(1163 S. K. m. 17)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nce verilen 10.03.2004 tarih ve 2002/357-2004/50 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi Gürkan Gençkaya tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkilinin 18.11.1999 tarihli kararla davalı kooperatiften çıkarıldığını, 05.03.2000 genel kurulundan bir ay sonra ödeme yapılması gerektiği halde müvekkiline aidatlarının iadesinin yapılmadığını, yapılan icra takibine haksız olarak itiraz edildiğini ileri sürerek, itirazın iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, 14.01.1996 tarihli genel kurulda geciktirme kararı olduğunu, bu durumda alacağın muaccel olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, iddia, savunma ve dosyadaki belgelere göre, benimsenen bilirkişi raporu doğrultusunda, davacıya iadesi gereken aidat alacağından işlemiş faiz miktarının düşülmesi gerektiği sonucuna varılarak, davanın kısmen kabulü ile takibin 2.329.709.669.TL. üzerinden devamına karar verilmiştir.
1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına ve 14.01.1996 tarihli genel kurulda alınan erteleme kararının o yıl kooperatiften ayrılan üyelerin ödemelerine ilişkin bulunmasına göre davalı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2- Davacı vekilinin temyiz istemine gelince;
Dava, davalı kooperatif üyeliğinden ihraç edilen davacının ödemelerinin iadesi istemine ilişkindir.
Mahkemece, davacının ödediği aidat miktarı tespit edildikten sonra davacının üye olduğu dönemde aidatlarını geç ödemesi nedeniyle oluşan gecikme faizi miktarı bu miktardan mahsup edilerek, bakiye kısmın davacıya iadesine karar verilmiştir.
Ayrılan ortak, ödemiş olduğu aidatın tamamını değil, ancak yıl sonu bilançosuna göre payına düşen miktarı alabilecektir. 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 17/1. maddesi ile ana sözleşme 15. maddeye göre devir dışında bir nedenle ortaklığı sona erenlerin sermaye ve diğer alacakları, o yılın bilançosuna göre hesaplanarak, bilanço tarihinden itibaren bir ay içinde geri verilir.
Bir başka deyişle, kooperatiften ayrılan üyenin alacağı hesaplanırken, öncelikle ayrıldığı yıl bilançosuna göre payına düşen miktar belirlenip bu miktardan genel giderler düşülerek kooperatife karşı tüm edimlerini yerine getiren bir ortağın alması gereken ayrılma payı bulunacaktır. Bulunan bu miktar ortaklığı sırasında kooperatife hiçbir aidat ve gecikme faizi borcu bulunmayan ortağın alması gereken miktar olup, ortaklığı sırasında kooperatife aidat veya gecikme faizi borcu bulunan ortak ise bu borçları mahsup edildikten sonra kalan miktarı talep edebilecektir.
Genel ilke bu şekilde belirlendikten sonra somut olay incelendiğinde; Mahkemece, isabetli olarak, davacının ayrılma payından, ortaklığı sırasındaki gecikme faizi borçları mahsup edilmiş ise de, davacının ayrılma payı yukarıda açıklanan madde hükümlerine göre hesaplanmayıp, davacının ödemiş olduğu aidat toplamından mahsup yapılma cihetine gidilmiştir.
O halde mahkemece, öncelikle davacının ayrıldığı yıl bilançosuna göre ayrılma payının belirlenerek, bu miktardan davacının ortaklığı sırasında ödemediği aidat ve bunlara ilişkin gecikme faizi borçlarının hesaplanarak mahsup edilmesi ve artan miktarın davacıya iadesine karar verilmesi gerekirken aksi düşünceler ile yazılı olduğu şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda 1 numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddine, 2 nolu bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 18.04.2005 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy