MAHKEMESİ: BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ13. HUKUK DAİRESİ
Taraflar arasında görülen davada İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 20.03.2018 tarih ve 2015/560 E. - 2018/194 K. sayılı kararın ayrı ayrı davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, istinaf isteminin esastan reddine-kabulüne dair İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi'nce verilen 13.02.2020 tarih ve 2018/1608 E. - 2020/210 K. sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili ve davalı ... vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, 6100 sayılı Kanun'un 369. maddesi gereğince miktar veya değer söz konusu olmaksızın duruşmalı olarak incelenmesi gereken dava ve işlerin dışında bulunduğundan duruşma isteğinin reddiyle dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, müvekkili ile davalı ... ve dava dışı Brıtish Marıne şirketi arasında diğer davalı aracılığıyla "Freight Forwarder Sorumluluk Sigorta Poliçesi" tanzim edildiğini, anılan poliçede Brıtish Marıne şirketin reasürör, davalı ... şirketinin ise frontier sıfatının bulunduğunu, dava dışı bir firmanın kendisine ait emtiaların müvekkiline ait antrepoda depolandığı süreçte hasara uğradığından bahisle kendi sigortacısına hasar ihbarında bulunduğunu, sigortacının yaptığı inceleme sonucunda müşterisinin zararını ödediğini ve ödediği bedeli rücu için müvekkiline dava açtığını, müvekkilinin hasar talebinden ancak davanın açılmasıyla haberdar olduğunu ve davayı hemen davalı Marsh A.Ş’ye bildirdiğini ancak adı geçen davalı tarafından poliçe gereği olarak hukuki yardım sağlanmadığını ve davanın bu nedenle kaybedildiğini ve müvekkilinin icra dosyasına 78.751,90 TL ödeme yapmak zorunda kaldığını, ödenen tutar teminat kapsamında kalmasına rağmen davalı ... şirketinin ödeme yapmadığını ileri sürerek, 78.751,90 TL'nin ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak en yüksek ticari faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Davalı ... vekili, poliçenin 8/h maddesine göre, davalı sigortalının her türlü hasarı ve hasara ilişkin tüm bilgileri derhal sigortacıya bildirmesi gerektiğini aksi takdirde hasar nedeniyle sigortacıyı ibra etmiş sayılacağını, davalının davanın hiçbir aşamasında kendilerine bildirimde bulunmadığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Diğer davalı vekili, müvekkilinin sigorta brokeri olduğunu ve taraflar arasında yapılan poliçeye aracılık ettiğini, brokerlerin sigorta tazminatı ödemelerinin yasak olduğunu ve sigortacı gibi sorumlu tutulmalarının mümkün olmadığını, müvekkilinin davacı tarafından yapılan bildirim üzerine derhal yurt dışında mukim reasürör şirkete bildirimde bulunarak yükümlülüğünü yerine getirdiğini savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İlk derece mahkemesince, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davanın kısmen kabulüne, 74.540,05 TL'nin davalılardan tahsiline karar verilmiştir.
Karara karşı davalılar vekilleri tarafından ayrı ayrı istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
İstinaf mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, davalı ... şirketince, davacının hasarı bildirmemesi sebebiyle poliçenin 8/h maddesi gereğince sorumluluklarının bulunmadığı savunulmuş ise de, davacının aleyhine ikame edilen davayı süresi içerisinde davalı broker şirketine bildirdiği ve poliçeden dolayı hasar dosyasının açılmasını ve gereğinin yapılmasını talep ettiği, bu hale göre, davacının haber alır almaz kendisine sigorta poliçesi tanzimi ve sözleşme akdinde yardımcı olan aracı broker firmasına bildirimde bulunduğunun sabit olduğu, Sigorta ve Reasürans Brokerliği Yönetmeliği gereğince broker hasar tazminatının ödenmesinde de görevli olduğundan sigortalı tarafından hasar ihbarının brokere yapılmış olması halinde bu ihbarın broker tarafından sigortacıya iletilmesi gerektiği, brokerin bu hasar ihbarını sigorta şirketine iletmemiş olmasının sigortacı ve broker arasında kurulu akdi ilişki niteliğindeki protokol ile kurulmuş iç ilişki olduğu, sigortalı bakımından bir hak kaybına sebebiyet vermesinin mümkün olmadığı, sigorta brokerine yapılan bildirim sigortacıya yapılmış gibi kabul edileceğinden meydana gelen rizikonun bildirilmediğine ilişkin davalı istinaf sebebinin yerinde olmadığı, kaldı ki, sigorta genel şartlarında ve poliçe özel şartlarında, sigorta teminatı kapsamı dışında kalan haller arasında bildirim yükümlülüğünün ihlalinin sayılmadığı, bildirim yükümlülüğünün ihlali halinde yaptırımın sadece bu ihlal nedeniyle ödenecek tazminatta bir artış meydana gelmiş ise sigortacının bu artış miktarı oranında tazminat ödeme yükümlülüğünden kurtulması olduğu, dosyada alınan bilirkişi raporuna göre, bildirimin yapılmaması nedeniyle ödenen hasar bedelinde bir artış olmadığı, zaten davacı aleyhine açılan rucüen tazminat davasında hasar bedeli belirli olup, yapılan yargılama sonucunda kesinleşen mahkeme kararı ile davacının sorumlu olduğu hasar bedelinin tespit edildiği, ayrıca meydana gelen hasarın sigorta teminatı dışında kaldığının, hasar bedelinin ödenmemesi gerektiğinin ispat külfetinin sigorta şirketinde olduğu, davalı ... şirketinin söz konusu rizikonun teminat dışında olduğunu iddia ve ispat edemediği, meydana gelen rizikonun sigorta poliçesi teminatı kapsamında olduğu, bu nedenle davalı ... hakkındaki davanın kabulünde isabetsizlik bulunmadığı, Sigortacılık Kanunun 2. maddesinde yapılan tanıma göre, sigorta brokerinin, sigorta veya reasürans sözleşmesi yaptırmak isteyenleri temsil ederek, bu sözleşmelerin yaptırılacağı şirketlerin seçiminde tamamen tarafsız ve bağımsız davranarak ve sigorta teminatı almak isteyen kişilerin hak ve menfaatlerini gözeterek, sözleşmelerin akdinden önceki hazırlık çalışmalarını yürütmeyi ve gerektiğinde sözleşmelerin uygulanmasında veya tazminatın tahsilinde yardımcı olmayı meslek edinen kişi olduğu, brokerlerin, sigorta tazminatı veya tazminata ilişkin avans ödeyemeyeceği, davalı Marsh Sigorta ve Reasürans Brokerliği A.Ş’nin sigorta brokeri olup Freight Forwarder Sorumluluk Sigorta Poliçesinin düzenlenmesine aracılık ettiği bu nedenle sigortacı sıfatının bulunmadığı, sigorta poliçesinin tarafı olmadığı, riski üstlenmediği bu nedenle sigorta poliçesi kapsamında oluşan risk bedelinin bu davalıdan tahsilinin talep edilemeyeceği, bu davalının kendisine yapılan bildirimi süresinde sigorta şirketine bildirmeyerek kusurlu olduğu iddia edilse dahi, bu durumda bu davalının kusur sorumluluğuna gidilebilmesi için ortada bir zararın olması gerektiği, davacı sigortalının ödediği hasar bedelini sigorta şirketinden talep ettiği, mahkemece hasar bedelinden sigorta poliçesi kapsamında sigorta şirketinin sorumlu olduğunun kabul edildiği, buna göre davacının davalı brokerin davranışı nedeniyle oluşan bir zararının bulunduğunu ispatlayamadığı, bu nedenle adı geçen davalının sorumluluğuna gidilemeyeceği, Yargıtay uygulamasının da bu yönde olduğu gerekçesiyle, davalı ... şirketinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı broker şirketinin istinaf başvurusunun ise kabulüyle, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, esas hakkında yeniden hüküm tesis edilmek suretiyle, davalı broker şirketi hakkındaki davanın reddine, diğer davalı hakkındaki davanın ise kısmen kabulüyle, 74.540,05 TL'nin adı geçen davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
Kararı, davacı ve davalı ... vekilleri temyiz etmiştir.
İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine HMK'nın 355 vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi HMK'nın 369/1. ve 371. maddelerinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ: Yukarda açıklanan nedenlerle, davacı vekili ve davalı ... vekilinin temyiz istemlerinin reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1. maddesi uyarınca ONANMASINA, HMK'nın 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı bakiye 3.818,83 TL temyiz ilam harcının temyiz eden davalı ... şirketinden alınmasına, aşağıda yazılı bakiye 4,90 TL temyiz ilam harcının temyiz eden davacıdan alınmasına, 24.05.2021 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY
Uyuşmazlık, Bölge Adliye Mahkemesince davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi, bu kararında temyiz incelemesi sonucunda onanması durumunda Bölge Adliye Mahkemesince hükmedilecek istinaf red harcı ile Yargıtayca hükmedilecek onama harcının maktu mu yoksa nisbi mi olacağına ilişkindir.
T.C. Anayasasının 73/3 maddesinde "Vergi, resim, harç vb. mali yükümlülüklerin Kanunla konulacağı, değiştirileceği veya kaldırılacağı",
492 sayılı Harçlar Yasası'nın 2. maddesinde "Yargı işlemlerinden bu kanuna bağlı (1) sayılı tarifede yazılı olanların yargı harçlarına tabi olacağı",
(1) sayılı Tarifenin III karar ve ilam harcı başlıklı 1/a madddesinde "Konusu belli bir değerle ilgili bulunan davalarda esas hakkında karar verilmesi halinde hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden binde 68.31 oranında nisbi harç alınacağı",
1/e maddesinde "yukarıdaki nisbetlerin Bölge Adliye Mahkemeleri, Bölge İdare Mahkemeleri, Danıştay, ve Yargıtay'ın tasdik veya işin esasını hüküm altına aldığı kararları içinde aynen uygulanacağı"
2.a maddesinde de "1. fıkra dışında kalan davalarla, taraf teşkiline imkan bulunmayan davalarda verilen esas hakkındaki kararlarla, davanın reddi kararı ve icra tetkik merciilerinin 1. fıkra dışında kalan kararlarında" maktu harç alınacağı düzenlenmiştir.
Bölge Adliye Mahkemelerinde işin esasını hüküm altına aldığı kararlar, ilk derece mahkemesinin yerine geçerek verdiği ve icrai kabiliyeti söz konusu olan kararlardır. Bu kararlar ise, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak 6100 sayılı HMK 353/1-b-2,3 maddelerine göre davanın kabulü veya reddi yönünde verilen kararlardır. İlk Derece Mahkemesi Kararının İstinaf incelemesi sonucunda doğru bulunarak verilen "istinaf başvurusunun esastan reddi" kararı davanın esası hakkında verilen ve işin esasına bölge adliye mahkemesince girilip verilmiş ve icra edilecek bir karar değildir. İlk Derece mahkemesi kararı geçerliliğini sürdürmektedir. Bu itibarla konusu belli bir değere ilişkin davada, davalının istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararı 1 sayılı Tarifenin III-1-a maddesinde ifade edilen "esas hakkında" karar niteliğinde bulunmadığından Bölge Adliye mahkemesince nisbi değil, maktu karar ve ilam harcının alınması gerekmektedir.
Başvurunun esastan reddinde, aslında davanın esasına girilmemekte, ilk derece mahkemesi kararı doğru bulunduğundan dava hakkında ayrıca karar verilmemektedir. Kanun koyucunun buradaki "esastan" ifadesini, istinaf başvurusu sırasında dilekçeye, harca, süreye vb. şekli hususlara ilişkin bir eksiklik olmaması, istinaf sebeplerinin incelenerek ilk derece kararında usul veya esas yönünden hukuka aykırılık bulunmamasıdır. (Pekcanıtez-Usul-Medeni Usul Hukukun Sh. 2270 vd)
Keza İstinaf başvurusunun reddine ilişkin karar temyiz incelemesi olmadığı için onama kararı niteliğinde de değildir. (Pekcanıtez-Atalay-Özekes Sh. 583, Konuralp, Uluslararası Toplantı Sh. 260, Özekes-100 soruda İstinaf ve Temyiz sh. 99)
1) Sayılı Tarifenin III-1-e maddesi tasdik (onama) edilen kararlar için nisbi karar ve ilam harcı alınacağını düzenlemiş olduğundan Bölge Adliye Mahkemesinin kararı niteliğine
göre nisbi karar ve ilam harcına hükmedilmesi mümkün olmayıp bu nedenle de maktu harç alınmalıdır.
Aksi düşüncenin kabulü T.C. Anayasası'nın 73/3 maddesindeki "Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin kanunla konulacağı, değiştirileceği veya kaldırılacağına" ilişkin temel hükme de aykırılık teşkil edecektir ki vergi ve harç yükümlülüğü konusunda kıyas veya yorum yoluyla yükümlülük getirilmesi mümkün değildir.
Somut uyuşmazlıkta, nisbi değere tabi bulunan davada, davanın kabulüne ilişkin ilk derece mahkemesi kararı aleyhinde davalı tarafça istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, Bölge Adliye Mahkemesince davalının istinaf başvurusunun esastan reddine ve nisbi karar ve ilam harcının davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı hükmedilen karar ve ilam harcı yönünden yukarıda açıklanan yasal düzenlemelere aykırılık teşkil etmektedir.
Diğer taraftan davalı, istinaf başvurusunun esastan reddi kararını temyiz etmiş olup, red kararının temyiz incelemesi sonucunda alınması gereken onama harcı (1) sayılı Tarifenin 2.a maddesi gereğince Bölge Adliye Mahkemesi Kararının, niteliğine göre maktu olmalıdır.
Bu halde, Bölge Adliye Mahkemesi kararındaki nisbi karar ve ilam harcının maktu karar ve ilam harcı olarak düzeltilmesi suretiyle HMK 370/1. maddesi gereğince kararın onanması, Daire onama ilamında da nisbi yerine maktu onama harcına hükmedilmesi gerekirken karar ve ilam harçları konusunda yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmesine ilişkin sayın çoğunluk görüşüne katılamıyorum.