MAHKEMESİ:ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ
Taraflar arasında görülen davada ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 02.11.2010 tarih ve 2006/248-2010/454 sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi davalılar Hattuşaş Turz. Sey. ve Tic. A.Ş. vekili ve ... vekili tarafından istenmiş olup, duruşma için belirlenen 16.04.2013 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan davacı ... vekili Av. ... ile davalılardan Hattuşaş Turz. Sey. ve Tic. A.Ş. vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, müvekkili ile Hattuşaş Turizm A.Ş. ile ... arasında .../05/2001 tarihinde 5 yıl süreli olarak sözleşmeye yapıldığı, anılan sözleşmeye göre ... ili ... ilçesinde otobüs yazıhanesi işletmekte olan müvekkillerine ait yazıhaneden Hattuşaş Turizm A.Ş'ye bağlı olarak mülkiyeti ...'e ait ... ... plaka sayılı otobüs ile yolcu taşımacılığı yapılacağını, sözleşme süresi içerisinde gerek Hattuşaş Turizm A.Ş. gerekse otobüs sahibi ...'in ... ilçesindeki garaj içerisinde ayrı bir yazıhane açmayacağını, başka bir yazıhaneyle çalışma girişiminde bulunmayacağını, diğer taraftan müvekkillerinin de başka bir firma ve otobüslere yolcu vermeyeceğini, Hattuşaş Turizm A.Ş. verilen her yolcunun taşıma ücretinin % ...'nu müvekkillerine ödemeyi kabul ve taahhüt ettiğini, söz konusu protokol uyarınca müvekkillerinin yükümlülüğünün kendilerine ait yazıhaneden gidecek yolcuları Hattuşaş Turizm A.Ş. adı ve hesabına çalışmakta olan
mülkiyeti ...'e ait otobüs dışında başka bir firma veya otobüse vermediğini, 22/08/2002 tarihinde aracın Güven Oto Galeri önünde daha önceden hazırlanan yolcuları alarak 9....'de hareket ettiğini, müvekkillerine ait yazıhanesinde bekleyen 47 yolcuyu almayarak müvekkillerinin ve yolcularının mağduriyetine neden olduğunu, davalıların 22/08/2002 tarihinden itibaren aynı garaj içerisinde mevcut başka bir yazıhane ile çalışmakla sözleşme hükümlerini ihlal ettiklerini, davalıların fikir ve işbirliği içerisinde olup 1987 yılından itibaren ... ilçesinde faaliyet göstermekte olan müvekkillerinin ticari itibarlarının zedelenmesine ve onarılmaz zararlarının doğmasına neden olduğunu, davalı ...'in sözleşmeyi tek taraflı olarak sona erdirdiğini ileri sürerek şimdilik davalılardan her birinin ....500.000.000 TL tazminat ödemeye mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... vekili, müvekkilinin sözleşmedeki mükellefiyetlerini yerine getirdiğini, fakat davacıların .../05/2001 tarihli sözleşmenin .... maddesine göre müvekkilinden alınacak komisyon oranının % ... olmasına rağmen davacıların her defasında % ... komisyon kestiğini, bunun üzerine müvekkilinin ... Noterliğinin 22/08/2002 tarih ve 3054 yevmiye nolu ihtarnamesi ile bu hususa itiraz ederek sözleşmeyi feshettiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Turizm A.Ş. vekili, müvekkilinin sözleşme gereklerini yerine getirdiğini, davacıların sözleşme hükümlerine göre başka firmalara yolcu vermemeleri gerekirken ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2002/... D.İş sayılı tespiti ile ortaya çıktığı üzere Lider firmasına yolcu verdiğini, sözleşmenin davacılar ve diğer davalı tarafından ihlal edildiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İşbu dosya ile birleşen ... .... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2003/533 esas sayılı davada davacılar vekili, taraflar arasındaki sözleşmenin davalılar tarafından ihlali nedeniyle sözleşmede düzenlenen 500.000 TL cezai şarttan şimdilik 300.000 TL'nin ticari faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Mahkemece, iddia, savunma, toplanan kanıtlar, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, dosyada bulunan ... Noterliği'nin 22.08.2002 tarih ve 3031 yevmiye nolu "Düzenleme Şeklindeki Tespit Tutanağı"nda, ...’nin ... ... plaka nolu aracının saat 9....'de Güven Oto Galeri önünden yolcu alarak, hareket ettiği, davacıların yazıhanesinden yolcu almadığının tespit edildiği, ...’nin ise davacılara ... Noterliği'nden keşide ettiği 22.08.2002 tarih ve 3054 yevmiye nolu ihtarname ile sözleşme'yi % ... komisyon alınması sebebiyle feshettiğini bildirdiği, iki belgenin yevmiye numarasına göre, davalıların sözleşme'yi feshetmeden, sözleşmeye aykırı davrandıkları sonucuna varıldığı, davacıların, Sözleşmenin başından beri, Sözleşme'ye aykırı olarak %... komisyon uyguladıkları bir an için kabul edilse bile davalıların, Sözleşmeyi feshetmek için gerekli prosedüre uymadıkları temerrüt ihtarında bulunmadıkları, (BK. 101 ve 106, madde kapsamında.) bu durumda davalılardan ...’nin sözleşmeyi feshinin haklı sebebe dayanmadığı, davalı ...'ın sözleşmenin tarafları arasında bulunmadığından sözleşmeden sorumlu tutulmasının mümkün görülmediği, BK'nın 100. maddesi uyarınca ifa yardımcısı kullanan borçlu, yardımcı kişinin sözleşmeye aykırılığından, kusursuz da olsa sorumlu olacağı, davacıların cezai şartı aşan bir zararı olmadığından tazminat isteminin yerinde olmadığı, taraflar arasındaki iş hacmi göz önüne alındığında, cezai şartın fahiş
olduğu açık olduğu gerekçesiyle asıl davanın reddine, birleşen davanın ise kısmen kabulü ile 200.000 TL cezai şartın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Turizm Sey. Tic. A.Ş. ve ...'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara ödenmesine, davalı ... hakkında açılan davanın reddine karar verilmiştir.
Kararı, davalılar Hattuşaş A.Ş. vekili ve ... vekili temyiz etmiştir.
1-Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalılar Hattuşaş A.Ş. vekili ve ... vekilinin aşağıdaki bent dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.
...-Davacı, işbu dosya ile birleşen ... .... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2003/533 esas sayılı dosyada, taraflar arasında düzenlenen .../05/2001 tarihli sözleşmenin son maddesinde tarafların her biri yükümlülüklerini ihlal etmesi halinde diğer tarafın zararlarına karşılık olarak 500.000 TL ödeyeceğinin kararlaştırıldığını, sözleşmenin davalılar tarafından ihlali nedeniyle sözleşmede düzenlenen cezai şarttan şimdilik 300.000 TL'nin faiziyle birlikte davalılardan tahsilini talep etmiştir. Mahkemece davacının cezai şart talebinin yerinde olduğu kabul edilerek ancak talep edilen cezai şart miktarının davalıların ticari olarak mahvına neden olacağı gerekçesi ile 200.000 TL cezai şartın davalılardan tahsiline karar verilmiştir. Oysa tarafların ekonomik durumunun incelenmesi için alınan 18.06.2010 tarihli bilirkişi raporuna göre davalı ...’nin 2008 yılından beri ticari faaliyetinin durduğu, Hattuuşaş A.Ş’nin finansman yapısının kötü olduğu, net işletme sermayesi ve özkaynaklarının eksi olduğu bu nedenle talep edilen cezai şartın davalıların ekonomik yönden çökmesine neden olacağı belirtilmiştir. Bu durumda BK’nın 161/son maddesince ve hakkaniyete uygun biçimde cezadan indirim suretiyle daha makul düzeyde bir cezai şarta hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş kararın davalılar yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalılar Hattuşaş A.Ş. vekili ve ... vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, (...) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalılar Hattuşaş A.Ş. vekili ve ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davalılar yararına BOZULMASINA, takdir olunan 990,00 TL duruşma vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalı ... Turz. Sey. ve Tic. A.Ş'ye verilmesine, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz eden davalı ... Turz. Sey. ve Tic. A.Ş. ve davalı ...'e iadesine, 18.04.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.