(1086 S. K. m. 10)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Mihalıççık Asliye Hukuk Mahkemesi'nce verilen 18.11.2003 gün ve 2003/39-2003/95 s. kararın Yargıtayca tetkiki Konya Selçuklu Krom Manyezit Tuğla San. TAŞ. vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içerisinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi Deniz Biltekin tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve bütün belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkilinin murisine ilişkin iki adet manyezit madeni sahasının işletilmesinin rödavans sözleşmesi ile davalı Eti Holding A.Ş.ne 23.8.1973 gününde devir edildiğini, sözleşmede davalıya üçüncü şahıslara devir yetkisinin verildiğini, sahayı en son sair davalı Konya Selçuklu Krom Manyezit Tuğla Sanayi A.Ş.nin işlettiğini, müvekkiline 1996 yılının Ocak ayından itibaren rödavansların ödenmediğini, mahkeme aracılığıyla rödavans miktarı için tespit yapıldığını, ayrıca maden ocaklarında galeri patlatması sonucu üretimin verimliliğinin düşürüldüğünün de tespit edildiğini, davalı Konya Selçuklu Krom Manyezit Tuğla Sanayi A.Ş.'ne ihtar çekilip rödavans bedeli ve akte aykırılığın giderilmesinin istenilmesine rağmen cevap verilmediğini, rödavans sözleşmelerine BK.nun da düzenlenen hasılat kirası hükümlerinin uygulanması gerektiğini ileri sürerek, temerrüt ve sözleşmeye aykırılık sebebiyle taraflar arasındaki manyezit madeni sahalarına ilişkin rödavans sözleşmesinin feshine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı Konya Selçuklu Krom Manyezit Tuğla Sanayi A.Ş. vekili, öncelikle müvekkilinin ikametgahı olması sebebiyle davanın Konya Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılması gerektiğini savunarak, yetkisizlik kararı verilmesini, esas yönünden de davanın reddini istemiştir.
Davalı Eti Holding A.Ş. vekili, müvekkilinin ikametgahı ve 23.8.1973 günlü sözleşme hükmü gereğince davaya bakmaya Ankara Mahkemeleri'nin yetkili olduğunu savunarak, yetkisizlik kararı verilmesini, esas yönünden de davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, süresinde ileri sürülen yetki itirazının cüz'i ve külli halefleri bağlayacağı, HUMK. 10. madde hükmü uyarınca yetkili mahkemenin Ankara Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu gerekçesiyle, mahkemenin yetkisizliğine, kararın kesinleşmesini müteakip dosyanın yetkili Ankara Asliye Hukuk mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Kararı, davalı Konya Selçuklu Krom Manyezit Tuğla Sanayi A.Ş. vekili, temyiz etmiştir.
Dava, taraflar arasındaki rödavans sözleşmesinin feshi istemine ilişkindir. Davalılar ayrı ayrı yetki itirazında bulunmuşlardır. Mahkemece, HUMK. 10. madde hükmü uyarınca davalı Eti Holding A.Ş.'nin yetki itirazının kabulüne ve yetkili mahkemenin Ankara Mahkemeleri olduğundan bahisle yetkisizlik kararı verilmiştir. HUMK. nun 10. maddesine göre yetkili mahkeme, mukavelenin icra olunacağı veyahut dava gününde davalının veya vekilinin orada bulunmak şartıyla akdin vukubulduğu yer mahkemesidir. Davacıların murisi ile davalı Eti Holding A.Ş. arasındaki 23.8.1973 tarihli rödavans sözleşmesinin 9. maddesinde ihtilaflarda Ankara Mahkemelerinin yetkili olduğu kabul edilmiştir. Yetki sözleşmesi ile "Ankara Mahkemelerinin" yetkili kılınması, bunun dışında kanunen yetkili olan sair mahkemelerin yetkisini kaldırmaz. Sair bir deyişle; yetki sözleşmesi, genel yetkili mahkemeler yanında, aslında yetkili olmayan bir mahkemenin taraflarca yetkili kılınmasına dair bir sözleşmedir. Yetki sözleşmesi ona taraf olamayan üçüncü kişileri de bağlamaz. Ayrıca, bir dava için birden fazla yetkili mahkeme var ise, davacı bu mahkemelerin birinde dava açmak hususunda bir seçim hakkına sahiptir. Davacı, bu mahkemelerin hiç birinde dava açmazsa o zaman seçim hakkı davalıya geçer.
Dava konusu olayda, davacılar sözleşmeye dayanmadan kendi ikametgahlarında işbu davayı açmışlardır. Bu durumda, genel kurallar gereği yetkili yerde davalarını açmadıklarından, seçimlik hak davalılara geçmiştir. Davalılar yetki itirazlarında, kendi ikametgahlarına göre yetkili mahkemeyi bildirmişlerdir. Bu itibarla, mahkemece, davalı Konya Selçuklu Krom Manyezit A.Ş.'nin de yetki itirazının kabulü ile bu davalıya ait davanın ayrılmak suretiyle, dosyanın yetkili Konya Mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekirken yazılı biçimde karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Sonuç: Yukarda açıklanan sebeplerle davalı Konya Selçuklu Krom Manyezit A.Ş. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın bu davalı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 09.05.2005 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy