(6762 S. K. m. 1286, 1287)
Dava ve Karar: Taraflar arasında görülen davada Tekirdağ 1. Sulh Hukuk Mahkemesince verilen 21.09.2005 tarih ve 2004/1421 - 2005/986 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi Erhan Köse tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşüldü düşünüldü:
Davacı vekili, müvekkilinin işyerinin dağıtıcısı olduğu Philip Morris SA firması tarafından davalı sigorta şirketine ticari hırsızlık sigorta poliçesiyle sigortalanarak, tütün ve mamüllerinin teminat kapsamına alındığını, işyerinde 25.10.2003 tarihinde hırsızlık rizikosu meydana geldiğini ileri sürerek, 4.300 YTLnın reeskont faiziyle davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, davacının işyerinin dava dışı Türk Nippon Sigorta A.Ş. tarafından 11.08.2003-11.08.2004 tarihleri arasında işyeri paket sigorta poliçesiyle sigortalandığını, aynı işyerindeki sigaraların Philip Morris SA tarafından 14.10.2003-14.10.2004 tarihleri arasında sigortalandığını, TTK 1286 ncı maddesi gereğince çifte sigortanın olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, davacının aynı işyerini aynı menfaat için 11.08.2003 tarihinde Türk Nippon A.Ş. Ve 14.10.2003 tarihinde davalı şirkete sigortalattığı, TTK 1286 madde gereğince çifte sigorta oluştuğu, ikinci poliçenin hükümsüz olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.
Dava, davacının dağıtıcısı bulunduğu dava dışı Philip Morris SA firması tarafından davalı sigorta şirketine ticari hırsızlık sigorta poliçesiyle sigortalanan davacı işyerindeki sigorta emtiasının çalındığı iddiasına dayalı tazminat istemine ilişkin olup, yukarıda özetlenen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Davacıya ait işyeri dava dışı Türk Nippon Sigorta A.Ş.'ne işyeri sigorta poliçesiyle 11.08.2003 - 2004 vadeli poliçesiyle bir yıl süreyle hırsızlığa konu sigorta emtiasını da kapsar biçimde hırsızlık da dahil bir kısım teminatlarla sigorta kuvertürü altına alınmıştır. Poliçe vadesi içinde 24.03.2004 tarihli zeyilnameyle sigara emtiası teminat dışına çıkarılmış ise de uyuşmazlığı doğuran 25.10.2003 riziko tarihine nazaran zeyilnamenin dikkate alınma olanağı bulunmamaktadır.
Davalı Ak Sigorta A.Ş. tarafından düzenlenen poliçede menfaat sahibinin lehine olarak sigorta ettiren dava dışı Philip Morris, sigortalı ise ait olduğu kategorideki teminatla sınırlı olarak poliçede belirtilen (27.000) adet bayiinden birisi olan davacıdır. Sigorta poliçesi düzenletenler farklı olsalar da sigortalı aynıdır. Her iki poliçenin de dava dışı sigorta ettiren Philip Morris SA tarafından pazarlanan sigara emtiasını da kapsayacak şekilde düzenlenmesi nedeniyle farklı menfaatlerin teminat altına alındığından söz edilemez.
Mal sigortalarında, kural olarak sigorta olunan değerin (menfaatin) sigorta bedeline denk (eşit) olması gerekir. Sigortalı mal üzerindeki menfaatin aynı riziko veya rizikolara karşı birden fazla sigortacı tarafından sigortalanmasına çifte sigorta denir.(TTK.nun 1286) ve bu sigorta türünde, sonraki sigortacıların sorumluluğu ilk sigortacının temin ettiği sigorta menfaat değerini aşan kısımla sınırlıdır. Çifte sigortadan söz edebilmek için değerinin tamamı sigorta olunan bir menfaatin sonradan aynı rizikolara başka bir sigortacıya karşı sigorta ettirilmiş olması gerekir. Bu sigorta türünde sigorta ettirenlerin aynı kişi olması gerekmediği gibi, her iki sigorta sözleşmesinin aynı tarihte yapılması ve aynı vadeyi taşıması zorunluluğu da yoktur. Her iki sigorta süresinin kesişmesi yeterli olup esas olarak sigorta bedelinin sigortalanan menfaat değerini aşması sabit olmalıdır.
Somut uyuşmazlığa dönüldüğünde önce davacıya ait işyerindeki emtialar hırsızlık rizikosuna karşı kendisince (22.500) TL bedelle sigorta güvencesi altına alınmıştır. Sonradan, davalı tarafından düzenlenen sigorta poliçesinde davacı işyerindeki dava dışı Philip Morris SA'nun pazarladığı sigara emtiası hırsızlık rizikosuna karşı daha düşük bir bedelle sigortalanmıştır. Bu durumda, davalı poliçesiyle davacıya ait işyerinde Philip Morris SA'ya ait sigaraların tamamının sigortalanan menfaat kapsamına alınıp alınmadığı, davacının yaptırdığı sigorta kapsamındaki emtialar içinde anılan firmaya ait sigara emtiasının sigortalanmasının çifte sigorta mı yoksa TTK'nun 1287 nci maddesinde düzenlenen kısmi sigorta mı olduğunun belirlenmesi gerekir. Bu amaçla, uzman bilirkişi aracılığıyla davacıya ait ticari defter ve kayıtlar üzerinde de inceleme yapılarak davalı poliçesinin düzenlendiği tarihte işyerinde bulunan Philip Morris SA'ya ait sigaraların değerinin poliçedeki değeri aşıp aşmadığı, aştığı takdirde dava dışı T.Nippon Sigorta A.Ş. ile düzenlenen poliçenin de kapsamındaki Philip Morris SA'ya ait sigaralar yönünden davalı sigortasının çifte sigorta oluşturup oluşturmadığı değerlendirilmeli, kısmi sigorta olması halinde de davalının sorumlu olduğu miktar somut biçimde saptanarak oluşacak uygun sonuca göre hüküm kurulmalıdır. Bu hususlar incelenmeden ve değerlendirilmeden karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle kararın davacı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 04.06.2010 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy