(1086 S. K. m. 438)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Kağızman Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 26.12.2001 tarih ve 1999/143-2001/178 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi Berkant Şengel tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, davalı kooperatifin diğer davalı aracılığıyla almış olduğu büyükbaş hayvanları 5 yıl geri ödemeli olarak toplam 482.000.00 TL bedelle üyelerine dağıttığını, kendisine satılan iki hayvanın hastalıklı olması dolayısıyla birinin öldüğünü, diğerinin ise veteriner raporuyla hastalıklı olduğunun tespiti sonucu 30.000.000 TL ye satıldığını, tedavi için veterinere 60.000.000 TL ödendiğini, biri için sigorta şirketi tarafından 130.000.000 TL yerine 84.000.000 TL ödeme yapıldığını, kayıt için 6.000.000 TL, nakil ücreti için 2.500.000 TL, noter işlemleri için 8.000.000 TL masraf yaptığını, davalı kooperatif tarafından borcun içinde kalması koşuluyla 150.000.000 TL destek kredisi, 60.000.000 TL yem parası ve 35.000.000 TL ahır gideri ödemesinin yapılacağının taahhüt edildiğini, 18.250.000 TL ahır gideri ödemesi yapılması dışında diğer edimlerin yerine getirilmediğini, hayvanların ayıplı çıkması nedeniyle müvekkilini zararının doğduğunu ileri sürerek, ayıba karşı tekeffül hükümleri uyarınca satış bedelinden indirim yapılmasına, masraflar ve taahhüt edilen miktarlar toplamı 250.000.000 TL nin tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı kooperatif temsilcisi, diğer davalıdan satın alınan hayvanların veteriner kontrolünden geçerek üyelere teslim edildiğini, ilişkilerinin kalmadığını, bedelin davalı şirket hesabına aktarıldığını, diğer taleplerin asılsız olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.
Diğer davalı, davaya yanıt vermemiştir.
Mahkemece, iddia, savunma, toplanan kanıtlar ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, davalıların yem parası ve diğer talepleri üstlendikleri yönde dosyaya belge sunulmadığı, davalı kooperatifin akdi yükümlüğünü yerine getirdiği, bir sorumluluğunun bulunmadığı, hayvanların ayıplı olarak teslim edildiği, davacının bu nedenle masraf yaptığı, borcun Ziraat Bankası A.Şne ödenmeye devam edildiği, ancak davada taraf olmadığı, yapılan masraflardan davalı şirketin sorumlu tutularak bu miktarın semenden indirilmesinin zorunlu olduğu gerekçesiyle, satım bedeli üzerinden 70.000.000 TL indirim yapılmasına, bu indirimden Vak-Bir Müh. Tic. A.Şnin sorumlu tutulmasına, ispatlanamayan diğer talepler yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.
1- Dava, davalı şirket tarafından ithal edilip diğer davalı kooperatif kanalıyla ortaklara teslimi yapılan hayvanların ayıplı olduğu iddiasına dayalı, bedelin indirilmesi, taahhüt edilen destek kredisi, yem ve ahır parası ile yapılan masrafların tahsili istemine ilişkindir.
Bozma ilamına uyulmuş olmakla mahkeme için bozmanın gereklerini yerine getirmek zorunluluğu doğar. Ayrıca, taraflar için usulü kazanılmış hak söz konusu olur. Somut olayda davalı şirket tarafından ithal edilen hayvanların diğer davalı kooperatife teslim edildiği, bedelinin önemli bir kısmının Ziraat Bankası A.Şden kullanılan krediyle kooperatifçe ödendiği, davacı da dahil olmak üzere üyelere dağıtımlarının yapıldığı, 5 yıl geri ödemeli olarak borçlandırıldıkları dosya kapsamı ile sabittir. Mahkemece davacıya teslim edilen damızlık hayvanların ayıplı olduğu kabul edilmesine rağmen, gerekli muayeneyi yapmadan üyelerine teslimde bulunan kooperatifin bozma ilamında işaret edildiği üzere sorumluğuna karar verilmemesi doğru değildir. Ayrıca, davacının davalı kooperatif tarafından taahhüt edildiğini iddia ettiği destekleme kredisi, yem ve ahır parasıyla ilgili olarak kooperatifin defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılıp, anılan hususlarda taahhütlerinin olup olmadığı, diğer üyelere bir ödemesinin bulunup bulunmadığı tespit edilmemiştir. O halde mahkemece, davacının borçlandırılmasına ilişkin belgelerin tamamı ilgili banka şubesinden getirtilip, davalı kooperatifin defter ve kayıtları üzerinde uzman bilirkişi veya bilirkişiler vasıtasıyla inceleme yaptırılıp davacının taleplerinin değerlendirilmesi ve sonucuna göre davalıların sorumluluğuna hükmedilmesi gerekirken, yazılı şekilde eksik incelemeye dayalı hüküm kurulması doğru değildir.
2- Ayrıca, davacıya teslimi yapılan hastalıklı hayvanlarla ilgili olarak yaptığı masraf tutarının satım bedelinden indirilmesine ve bu indirimden davalı şirketin sorumlu tutulmasına karar verilmiş olmasına rağmen, hangi bedel üzerinden indirim yapıldığı açıklanmadan infazda tereddüt yaratacak şekilde hüküm kurulması da yanlış olmuştur.
Sonuç: Yukarıda (1) ve (2) numaralı bentlerde açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın, davacı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 14.02.2005 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy