığı, davada, müvekkiline ait 28.05.1997 tarihli taşıma mukavelesi ile Kopalnıa Walbrzych adlı gemisinin, 28.04.1997 tarihli anlaşma ile de Gordno Gemisinin Türkiye limanına Etibank A.Ş.nin alıcısı bulunduğu kömür yükünün taşıması amacıyla Martı Gemi Kiralama A.Ş.ye kiralandığını belirterek, her iki geminin toplam navlun borcu alacağı olan 426.661 USD için Kolpanıa Walbrzyn Gemisi yükü üzerine kanuni hakkı konulmasını istemiş, mahkemece talep kabul edilmiş, Etibank A.Ş.nin itirazı davanın tarafı olmadığı için reddedilmiş, karar İstanbul 5. İcra Müdürlüğü'nün 1997/7738 sayılı dosyasında menkul rehnin paraya çevrilmesi yoluyla ilamlı icraya konulmuş, Etibank A.Ş.İstanbul 7. İTM.den takibin itiraz yoluyla iptalini istemiş, mahkemece talep itiraz edenin takibin tarafı olmaması nedeniyle reddedilerek ancak istihkak davası açabileceği belirtilmiştir. Karar temyiz edilirken Etibank tarafından 25.11.1997 tarihinde teminat mektubu ibraz edilmiş, 12. HD.ce kararın onanması üzerine teminat mektubu paraya çevrilmiş, bu işlem İstanbul 1. İTM'ne şikayet edilmiş ancak şikayet de İİK.nun 149/a maddesinin 2. bendi gereğince reddedilmiştir.
Temyize konu bu dava dosyasındaki Oktay Karaaslan ve Samim Ünan tarafından hazırlanan bilirkişi raporunda davalı Martı Deniz Taşımacılığı A.Ş.nin taşıma borcunu gereği gibi ifa etmediği, navlun ücretini tahsil ettiği halde diğer davalıya ödeme yapmadığı, taşımaya tahsis edilen geminin donatanı olan diğer davalının o taşımadan kaynaklanan alacaklarını alamamış olması sebebiyle yük üzerinde rehin hakkı iddia ettiği ve alacağına kavuşmak üzere de bu hakkına dayanarak icra takibi yaptığının anlaşıldığı, bu durumda, davalılardan Martı Deniz Taşımacılığı A.Ş.nin aktin kötü ifası sebebiyle sorumlu olacağı, diğer davalının kanunun kendisine tanıdığı rehin hakkını kullandığı, donatan/taşıyan olan bu davalının kendi akidi olan dava dışı Martı Gemi taşımacılığı A.Ş.ye karşı ileri sürebileceği alacağı için üçüncü kişiye ( olayda davacıya ait yük üzerinde rehin hakkı iddia edebileceği, teminatın paraya çevrilmesinin İİK.nun 149/a maddesinin verdiği yetkiye dayandığı, alacağa geç kavuşması nedeniyle doğan cezai şart ve ferilerinin tahsili nedeniyle davalı Polsteam Firması hakkındaki davanın yerinde olmadığı, diğer davalı hakkındaki davanın haklı ve yerinde olduğu belirtilmiştir.
Bu raporda da açıkça vurgulandığı üzere alacağına kavuşmak üzere kanuni rehin hakkını kullanan davalı Polsteam Shortramp SP yönünden davanın reddinde bir isabetsizlik yok ise de, davacı ile arasındaki sözleşme gereklerini gereği gibi yerine getirmediği iddia edilen diğer davalı yönünden davacı beyanları ve bilirkişi raporunda belirtilen hususlar gerekçede tartışılmadan sadece davacının istihkak davası açmaması nedeniyle kendisini zarara uğrattığı gerekçesiyle bu davalı yönünden de davanın reddi doğru görülmemiş, bu nedenle kararın davacı yararına bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda 1 nolu bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, 2 nolu bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle hükmün BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 07.02.2005 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy