(2004 S. K. m. 72)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Çay Asliye Hukuk Mahkemesi'nce verilen 31.03.2005 tarih ve 2003/46-2005/100 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi Deyiş Cesur tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, davalılar Veli Yıldız ve İsmail Akay'ın müvekkili kooperatifin yönetim kurulu üyesi iken diğer davalı şirketten yem olarak kooperatifi borç altına soktuklarını kooperatifin yem alım-satımı ile ilgili yetkisinin bulunmadığını yem borcundan kaynaklanan bono nedeniyle davalı şirketin icra takibine başladığını ileri sürerek, borçlu olmadığının tespiti ile alacağın %40'ı oranında icra inkar tazminatının tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı Veli Yıldız, davacı kooperatifin yönetim kurulu üyesi olarak davalı şirketten yem aldıklarını, karşılığında bono düzenlediklerini, borcun bir kısmının ödendiğini, kalan miktar yönünden kooperatifin borçlu olduğunu savunmuştur.
Davalı şirket vekili, davacı kooperatifin yetkili kişileri tarafından alınan yem karşılığı bono düzenlendiğini, vadesinde ödenmemesi üzerine icra takibine başladıklarını savunarak, davanın reddi ile %40 icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı İsmail Akay vekili, davacı kooperatifin yem alım-satımı işini yaptığını, alınan yem karşılığı imzalanan bononun kooperatifi temsilen imzalandığını, şahsi bir borcu bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, iddia, savunma, toplanan kanıtlar ve tüm dosya kapsamına göre, kooperatif defter ve kayıtlarında, davacı kooperatif tarafından davalı şirketten yem alınarak üyelere dağıtılması için kooperatif başkan ve yardımcısına yetki verildiğinin anlaşıldığı, bu yetkiye istinaden yem alınarak üyelere dağıtıldığı, icra takibine konu senedin düzenlendiği tarihte davalı şirketten yem alınması ile kooperatifin borç altına girdiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.
1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin yerinde görülmeyen ve aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2- Dava, icra takibinden sonra, açılmış borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.
Davacı kooperatif vekili, icra takibine konu senet nedeniyle borçlu olmadıklarını ileri sürerek kooperatif kayıt ve defterleri üzerinde inceleme yapılmasını istemiş ise de bilirkişi incelemesi yapılmamıştır. Davaya konu senetten kaynaklanan borcun 14.050.000.000 TLsi olduğu ve 9.000.000.000 TL.sının ödendiği taraflar arasında tartışmasızdır.
O halde mahkemece, tarafların defter ve kayıtları üzerinde uzman bilirkişi aracılığıyla inceleme yaptırılarak davaya konu senetten kaynaklanan borcun tamamının ödenip ödenmediğinin tespiti ile sonucuna göre bir karar vermek gerekirken, yazılı olduğu şekilde eksik inceleme ile davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.
3- Öte yandan mahkemece, kooperatifin senet nedeniyle borç altına girdiği gerekçesiyle tüm davalılar yönünden davanın reddine karar verilmiştir. Bir davada davalı olma sıfatı (pasif husumet), bir sübjektif hak kendisinden davalı olarak istenebilecek, o hakka uymakla yükümlü olan kişiye aittir. Oysa, gerçek kişi davalıların kooperatifi temsilen borç altına girdikleri, icra dosyasında alacaklı olmadıkları, bu nedenle icra takibi nedeniyle açılan menfi tespit davasında pasif husumete ehil bulunmadıkları gözetilmeksizin, bu davalılar yönünden davanın husumet nedeniyle reddi gerekirken esasa girilerek, yazılı gerekçelerle davanın esastan reddi doğru değil ise de, sonucu itibariyle doğru olan hükmün anılan davalılar yönünden HUMK. nun 438/son maddesi uyarınca gerekçe değiştirilerek onanması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda 1 numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine 2 numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın BOZULMASINA, 3 numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalılar Veli Yıldız ve İsmail Akay yönünden kararın gerekçe değiştirilerek ONANMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 05.10.2006 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy