(818 S. K. m. 487)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Gaziantep Asliye 2. Hukuk Mahkemesi'nce verilen 30.12.2002 tarih ve 2002/442 - 2002/1071 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi B. Şengel tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, davalı S. Tekstil San. Tic. Ltd. Şti.'nin müvekkilinden çeşitli tarihlerde ticari kredi kullandığını, diğer davalıların müşterek borçlu ve müteselsil kefil bulunduklarını, en son borç durumu çıkarılıp ödenmesinin ihtar edilmesine rağmen edimlerini yerine getirmediklerini ileri sürerek, 92.774.807.414.-TL alacağın dilekçede açıklandığı şekilde davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Mahkemece, iddia, toplanan kanıtlar ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, davalı S. Tekstil Tic. Ltd. Şti'nin asıl borçlu, diğer davalıların müşterek borçlu ve müteselsil kefil sıfatıyla davacı taraftan alınan ticari krediyi ödemedikleri, raporda sorumluluk miktarlarının açıklandığı, kefillerin sorumluluğunun kefalet limiti ve kendi temerrütlerinin hukuki sonuçları ile sınırlı olduğu, davalı kefillerden F. Ö. Okan ve Ö. E. Özsönmez'nin borç tutarının 67.669.885.000.-TL olarak hesaplandığı, ancak asıl borçlunun sorumlu olduğu miktarı aşamayacağı gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne, tahsilde tekerrür teşkil etmemek kaydıyla 58.737.035.000.-TL. nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, asıl alacak olan 14.219.851.100.-TL.sına dava tarihinden itibaren % 98 faiz uygulanmasına, asıl borçlu S. Teks. Ltd. Şti., F. Ö. Okan ve Ö. E. Özsönmez'in hüküm altına alınan tutarın tamamından, M. A. Yılmaz'ın 56.456.696.000.-TL, diğer davalıların 33.874.018.000.- TL.lik kısmından sorumlu tutulmalarına, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan ve yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2- Dava, ticari kredi sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili istemine ilişkindir.
Davacı ile davalılardan S. Tekstil Ltd. Şti. arasında çeşitli tarihlerde üç ayrı ticari kredi sözleşmesi akdedildiği, diğer davalıların da yazılı limitler dahilinde sorumlu olmak üzere müşterek borçlu ve müteselsil kefil oldukları, ayrıca asıl borçlu şirketin sorumluluğuna yönelik olarak 9 milyar TL üzerinden ipotek tesis edildiği, kredi borcunun ödenmemesi dolayısıyla davacının sözleşmedeki yetkisine dayanarak akdi feshedip hesabı kat ettiği, borcun ödenmesi için davalılara yapılan ihtarın sonuçsuz kaldığı, tahsili için yapılan icra takibinin itiraz ile durduğu, süresinde itirazın iptali davası açılmaması nedeniyle iş bu alacak davasının ikame edildiği hususlarında uyuşmazlık bulunmamaktadır. Çekişme, davalıların tespit edilen kredi borcundan dolayı sorumlu olduğu miktarlardadır. Davacı vekili, asıl borçlunun sorumlu olduğu tutardan ipotek bedelinin mahsup edilerek hüküm kurulmasını istemiştir. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda davalı borçlu S. Ltd. Şti.'nin asıl ve işlemiş faiz borcu toplamı 67.737.035.000.-TL, müşterek borçlu ve müteselsil kefiller F.Ö. Okan ile F. E. Özsönmez'in borçları ise, ayrı ayrı 67.669.885.000.-TL olarak hesap edilmiştir. Mahkemece, asıl borçlunun toplam borcundan ikinci teminat olan ipotek değeri 9 milyar TL mahsup edilip, kefillerin sorumluluklarının da asıl borçlunun sorumluluğunu aşamayacağı gerekçesiyle 58.737.035.000.-TL üzerinden hüküm kurulmuştur. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere davalılar F.Ö. Okan ile F. E. Özsönmez davalı asıl borçlu firmanın kullandığı kredilerin müşterek borçlusu ve müteselsil kefilleridir. BK.nun 484 ve devamı maddeleri hükümlerine göre müteselsil kefilin sorumluluğu, kredi sözleşmesinde tespit edilen kefalet limiti ve bu limite eklenebilecek kendi temerrüdünden doğan faiz ve fer'ileriyle sınırlıdır. Aynı Yasa'nın 487 nci maddesi uyarınca da kefilin borçlu ile beraber müteselsil kefil ve müşterek müteselsil borçlu sıfatıyla veya bu gibi diğer bir sıfatla borcun ifasını yükümlenmesi halinde alacaklı, asıl borçluya müracaat ve rehinleri tahvil ettirmeden evvel kefil aleyhine müracaat etmek hakkına da sahiptir. Somut olayda taşınmaz ipoteği, akit tablosundan anlaşılacağı üzere davalı asıl borçlunun sorumluluğunun teminatı olarak tesis edilmiştir. İİK. nun 45 nci maddesi hükmü uyarınca rehinle temin edilmiş alacağın borçlusu hakkında yalnız rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapılabilir. Ancak, rehnin tutarı borcu ödemeye yetmez ise alacaklının fazlaya ilişkin kısmını dava veya takip yoluyla istemesine de engel bir hal yoktur. Bu durum karşısında mahkemece, davalı asıl borçlunun ipoteği aşan kredi borcundan dolayı, diğer davalıların kefalet limiti dahilinde dava edildikleri, taşınmaz ipoteğinin davalı kefillerin sorumluluğunu kapsamadığı, BK. nun 487 nci maddesi hükmü uyarınca kefillerin müstakil olarak dava edilebileceği dikkate alınarak ve ileride tahsilde tekerrür olmaması kaydıyla davalılar F. Ö. Okan ile F. E. Özsönmez hakkında ipotek değeri düşülmeden karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, kararın bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda 1 numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine, 2 numaralı bentlerde açıklanan nedenlerle temyiz itirazlarının kabulü ile kararın, mümeyyiz davacı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 04.04.2005 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy