MAHKEMESİ: İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 16. HUKUK DAİRESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
Taraflar arasında görülen davada İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 22.12.2016 tarih ve 2014/882 E. - 2016/885 K. sayılı kararın davalı... Faktoring A.Ş. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, istinaf isteminin esastan reddine dair İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi'nce verilen 19.11.2018 tarih ve 2017/1408 E. - 2018/2477 K. sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davalı... Faktoring A.Ş. vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili; davacı şirket ile davalı Art Aksesuar ve Mobilya San. Tic. Ltd. Şti. arasında, fason elektrik anahtar çerçevesi imalatına ilişkin ticari ilişki bulunduğu, bu ticari ilişki çerçevesinde davacının toplam 109.449,00 TL bedelli 11 adet müşteri çekini cirolayıp verdiğini, davalı şirketin ise toplam 3 fatura karşılığı 4.600,64 TL bedelli malı teslim ettiği, çeklerin 104.848,36 TL’lik kısmının bedelsiz kaldığını, çeklerin tamamının Art Aksesuar tarafından ortakları adresleri ve yetkilileri aynı olan... Şirketine, bu şirketin de... Faktoring A.Ş'ye ciro edildiğini, çeklerin bir kısmının davadan önce bir kısmının ise yargılama sırasında... Faktoring Şirketi tarafından tahsil edildiğini ileri sürerek çek bedellerinin istirdatını talep ve dava etmiştir.
Davalı... Faktoring A.Ş. vekili; dosyaya ibraz olunan iki faturadan kaynaklı alacak hakkının faktoring sözleşmesi kapsamında davalı şirketlerden... Ltd. Şti. tarafından davalı... Faktoring A.Ş.'ye temlik edildiğini, davalı şirketin ödeme yapmak suretiyle yetkili hamil konumuna geçtiğini, dava konusu olayda davacının davalı şirketin temlik aldığı faturaların tarafı olmadığını, bu sebeple malların teslim edilmediği yönünde iddiada bulunulmasının ve bu iddianın davalı şirkete yöneltilmesinin mümkün olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.
Diğer davalı şirketler davaya cevap vermemiştir.
Mahkemece tüm dosya kapsamına göre; davalı... Factoring Şirketinin, diğer davalı... ile yaptığı faktoring sözleşmesi gereğince 11 adet çeke konu alacağı temlik aldığı, davacının bedelsizlik defini alacağı temlik eden faktoring şirketine karşı da ileri sürebileceği, 26/08/2011 tarihli faturaların dosyaya ibraz edilmesine rağmen davalı faktoring şirketinin sevk irsaliyesine ve malların teslim edildiğine ilişkin herhangi bir belge sunamadığı, bu yönde bir araştırma yapmadığı, özen yükümlülüğü gereği bu araştırmanın yapılmasının gerektiği, ayrıca toplu alacak temliki yapılmış olmasının, 11 adet çek bedelinin ihtiva ettiği tutarın yüksek olmasının, ciro tarihleri ile fatura tarihlerinin hepsinin 26/08/2011 olmasının, faturalarda yer olan Art Aksesuar ve Mobilya San. Tic. Ltd. Şti.'nin faaliyet adresi ile... ve Plastik San ve Tic. Ltd. Şti.'nin faaliyet adresinin aynı olmasının dikkat çekici ve şüphe yaratıcı ayrıntılar olduğu, faktoring şirketinin basiretli bir tacir gibi özen yükümlülüğünü yerine getirmesinin yönetmelik ve TTK hükümlerine aykırılık teşkil ettiği, davacının temlik edene karşı haiz olduğu şahsi bedelsizlik defiyi temellük alana yani faktoring şirketine karşı da ileri sürme hakkına haiz olduğu, bu noktada bilirkişi raporunun hükme esas alınmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, bedelsiz kalan çeklerden dolayı 104.848,30 TL bedelin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen istirdadına karar verilmiştir.
Karara karşı davalı... Faktoring A.Ş. vekili tarafından istinaf isteminde bulunulmuştur.
Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf talebinde bulunan davalı faktoring şirketinin, yönetmeliğin 22/2 maddesinde kendisine yüklenen özen ve araştırma yükümlülüğünü yerine getirmediği, davacının bedelsizlik defini davalı şirkete karşı da ileri sürebileceğine dair ilk derece mahkemesinin gerekçesinin ve kararının yerinde olduğu gerekçesiyle 6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davalı... Faktoring A.Ş. vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.
Kararı, davalı... Faktoring A.Ş. vekili temyiz etmiştir.
Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun HMK'nın 353/b-1 maddesi uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ: Yukarda açıklanan nedenlerle, davalı... Faktoring A.Ş vekilinin temyiz isteminin reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1. maddesi uyarınca ONANMASINA, HMK'nın 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı bakiye 5.371,65 TL temyiz ilam harcının temyiz eden davalı... Faktoring A.Ş'den alınmasına, 07/12/2021 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY
Uyuşmazlık, Bölge Adliye Mahkemesince davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi, bu kararında temyiz incelemesi sonucunda onanması durumunda gerek Bölge Adliye Mahkemesi ve gerekse Yargıtayca hükmedilecek istinaf red harcı ile temyiz onama harcının maktu mu yoksa nisbi mi olacağına ilişkindir.
492 sayılı Harçlar Yasası'nın 2. maddesinde "Yargı işlemlerinden bu kanuna bağlı (1) sayılı tarifede yazılı olanların yargı harçlarına tabi olacağı",
(1) sayılı Tarifenin III karar ve ilam harcı başlıklı 1/a madddesinde "Konusu belli bir değerle ilgili bulunan davalarda esas hakkında karar verilmesi halinde hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden binde 68.31 oranında nisbi harç alınacağı",
1/e maddesinde de "yukarıdaki nisbetlerin Bölge Adliye Mahkemeleri, Bölge İdare Mahkemeleri, Danıştay, ve Yargıtay'ın tasdik veya işin esasını hüküm altına aldığı kararları içinde aynen uygulanacağı" düzenlenmiştir.
Bölge Adliye Mahkemelerinde işin esasını hüküm altına aldığı kararlar, ilk derece mahkemesinin yerine geçerek verdiği ve icrai kabiliyeti söz konusu olan kararlardır. Bu kararlar ise, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak 6100 sayılı HMK 353/1-b-2,3 maddelerine göre davanın kabulü veya reddi yönünde verilen kararlardır. İlk Derece Mahkemesi Kararının İstinaf incelemesi sonucunda doğru bulunarak verilen "istinaf başvurusunun esastan reddi" kararı davanın esası hakkında verilen ve işin esasına bölge adliye mahkemesince girilip verilmiş ve icra edilecek bir karar değildir. İlk Derece mahkemesi kararı geçerliliğini sürdürmektedir. Bu itibarla konusu belli bir değere ilişkin davada, davalının istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararı 1 sayılı Tarifenin III-1-a maddesinde ifade edilen "esas hakkında" karar niteliğinde bulunmadığından Bölge Adliye mahkemesince nisbi değil, maktu karar ve ilam harcının alınması gerekmektedir.
Başvurunun esastan reddinde, aslında davanın esasına girilmemekte, ilk derece mahkemesi kararı doğru bulunduğundan dava hakkında ayrıca karar verilmemektedir. Kanun koyucunun buradaki "esastan" ifadesini, istinaf başvurusu sırasında dilekçeye, harca, süreye vb. şekli hususlara ilişkin bir eksiklik olmaması, istinaf sebeplerinin incelenerek ilk derece kararında usul veya esas yönünden hukuka aykırılık bulunmamasıdır. (Pekcanıtez-Usul-Medeni Usul Hukukun Sh. 2270 vd)
Keza İstinaf başvurusunun reddine ilişkin karar temyiz incelemesi olmadığı için onama kararı niteliğinde de değildir.(Pekcanıtez-Atalay-Özekes Sh. 583, Konuralp, Uluslararası Toplantı Sh. 260, Özekes-100 soruda İstinaf ve Temyiz sh. 99)
1) Sayılı Tarifenin III-1-e maddesi tasdik (onama) edilen kararlar için nisbi karar ve ilam harcı alınacağını düzenlemiş olduğundan Bölge Adliye Mahkemesinin kararı niteliğine göre nisbi karar ve ilam harcına hükmedilmesi mümkün olmayıp bu nedenle de maktu harç alınmalıdır.
Aksi düşüncenin kabulü T.C. Anayasası'nın 73/3 maddesindeki "Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin kanunla konulacağı, değiştirileceği veya kaldırılacağına" ilişkin temel hükme de aykırılık teşkil edecektir ki vergi ve harç yükümlülüğü konusunda kıyas veya yorum yoluyla yükümlülük getirilmesi mümkün değildir.
Somut uyuşmazlıkta, nisbi değere tabi bulunan davada, davanın kabulüne ilişkin ilk derece mahkemesi kararı aleyhinde davalı tarafça istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, Bölge Adliye Mahkemesince davalının istinaf başvurusunun esastan reddine ve nisbi karar ve ilam harcının davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı hükmedilen karar ve ilam harcı yönünden yukarıda açıklanan yasal düzenlemelere aykırılık teşkil etmektedir.
Diğer taraftan davalı, istinaf başvurusunun esastan reddi kararını temyiz etmiş olup, red kararının temyiz incelemesi sonucunda alınması gereken onama harcı (1) sayılı Tarifenin 2.a maddesi gereğince Bölge Adliye Mahkemesi Kararına, alınan harcın niteliğine göre maktu olmalıdır.
Bu halde, Bölge Adliye Mahkemesi kararındaki nisbi karar ve ilam harcının maktu karar ve ilam harcı olarak düzeltilmesi suretiyle HMK 370/1. maddesi gereğince kararın onanması, Daire onama ilamında da nisbi yerine maktu onama harcına hükmedilmesi gerekirken karar ve ilam harçları konusunda yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmesine ilişkin sayın çoğunluk görüşüne katılamıyorum.
Full & Egal Universal Law Academy