(6762 S. K. m. 599, 708, 711, 720, 730)
Dava: Taraflar arasında görülen davada İstanbul 3. Asliye Mahkemesince verilen 29.05.2008 tarih ve 2006/805 - 2008/305 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi duruşmalı olarak taraflar vekilleri tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 01.06.2010 gününde davacı vekili Av. S. Ş. geldi, davetiye tebliğine rağmen davalı avukatı duruşmaya gelmedi, temyiz dilekçesinin süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraf avukatları dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi D. D. B. tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkili ile dava dışı Prestij Ltd. Şti. arasında yapılan sözleşme uyarınca, davalının taşeron olarak Kanyon alış-veriş merkezinde açılacak Harvey Nichols mağazasının mobilya işlerinin ve iş bittiğinde de alanının temizlenmesi işini yapacağını, tüm bu işlerin 30.8.2006 tarihine kadar yapılacağını, müvekkili tarafından da 5 adet çekin anılan şirkete teslim edildiğini, dava dışı Prestij Ltd. Şti.nin krize girmesi nedeniyle dekorasyon çalışmalarını yapamadığını, müvekkili tarafından verilen çeklerden birinin Tefken A.Ş.ne ciro edildiğini, ciro silsilesi incelendiğinde TTK'nun 711/3. maddesi hükmü uyarınca ödemeden men kararı alındıktan sonra bilinmeyen şahıslar tarafından Prestij Ltd. Şti.nin cirosunun altına hukuka aykırı olarak Tekfenbank A.Ş.nin cirosunu yazdığını, usulsüz ciro silsilesine dayanarak davalının müvekkili aleyhine icra takibi yaptığını, icra tehdidi altında kalan müvekkilinin çek bedelini, çek tazminatı, icra masrafları ve vekalet ücreti ile birlikte 23.11.2006 tarihinde ödediğini ileri sürerek, müvekkilinin icra dosyasına ödemek zorunda kaldığı meblağın istirdadına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, müvekkili bankanın Etiler Şubesi tarafından dava dışı Prestij Ltd. Şti.ne Genel Kredi Sözleşmelerine istinaden kredi kullandırıldığını, bu şirketin dava konusu çeki devir cirosu ile müvekkiline devir ve temlik ettiğini, ancak çek ibraz edildiğinde davacının ödemeden men talimatının varlığı nedeniyle ödenmediğini, yapılan icra takibine davacı tarafından ödeme yapıldığını, müvekkilinin iyiniyetli meşru hamil olduğunu, davacının dava dışı şirketle olan ilişkinin müvekkilini ilgilendirmediğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, iddia, savunma, toplanan kanıtlar, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının lehdar ile arasındaki temel ilişkiden kaynaklanan savunma sebeplerini ciro yolu ile çeki devralmış olan davalı bankaya karşı ileri sürmesi ancak bankanın TTK.'nun 730/5. maddesi uyarınca çeklerde de uygulama alanı bulan 599. maddesi uyarınca çeki iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olması koşuluna bağlı olduğu, dosyada bu yönde delil olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacı vekili ve davalı vekili temyiz etmiştir.
1- Dava, davacı tarafından borcuna mahsuben dava dışı Prestij Ltd. Şti.ne verilen çeklerden birinin Tefken A.Ş.ne ciro edildiği, ciro silsilesi incelendiğinde TTK'nun 711/3. maddesi hükmü uyarınca ödemeden men kararı alındıktan sonra bilinmeyen şahıslar tarafından Prestij Ltd. Şti.nin cirosunun altına hukuka aykırı olarak Tekfenbank A.Ş.nin cirosunun yazıldığı, usulsüz ciro silsilesine dayanarak davalının davacı aleyhine icra takibi yaptığı, icra tehdidi altında kalan davacının çek bedelini, çek tazminatını, icra masrafları ve vekalet ücretini 23.11.2006 tarihinde ödediği ancak müvekkilini n davalıya borcunun bulunmadığı iddiasına dayalı davacının icra dosyasına ödemek zorunda kaldığı meblağın istirdadı istemine ilişkindir. Mahkemece, davacının lehdar ile arasındaki temel ilişkiden kaynaklanan savunma sebeplerini ciro yolu ile çeki devralmış olan davalı bankaya karşı ileri sürmesi ancak bankanın TTK.nun 730/5. maddesi uyarınca çeklerde de uygulama alanı bulan 599. maddesi uyarınca çeki iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olması koşuluna bağlı olduğu, dosyada bu yönde delil olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Yargılama sırasında 20.9.2007 tarihli celse davalı vekili, çekin prestij firması tarafından kullandığı krediye karşılık borcuna mahsuben verildiğini, yani, müşteri çeki olduğunu, elektronik takas hakkını kullanmak suretiyle kendi bankaları tarafından çekin arkasını yazdıklarını, bu durumda çekin önceden kaşelenip, sonradan TTK. 711/3 maddesine göre arkasının yazılması ile sonradan cironun kaşelenip yazılması arasında her iki işlemi de banka yaptığından cironun çekin arkasına yazılan ödemeden men şerhinden önce mi yoksa sonra mı yazıldığının tesbitine gerek olmadığını beyan etmiştir.
Dava konusu olayda, Prestij Ltd. Şti. çeki davalı bankaya beyaz ciro ile temlik amacıyla vermiştir. Davalı bankada yetkili hamil olduğunu savunmuştur. TTK.720. maddesi hükmü uyarınca çek hamilinin müracaat hakkını kullanabilmesi için maddi ve şekli şartların bulunması gerekir. Maddi şart çek bedelinin ödenmemesidir. TTK'nun 708 maddesinde belirtilen ibraz sürelerine göre ibraz edilen çekin ödenmemiş olduğu veya ödemeden imtina keyfiyeti hamil tarafından usulüne uygun bir biçimde saptanması gerekir. Bu ödemeden imtina hali TTK'nun 720. maddesine göre, resmi bir belge olan protesto, muhatap tarafından ibraz günü gösterilmek suretiyle çekin üzerine yazılmış olan tarihli bir beyanla, bir takas odasının, çek süresinde teslim edildiği halde ödenmediğini tesbit eden tarihli bir beyanı ile saptanması gerekir. Çekin ödenmemiş olduğu ve ödemeden imtina keyfiyeti açıklanan hallerden biri ile saptandığı takdirde, hamil haklarını kullanabilir. Aksi halde hamilin çeke dayalı müracaat hakkı düşer. Dava konusu çekte yukarıda açıklanan şekilde muhatap banka olan Yapı ve Kredi bankası A.Ş'ne ibraz edildiğine dair (davalı vekilinin beyanına göre takasa sunulduğuna dair) kayıt ve tarih bulunmamaktadır. Bu itibarla mahkemece çekin muhatap bankaya TTKnun 720. maddesine uygun şekilde ibraz edilip edilmediği hususu üzerinde durulup varılacak sonuç çerçevesinde bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.
2- Bozma sebep ve şekline göre davalı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davacı yararına BOZULMASINA, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle bozma sebep ve şekline göre davalı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, ödedikleri temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edenlere iadesine, 03.06.2010 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy