MAHKEMESİ:TİCARET MAHKEMESİ
Taraflar arasında görülen davada İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce bozmaya uyularak verilen 12.03.2014 tarih ve 2013/364-2014/48 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesinin taraf vekilleri tarafından istenildiği ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, davalının müvekkilinin CMR taşıyıcı sorumluluk sigortacısı olduğunu, müvekkili tarafından Türkiye-Fransa taşıması üstlenilen konfeksiyon emtiasının bulunduğu iki adet TIR ve dorsenin Milano yakınlarında silahlı kişilerce gasp edildiğini, emtia sahibi başka şirketlerce müvekkili aleyhine Türkiye'de açılan davaların, gasp olayının CMR Konvansiyonu'nun 17/2. maddesi uyarınca taşıyıcının sorumluluğunda bulunmadığı gerekçesiyle reddedilip kesinleştiğini, Fransa'da mukim bir şirketin zararını ödeyen Royal Sun Alliance Şirketi tarafından Paris Ticaret Mahkemesi'nde bir başka davanın daha açıldığını, müvekkili aleyhine açılan bu davanın müvekkili adına davalı tarafından takip edildiğini, ancak davalının savunma zaafiyeti göstermesi nedeniyle olayın basit bir hırsızlık olduğu ve müvekkilinin sorumlu bulunduğu sonucuna varıldığını, Paris İstinaf Mahkemesi'nde de sonucun değişmediği, davalının bu kararın temyizi yoluna dahi başvurmadığı ve müvekkilinin Royal Sun Alliance sigorta şirketine faiziyle birlikte 78.310,33 TDS ödemesine karar verilip kesinleştiğini, bu ödemenin davalı tarafından yapılması taleplerinin reddedildiğini ileri sürerek, anılan meblağın ödeme tarihindeki TL karşılığı olan 135.400 TL’nin ödeme tarihinden itibaren %5 TDS faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, olayın 27.02.1996 tarihinde meydana geldiğini ve davanın zamanaşımına uğradığını, Paris İstinaf Mahkemesi'nce davacının hırsızlık sonucu meydana gelen zarardan sorumlu olduğuna karar verildiğini, bu nedenle poliçe özel şartlarının 5.2, 8.1 ve 10. maddeleri uyarınca hasarın poliçe teminat kapsamı dışında kaldığını, talebin de fahiş olduğunu savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkemece, Dairemizce 07.0.2013 tarihli ve 2012/8655 E. - 2013/9215 K. sayılı bozma ilamına karşı kararda direnilmesine karar verilerek ve direnme kararına konu olan kararın gerekçesi genişletilerek, zarar görenin davacı aleyhine açtığı davada verilen Paris İstinaf Mahkemesi’nin kararının tenfizine ilişkin kararın 26.11.2012 tarihinde kesinleştiği, dava konusu alacağın tenfiz alacaklısına bu tarihten sonra ödendiği, tenfize esas alacağın MÖHUK m.58 uyarınca bu tarihten sonra Türk mahkemelerinde kesin delil ve kesin hüküm olarak istenebilir hale geleceği, sigorta sözleşmesi ile teminat altına alınan davalının hukuki himaye edimini gereği gibi yerine getirmediği
iddiasına dayalı tazminat istemine konu alacağın BK m.132/6.maddesi (TBK m.153/6) yabancı mahkeme kararının tenfizine kadar zamanaşımının işlemeye başlamayacağı, davalı yanın zamanaşımı def'inde de yabancı sigorta şirketine ödeme tarihinin zamanaşımı süresinin başlangıcı olacağının beyan edildiği, dolayısıyla işbu davanın TTK m.1268. maddesi hükmünde öngörülen zamanaşımı süresinden önce açılmış olduğu, davalının zamanaşımı def'inin yerinde olmadığı, davalı ... şirketinin poliçe gereği hukuki himaye sorumluluğunu yerine getirmediği, davalının rizikonun teminat dışında olduğuna dair iddiasının TMK'nın 2.maddesi kapsamında hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğu, Paris İstinaf Mahkemesi kararına göre 78.310,33 SDR'nin dava tarihi olan 05.11.1996 tarihinden itibaren davacıdan faizi ile birlikte tahsile karar verildiği, 78.310,33 SDR'nin 05.11.1996 itibariyle TL değerinin 113.322,88 TL olduğu gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile 113.322,88 TL'nin 05.11.1996 tarihinden itibaren işleyecek yıllık %5 faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
Karar, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.
1-Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, tarafların vekillerinin yerinde görülmeyen ve aşağıdaki bentler kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2-Ancak; gerek dava dilekçesinde, gerekse 14.06.2011 tarihli açıklama dilekçesinde davacı vekili müvekkilinin Paris Mahkemesinin kesinleşen kararı ile 78.310,33 SDR'yi 05.11.1996 tarihinden itibaren yıllık %5 faizi ile birlikte ödemeye mahkum edildiğini taleplerininde BK 83 ile CMR 27.2. maddeleri gereğince bu tutarın fiili ödeme günündeki TL karşılığının tahsili yönünde olduğunu açıklamıştır.
Eldeki rücu davasının dayanağını oluşturan ve taraflar arasında imzalanmış bulunup 01.01.1996 tarihinde yürürlüğe giren CMR Nakliyeci Sorumluluk Sigortası Genel koşullarının 4.1. maddesi gereğince Paris Mahkemesinde davacı aleyhine açılan tazminat davası davalı ... şirketince tayin edilen avukat tarafından temsil edilmiş, nihayetinde davacı yukarıda açıklanan miktarda tazminat ödemeye mahkum edilmiştir. Sözleşmenin anılan maddesi gereğince davalı ... davacının sorumlu tutulduğu bu tutarı ve faizini poliçe ile teminat altına aldığından davacıya CMR 27.1 ve BK 83. maddesi gereğince ödemekle yükümlüdür.
O halde; dava dilekçesindeki talep açık olduğu ve anılan talebin devamında (-ödeme tarihindeki YTL tutarının 135.400 YTL olduğu-) şeklindeki açıklamanın harca esas değeri göstermek amacını taşıdığı gözetilerek mahkemece yabancı para cinsinden talebe uygun karar verilmesi gerekir iken, yazılı şekilde TL olarak hüküm kurulması doğru görülmemiştir.
Mahkemece yapılacak iş, Paris Mahkemesi kararında gösterildiği gibi yabancı paranın tahsil tarihindeki TL karşılığının ödenmesine karar verilmekten ibarettir.
Bu yönü ile davacının temyiz itirazının kabulü ile kararın davacı yararına bozulması gerekmiştir.
3-Davalının temyiz itirazına gelince; dava dilekçesinde yabancı para alacağına tahsil tarihinden itibaren yıllık %5 faiz istendiği halde mahkemece talep aşılarak Paris Mahkemesinde açılan davanın tarihi esas alınarak faize hükmedilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle de davalı yararına bozulması geremiştir.
SONUÇ:Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle tarafların sair temyiz itirazlarının reddine, (2) numaralı bentte açıklanan nedenle kararın davacı yararına, (3) numaralı bentte açıklanan nedenle davalı yararına BOZULMASINA, ödedikleri peşin temyiz harcının istekleri halinde temyiz eden taraflara iadesine, 10.02.2021 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞIOY
Dava, taraflar arasındaki CMR Sorumluluk Sigorta Sözleşmesine dayalı olarak rücuen tazminat istemine ilişkindir.
Davacı yan, işbu davadaki talebini 5.11.1996 tarihinde ikame edilmiş davada Paris İstinaf Mahkemesince aleyhine verilen ve 20.2.2002 tarihinde kesinleşen 78.310,33 SDR’nin tahsiline dair olduğunu ileri sürdüğü hükme dayandırmaktadır. Dava dilekçesindeki açıklamalardan anlaşıldığı kadarıyla, düzenlenen poliçede öngörülen hukuki yardım klozuna dayalı olarak dava süreçlerini sevk ve idare eden davalı ... şirketince yapılan yargılama hataları ve hükmün temyiz edilmemesi nedeniyle davacı aleyhine hüküm kurulmasına neden olunması, bu suretle hüküm altına alınan meblağın davalı ... şirketince ilam alacaklısına ödenmemesi nedeniyle davalıya husumet yöneltilmiştir.
Öncelikle belirtmek gerekir ki, Paris İstinaf Mahkemesince verilen karar incelendiğinde, davacı iddiasının ve Daire çoğunluğunun kabulünün aksine, anılan mahkemece SDR üzerinden tahsil hükmü kurulmuş değildir. Gerçekten de, anılan mahkemece, CMR’ye tabi bir taşıma ilişkisinde taşıyıcının sınırlı sorumluluğunun bulunduğunun kabulü ile toplam 78.310,33 SDR’nin kararın tefhim tarihindeki kambiyo kuru üzerinden tahsil hükmü kurulduğu açıkça anlaşılmaktadır (bkz. Paris İstinaf Mahkemesi’nce verilen kararın Türkçe tercümesi, sh. 5, paragraf 6’da “…burada dikkate alınan kambiyo rayici, ….. , bu kararın tefhim edildiği tarihtir.” ibareleri). CMR’nin 23/7. maddesinde emredici olarak belirtildiği şekliyle, kararın verildiği mahkemenin dahil olduğu ülke ve bu ülkenin 1.1.2002 tarihinde diğer bir kısım AB üyesi ülkelerle birlikte Euro sistemine fiilen dahil olduğu, kararın tefhim tarihinde ise Fransız Frangı’nın tedavülde bulunduğu gözetildiğinde, anılan kararda Fransız Frangı üzerinden tahsil hükmü kurulduğu kuşkusuzdur. Bu bakımdan, Daire çoğunluğunca benimsenen görüşün aksine, yabancı mahkeme ilamının bir miktar SDR’nin tahsili yönünde bir hüküm içerdiği maddeten ileri sürülemez.
Hal böyle olmakla, davacı yanca işbu davada, dava tarihi itibariyle uygulanması gereken 818 sayılı BK’nın 83/1. maddesi uyarınca TL üzerinden talepte bulunulabileceği gibi aynı kanun maddesinin 3. fıkrası uyarınca yabancı mahkemece Fransız Frangı üzerinden kurulan hüküm tutarı Euro’ya çevrilerek dava yahut ödeme günündeki TL karşılığının ödenmesinin istenebileceği kabul edilmelidir. Davacı yan vekili, dava dilekçesinde, yabancı mahkemece ödenmesine hükmedilen 78.310,33 SDR’nin dava tarihindeki TL karşılığının 135.000 YTL olduğunu ve bu tutarın tahsilini talep ettiğini belirtmektedir (bkz. dava dilekçesi, sh. 4., 8. nolu paragraf ve ayrıca talep sonucuna ilişkin paragraf). Davacı yan vekilinin bu beyanı, Fransız Frangı üzerinden hüküm kuran yabancı mahkemece verilen kararda belirtilen meblağın dava tarihindeki TL karşılığının talep edilmesine yöneliktir. Şu halde, davacının seçimlik hakkını memleket parasıyla ödeme yönünde kullandığının kabulü zorunludur. Bu nedenle ve esasen SDR’nin bir para birimi olmayıp özellikle IMF’ye üye ülke paralarına çevrilebilen uluslar arası bir ölçü birimi olması, davacı yanın ne Fransız Frangı ve ne de Euro üzerinden bir talepte bulunmaması nedeniyle, işbu davada doğrudan SDR üzerinden ve ödeme tarihindeki TL karşılığı üzerinden hüküm kurulmasının öngörülmesi 818 sayılı BK’nın 83. maddesi hükmüne uygun düşmediği gibi, saniyen, davanın tarafları ve niteliği gözetildiğinde uyuşmazlığın, 818 sayılı BK’nın sözleşmesel sorumluluğa ilişkin hükümleri ile 6762 sayılı TTK’nın sorumluluk sigortası hükümleri çerçevesinde çözümlenmesi yerine davaya tümüyle yabancı nitelikteki CMR’nin 27. maddesine atıf yapılarak uyuşmazlığın karara bağlanmasının öngörülmesi de doğru olmamıştır.
Açıklanan nedenlerle, taraf vekillerinin az yukarda öngörülen gerektirici nedenlere uygun temyiz itirazlarının kabulü ile yerel mahkeme kararının bozulması gerektiği düşüncesinde olduğumdan Daire çoğunluğunun davacı yan yararına bozma düşüncesine katılmayı olanaklı bulmuyorum. ...
Full & Egal Universal Law Academy