(818 S. K. m. 55)
Taraflar arasında görülen davada Mersin 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nce verilen 19.10.2006 gün ve 2004/85 - 2006/555 s. kararın Yargıtayca tetkiki duruşmalı olarak davacı ve davalı banka vekilleri tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 17.06.2008 tarihinde davacı avukatı Sema Selçuk ile davalılardan T.C.Ziraat Bankası A.Ş. avukatı Aliye Kader gelip, davalı Mehmet Bulut vekili tebligata rağmen duruşmaya gelmediğinden, temyiz dilekçesinin de süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraflar avukatları dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi Ayşe Altun tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve bütün belgeler okunarak incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, Mersin Kültür Müdürlüğü eski mutemedi olan davalı Mehmet Bulut'un sahte imza kullanarak ve bazı çekler üzerinde tahrifat yaparak malikleri adına bloke edilen kamulaştırma paralarını ve personelin Devlet tarafından karşılanan yemek katkı paylarını, Kültür Müdürlüğü'nün Ziraat Bankası Merkez Şubesi'ndeki hesaplardan çekerek Hazine'nin zarara uğramasına neden olduğunu, Bankalar Yasası gereği gerekli kontrolleri yapmayan davalı bankanın da zarardan sorumlu olduğunu ileri sürerek, şimdilik 92.730.600.000.-TL.nın zararın meydana geldiği tarihten itibaren kanuni faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı T.C.Ziraat Bankası A.Ş. vekili, Mehmet Bulut'un müvekkili banka çalışanı olmadığını, bu sebeple davalı bankaya husumet yöneltilemeyeceğini, davanın 1 senelik zaman aşımı süresinde açılmadığını, olayın ortaya çıkmasını banka çalışanlarının sağladığını müvekkilinin bir kusur ve sorumluluğu bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
Davalı Mehmet Bulut vekili, Kültür ve Turizm Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı'nın 14.10.2003 günlü raporuna göre davacının toplam 89.229.261.613.-TL talep edebileceğini, davacının müvekkili aleyhinde aynı sebeple icra takibinde de bulunduğunu belirterek, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, davalı Mehmet Bulut'un Kültür Müdürlüğü'nün eski mutemedi olup, sahte imza kullanarak ve bazı çekler üzerinde tahrifat yaparak, malikleri adına bloke edilen kamulaştırma paraları ile personelin Devlet tarafından karşılanan yemek katkı paylarını Kültür Müdürlüğü'nün Ziraat Bankası Merkez Şubesi hesaplarından çektiği, davalı Mehmet Bulut'un yasaya aykırı, usulsüz işlem ve eylemlerini denetlemeyip, davacı idarenin bloke ettiği hesaptaki paralarını mevzuata aykırı biçimde davalı Mehmet'e ödeyen davalı bankanın da %50 oranında kusurlu olduğu gerekçesiyle, 87.662,05 YTL ana para ile 119.241,50 YTL faizin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, davalı Mehmet Bulut'un 1.878,52 YTL'dan tek başına sorumlu olup, bu miktarın davalı Mehmet Bulut'tan tahsiline karar verilmiştir.
Karar, davacı ve davalı banka vekillerince temyiz edilmiştir.
1- Dava dosyası içindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve kanuna aykırı bir yön bulunmamasına ve davanın 10 senelik zaman aşımı süresinde açılmış bulunmasına göre, davalı banka vekilinin bu yöne ait diğer temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.
2- Dava, davalı banka nezdindeki Mersin Kültür Müdürlüğü'ne ilişkin mevduat hesabındaki paranın, Kültür Müdürlüğü'nün eski mutemedi olan sair davalı Mehmet Bulut tarafından, sahte imza ve işlemlerle çekildiği iddiasına dayalı zararın tazmini istemine ilişkindir.
Mersin Kültür Müdürlüğü eski mutemedi olan davalı Mehmet Bulut'un sahte imza kullanarak ve bazı çekler üzerinde tahrifat yaparak, malikleri adına ödenmek üzere davalı bankanın Mersin Merkez Şubesi nezdindeki hesapta bulunan kamulaştırma paraları ile personelin Devlet tarafından karşılanan yemek katkı paylarını çektiği kanıtlanmıştır. Uyuşmazlık, Hazine zararının miktarı ve bu zarardan kimin ne oranda sorumlu olacağına ilişkindir.
Mahkemece benimsenen bilirkişi raporunda dava konusu işlemleri gerçekleştiren Mehmet Bulut ile davalı banka %50'şer oranında kusurlu bulunmuş ise de; sahte işlemleri bizzat gerçekleştiren Mehmet Bulut, haksız fiil faili olarak Hazine zararının tümünden sorumlu olacağından, bilirkişi raporundaki kusura yönelik değerlendirmeye itibar etmek mümkün değildir.
Davalı bankanın olayda %50 oranında kusurlu bulunması konusundaki belirleme de isabetli değildir. Zira, haksız eylemi gerçekleştiren personeli istihdam eden davacı kurumun olayda müterafik kusuru bulunup bulunmadığı konusunda bir değerlendirme yapılmamıştır. Davalı banka, nezdinde açılan hesaplardaki işlemlerle ilgili olarak azami özeni göstermek durumundadır. Açılan hesaplarda işlem yapma yetkisi bulunan şahısların yaptıkları olağan işlemlerin dışına çıkılıp çıkılmadığı, bu hesaplardaki işlem limitine uyulup uyulmadığı gibi hususların, gerektiğinde ilgili kurum yetkilisi de haberdar edilmek suretiyle kontrolü gerekmekte olup, bu yükümlülüğü yerine getirmeyen davalı bankanın kusurlu bulunmasında bir isabetsizlik bulunmamaktadır. Ancak, dava konusu sahte işlemleri gerçekleştiren davalı Mehmet Bulut, Mersin Kültür Müdürlüğü'nde mutemet olarak çalışmakta olup, adı geçen personeli istihdam eden Kültür Müdürlüğü'nün personel seçiminde ve görevlendirmesinde azami dikkati göstermesi, ayrıca görev yaptığı dönemlerde onu denetlemesi gerekmektedir. Uzun süre, hesaplarda usulsüzlük yaptığı ağır ceza mahkemesi kararı ile de belirlenen Mehmet Bulut'un denetlendiğini, usulsüzlük yapılmasına engel olunacak tedbirlerin alındığını da davacı tarafın kanıtlaması gerekmektedir. Bütün bu hususlar gözetildiğinde, zararın meydana gelmesinde, Mersin Kültür Müdürlüğü'nün de müterafik kusuru bulunmakta olup, mahkemece, zararın meydana gelmesinde davalı banka ile Mersin Kültür Müdürlüğü'nün ne oranda kusurlu olduğunun belirlenmesi ve sonucuna göre davalı bankanın sorumluluğuna hükmedilmesi gerekir. Ayrıca, dava konusu zararlandırıcı işlemlerin büyük bir kısmında davalı Mehmet Bulut, kurum amiri yerine sahte imza atmış iken, 20.09.2005 günlü bilirkişi raporunda yazılı 13.965.050.000 TL.lık işlemde sahte imza kullanılmadığı, ödemeye dair yazının kurum amiri Mehmet Çalışkan'a imzalatıldığı belirtilmiştir. Bu halde 13.965.050.000.-TL.lık Hazine zararından davalı bankanın hangi sebeple sorumlu olduğunun da açıklanması gerekmektedir. Mahkemece, bu konudaki tarafların itirazları dikkate alınarak, denetime elverişli bilirkişi raporu alınıp, sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı biçimde hüküm kurulması doru görülmemiş, kararın bu sebeple davacı ve davalı banka yararına bozulması gerekmiştir.
3- Öte yandan, davacı vekili, davacı Hazine zararının meydana geldiği tarihten itibaren kanuni faiziyle birlikte davalılardan tahsilini istemiş olup, mahkemece dava gününe kadar davacının isteyebileceği temerrüt faizi belirlenerek, bu miktarın tahsiline karar verildiği halde, dava gününden sonra işleyecek temerrüt faizi konusunda olumlu olumsuz bir karar verilmemesi ve davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin gerekçeli kararda denetime elverişli olarak gösterilmemesi de doğru görülmemiş, kararın bu sebeple de davacı yararına bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarda (1) numaralı bentte açıklanan sebeplerle davalı banka vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine, kararın (2) numaralı bentte açıklanan sebeplerle davacı ve davalı banka yararına, (3) numaralı bentte açıklanan sebeplerle davacı yararına BOZULMASINA, takdir edilen 550,00 YTL duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı T.C.Ziraat Bankası'na, 550,00 YTL duruşma vekalet ücretinin ise davalılardan alınarak davacıya verilmesine, 17.06.2008 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy