(1163 S. K. m. 15, 17)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Turgutlu Asliye 2. Hukuk Mahkemesi'nce verilen 07.06.2005 tarih ve 2005/7-2005/186 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi Abdullah Turgut tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkilinin davalı kooperatifin üyesi iken 28.05.2001 tarihinde istifa ettiğini, istifa tarihine kadar ödediği 4.450.000.000 TL aidatın iade edilmediğini ileri sürerek, faiz getirisi ile birlikte 8.500.000.000 TLnin davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Davalı, davaya yanıt vermemiştir.
Mahkemece, dosya kapsamına ve bilirkişi hesaplamasına göre, davalı aktifinin 85.560.500.000 TL olup, davacıya çıkma payı alacağı olarak 3.055.732.143 TL isabet ettiği, davacının istifa ettiği yılın bilançosunun 04.06.2002 tarihinde kesinleştiği gerekçeleriyle, davanın kısmen kabulü ile 3.055,73 YTLnin 04.06.2002 tarihinden itibaren yasal faiziyle tahsiline karar verilmiştir.
Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.
1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 17 nci ve yapı kooperatifleri tip ana sözleşmesinin 15 inci maddeleri hükümleri uyarınca, kooperatiften ayrılan ortağın hakları, ortaklıktan çıktığı veya çıkarıldığı yılın bilançosu çerçevesinde iade edilecek olmasına, hakların ödenmesinin ise, bu bilançonun kesinleşmesinden, yani bilançonun genel kurulca kabulünden itibaren bir ay içinde mümkün bulunmasına, dava konusu olayda, 2001 yılı bilançosunun görüşüldüğü 04.06.2002 tarihli genel kurulundan bir ay sonra 04.07.2002 tarihinde davacının alacağının ödenebilir hale gelmiş olmasına, mahkemece faiz başlangıcının genel kurul tarihi olan 04.06.2002 tarihi olarak kararlaştırılmış olmasına ve temyiz edenin sıfatına göre aleyhe bozma yapılmasının mümkün bulunmamasına göre, davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2- Dava, ortaklıktan ayrılan davacının kooperatife yaptığı aidat ödemelerinin tahsili istemine ilişkindir.
İlke olarak, ayrılan ortak, ödemiş olduğu aidatın tamamını değil, ancak yıl sonu bilançosuna göre payına düşen miktarı alır. 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 17/1 inci maddesine ve yapı kooperatifleri tip ana sözleşmesine göre, sermaye ve diğer alacaklar, o yılın bilançosuna göre hesaplanarak, bilanço tarihinden itibaren bir ay içinde geri verilir. Bir başka deyişle, kooperatiften ayrılan üyenin alacağı hesaplanırken, öncelikle ayrıldığı yıl bilançosuna göre payına düşen miktar belirlenip bu miktardan genel giderler düşülerek, kooperatife karşı tüm edimlerini yerine getiren bir ortağın alması gereken çıkma payı bulunacaktır.
Somut olayda, davalı kooperatifin aktif malvarlığı tespit edilerek, ortak sayısına bölünmüş ve çıkan sonucun davacının çıkma payı alacağı olduğu gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Bu durumda, mahkemece, davalı kooperatifin ana sözleşmesi de getirtilerek, yukarıdaki ilke çerçevesinde davacının çıkma payına ilişkin hesaplama yaptırılarak, sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı olduğu şekilde eksik incelemeye dayalı olarak karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davacı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcının isteği halinde temyiz edene iadesine, 19.12.2006 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy