(4302 S. K. Geç. m. 1)
Dava: Taraflar arasında görülen davada İstanbul Asliye 9. Ticaret Mahkemesi'nce verilen 10.06.2004 tarih ve 2001/1975 - 2004/584 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi Berkant Şengel tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, taraflar arasında akdedilen 01.09.1994 tarihli sözleşmeyle davalıya ait otelin yanına bir gazino inşa edilmesinin ve 10 yıllık işletmesinin müvekkiline bırakıldığını, toplam 2.250.000 USD tutarlı teminat mektubu verildiğini, sözleşmenin devamı sırasında çıkarılan 4302 sayılı yasa ile gazino işletmesinin yasaklandığını, kiralananın 16.02.1998 tarihinde davalıya teslim edildiğini, verilen teminat mektubunun iadesinin istendiğinde teslim sırasında yangın alarm sistemi ve mutfak evyelerinin haksız şekilde sökülüp götürüldüğünden bahisle 144.000 USD kesin ve süresiz teminat mektubu verilmesinin şart koşulduğunu, 2.250.000 USD tutarlı teminat mektuplarının alınabilmesi için istemin yerine getirildiğini, bu mektuptan dolayı borcun bulunmadığı yönünde açılan dava sonucu mevcut borcun yalnızca 12.535 USD olduğunun belirlendiğini, teminat mektubu nedeniyle 13.11.2001 tarihine kadar haksız ve fuzuli komisyon ödemek zorunda kaldıklarını ileri sürerek, 3.633.743.871.-TL.nin teminat mektubu tarihi 27.12.1998 tarihinden itibaren reeskont faiziyle tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, taraflar arasında akdi ilişkinin bulunduğunu, kesin teminatın 144.000 USD üzerinden yeniden revize edildiğini, teminat mektubu verilmesinin herhangi bir mecburiyete dayanmadığını, açılan davada kiralanandaki mutfak evyelerinin iade edildiğini, davacının bu konuda haksızlığının belirlendiğini, kira alacağı davasının da devam ettiğini, teminat mektubunun bu alacağı da kapsadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, iddia, savunma, toplanan kanıtlar ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, taraflar arasında kira sözleşmesi bulunduğu, davacı tarafından davalıya toplam 2.250.000 USD tutarlı iki adet teminat mektubu verildiği, sözleşmenin sona ermesi dolayısıyla teminat mektubunun iadesinin istendiği, davalının karşılığında 144.000 USD tutarlı teminat mektubu isteğinin yerine getirildiği, bu mektup içeriği bakımından açılan dava sonucu davacının 12.535 USD borcunun ortaya çıktığı, borcun ödenmesi halinde teminat mektubunun iade edilmesine karar verildiği, davalı tarafından iadenin gerçekleştirildiği, kira alacağının mektup kapsamında teminat altına alınmadığı, davalının 12.535 USD dışında davalının teminat mektubunu tutmakta haksız olduğu, aşan kısım itibariyle ödenen komisyondan davalının sorumlu bulunduğu gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne, 3.360.818.998.-TL.nin faiziyle tahsiline karar verilmiştir.
Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.
Dava, haksız olarak alındığı iddia edilen teminat mektubu nedeniyle bankaya ödenen komisyon bedelinin tahsili istemine ilişkindir. Davalıya ait otelin yanına gazino inşası ve bu gazinonun 10 yıl süre ile işletilmesinin davacıya bırakılmasına yönelik olarak taraflar arasında 01.10.1994 tarihli sözleşme imzalandığı, gazino işletilmesinin 4302 sayılı Yasa ile yasaklanması sonucu kiralananın 16.02.1998 tarihinde davalıya teslim edildiği, bu sözleşmenin teminatı olarak davacı tarafından davalı lehine toplam 2.250.000 USD tutarlı teminat mektupları verildiği çekişmesizdir. Ancak, iadeden sonra kiralananın soğutma cihazı, yangın alarm sistemleri ve mutfak evyelerinin aidiyeti noktasında taraflar arasında uyuşmazlık çıkmıştır. Dava konusu teminat mektubu da anılan hususların dava konusu olması halinde ve davacının borcunun para ile ödenmesi şeklinde neticelenmesi halinde davalının alacağını teminat altına almak üzere düzenlenmiştir. Davacının açmış olduğu borcun bulunmadığı ve 144.000 USD tutarlı teminat mektubunun iadesi davası ile davalının, haksız şekilde kiralanandan sökülen eşyaların bedeli karşılığı 143.980 USD'nin tahsili davası birleştirilerek görülmüş, sonuçta davacının, yangın alarm sistemini haksız söküp götürdüğü, mutfak evyelerini teslim ettiği, soğutma sisteminin kendisi tarafından yapıldığı, sözleşme hükümlerine göre alt yapı tesisi olarak kabul edilemeyeceği, bu aksamın davacıya ait bulunduğu gerekçesiyle her iki davanın kısmen kabulüne, 12.535 USD'nin davacıdan tahsiline, bu meblağın ödenmesi koşuluyla 144.000 USD tutarlı teminat mektubunun davacıya aynen iadesine karar verilmiştir. Davacı vekili, bu teminat mektubunun 2.250.000 USD tutarlı teminat mektuplarının alınması için mecburiyetten verildiğini ileri sürmüştür. Her ne kadar davalı, 27.02.1998 tarihli yazısı ile haksız yere sökülüp götürüldüğünü ileri sürdüğü bu aksamlarla ilgili uyuşmazlığın yasal olarak çözümünde kısmen veya tamamen paraya çevrilmek üzere toplam 144.000 USD tutarlı teminat mektubu verilmesi halinde 2.250.000 USD tutarlı teminat mektubunun iade edileceğini bildirmiş ise de davacının, bu nedenle teminat mektubu verme zorunluluğu bulunmamaktadır. Taraflar arasındaki sözleşme, yazışmalar, önceki görülen dava dosyaları ve içeriğinden dava konusu teminat mektubunun, zorunluluktan ziyade kiralanandan sökülüp götürüldüğü ileri sürülen aksamların teslimi dolayısıyla çıkan uyuşmazlığın teminatı olarak verildiği anlaşılmaktadır. Davacı, daha düşük bedelli teminat mektubu verilmesini teklif etmediği gibi, davalı da iddiasında kısmen haklı çıkmıştır. Bu durum karşısında, davalının, teminat mektubu almasında ve yedinde tutmasında bir usulsüzlük bulunmadığı dikkate alınarak davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, kararın bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin itirazlarının kabulü ile kararın davalı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 10.07.2006 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy