MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1575 Esas, 2025/533 Karar
HÜKÜM : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2018/1084 E., 2021/115 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
KARAR
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı ... Ltd. Şti.'den kumaş alımı hususunda sözlü anlaşmaya vardığını, proforma faturaya göre davalı ... Ltd. Şti.'nin lehdar, ödeme bankasının ... Bankası ... Cad. Şubesi olduğunu, 300 gün ödeme vadeli, dönülemez, teyitli, devredilebilir bir akreditifle yapılmasının istenildiğini, akreditifin 24.05.2018 tarihinde açıldığını, bu akreditifte davalı ... Ltd. Şti.'nin lehdar, davalı ...'nın amir banka ve diğer davalı ... Katılım Bankası'nın da görevli banka olduğunu, davalı şirket tarafından müvekkiline mal teslimi yapılmadığını, şirket yetkilisinin ürünlerin teslim edilmediğini açıkça kabul ettiğini, şirketin belgeleri ibrazı hususunda bu zamana kadar amir banka ... Bankası tarafından taraflarına bir bilgi iletilmediğini, sunulan akreditif belgelerinin sahte olduğunu, müvekkilinin ... Bankası'na gönderdiği 16.10.2018 tarihli ihtarnameyle durumu açıkladığını, ... Bankası'nın ise 31.10.2018 tarihli cevabi ihtarnamesinde görevli banka ... Katılım Bankası'na vesaik ibrazında bulunulduğunu ve belgelerin akreditife uygun olduğunu belirterek olumlu bir cevap alınamadığını, talep edilen ve Bankaya sunulan belgelerin de kendilerine iletilmediğini, ... Ltd. Şti.'nin ibrazının uygun kabul edilip edilmediğine, nasıl bir belge sunulduğuna dair bilgi verilmediğini, söz konusu malların müvekkiline teslim edilmediğini, sevk irsaliyesinde teslim edenin ... Ltd. Şti. olarak göründüğünü, teslim alan kısmında "..." olarak okuyabildikleri kaşesiz bir imza yer aldığını, davalı ... Ltd. Şti. tarafından sunulan ticari faturanın 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca fatura olarak nitelendirilmesinin mümkün olmadığını, faturada vergi dairesi, hesap numarası, satılan malların teslim tarihi ve irsaliye numarası ile faturanın numarası bulunmadığını, sevk irsaliyesinin sahte olduğunu, böyle bir belgenin bulunmadığını, sunulan belgenin sahte olduğunu, davalının sahte belgelerle akreditif şartlarını sağlamaya çalıştığını ileri sürerek davalı ... nezdinde işlem gören ve davalı ... Katılım Bankası tarafından teyit edildiği öğrenilen 24.05.2018 tarihli ve 18 20... 0 numaralı 1.928.600,00 TL bedelli akreditiften dolayı davalı ... Ltd. Şti.'nin ödeme talebinin haksız olduğunun ve müvekkilinin borcu bulunmadığının tespiti ile söz konusu akreditifin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı ... Katılım Bankası A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; akreditif ilişkisinde müvekkilinin, akreditif lehdarı ... Ltd. Şti. tarafından ibra edilecek akreditif belgelerini akreditif bankasına iletmekle ve verilecek talimat doğrultusunda ödeme yapmakla görevli olduğunu, akreditif kapsamında, davalı ... Ltd. Şti.'nin 25.05.2018 tarihinde akreditif belgelerini müvekkiline ibraz ettiğini, belgelerin akreditif bankası ... Bankası'na gönderildiğini, müvekkili bankanın akreditif ilişkisindeki rolünün, kendisine ibraz edilen akreditif belgelerini akreditif bankası olan ... Bankası'na iletmek ve akreditif bankasının talimatlarına göre hareket etmekten ibaret olduğunu, bu nedenle davacının müvekkiline husumet yöneltemeyeceğini savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
2. Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; davacının malların kendisine teslim edilmediği iddiasının gerçeği yansıtmadığını, davacı tarafından siparişe konu malın yalnızca 97.069,50 USD'lik kısmının kendilerince teslim alındığını, kalan kısmın ise teslimini beklediklerini belirttiklerini, getirdikleri “kısmi teslimata” ilişkin 25.06.2018 tarihli faturanın bir fotokopisinin, Şube tarafından teslim alındığını, 600 sayılı Yeknesak Kurallar'ın 34. maddesine göre bankaların belgeleri şekil açısından incelemekle yükümlü olduklarını, davaya konu olayda, ... Ltd. Şti. tarafından ibraz edilen belgelerin öncelikle ibraz bankası tarafından incelendiğini, uygun bulunarak teyit edildiğini ve sonrasında müvekkiline gönderildiğini, müvekkilince (şekil olarak) yapılan incelemede belgelerin akreditife uygun olduğun tespit edildiğini, Kuralların "Belgelerin İncelenmesine İlişkin Standart" başlıklı 14. maddesi kapsamında müvekkiline ibraz edilen tüm belgelerin kontrol edildiğini, 25.05.2018 tarihli, 82758 sayılı ve 1.928.599,20 TL bedelli akreditifin referans numarası ile satım akdi konusu malları belirtir fatura şekil olarak incelendiğinde, taşınan malların bedelleri, alıcı ve satıcı firma unvanları, fatura tarihi, akreditif seri numarası, proforma fatura tarih ve numarası gibi unsurları tam olarak taşıyan, akreditif şartlarına son derece uygun bir fatura olduğunun görüleceğini, sevk irsaliyesinin geçerliğinin bulunmadığı iddialarının da hukuken geçerlilik taşımadığını, zira hiç bir yasal düzenlemede malı teslim alanın isim/unvan/imzasının irsaliye üzerinde bulunması gerektiğinin belirtilmediğini, akreditifin malın teslim edilip edilmemesine bağlı olmadığı belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
3.Davalı ... Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; akreditife konu malların teslim edilip edilmediği hususunun akreditif sözleşmesinin geçerliliğini etkilemeyeceğin, sunulan hiçbir belgede usulsüzlük olmadığını, akreditifin malın teslim edilip edilmemesine bağlanamayacağını savunarak davanın reddine ve kötüniyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosyaya sunulan ... no.lu sevk irsaliyesinde teslim alan kısmında imzanın altında kalan ibarelerin tamamının anlamlı bir şekilde okunamadığı, " ...", " ..." ibarelerinin okunabildiği, noktalı olarak belirtilen kısımların anlaşılamadığı, buna göre sevk irsaliyesinde teslim alanın belirsiz olduğu, bankanın ödeme yükümlülüğünün doğması için bir uzman olarak görünüşte bu belgenin gerçek bir sevk irsaliyesi olduğunu tespit etmesi gerektiği, taraflar arasındaki uyuşmazlığın ibraz edilen belgelerin ilk görünüş nazariyesine göre yeterli belge sunulup sunulmadığında toplandığı, sevk irsaliyelerinde teslimatın kime yapıldığının belli olmadığı, gerçek kişi ismi ile tüzel kişi adı ve kaşesi bulunmadığı, bankanın ilk görünüş nazariyesine göre teslim alanın ismini görmesi gerektiği, bir sevk irsaliyesi belgesinin bu niteliği ile kabulü için bu hususun zorunlu olduğu, teslim alanın gerçekte var olup olmadığının veya gerçekte teslim alıp almadığının tespitinin akreditif kurallarına göre gerekmediği, kaydi olarak kime teslim edildiğinin anlaşılması gerektiği, vadeli akreditifte satıcının malları teslim etmediğinin iddia edildiği, dosyada teslimin yapıldığına dair bir delil bulunmadığı, bu nedenlerle sunulan belgelerin akreditif şartlarına uygun olmadığı ve bu nedenle davacının bu akreditif nedeniyle borçlu olmadığına karar verilmesi gerektiği, ibraz edilen belgelerin dış görüş itibariyle akreditif kurallarını karşılayıp karşılamadığının incelendiği gerekçesiyle davanın kabulüyle davacının, Amir Banka ... Bankası'nın 24.05.2018 tarih ve 18 20... 0 referans numaralı 1.928.600,00 TL meblağlı akreditif nedeniyle borçlu olmadığının tespitine ve akreditifin iptaline karar verilmiş, hüküm, davalılar vekillerince istinaf edilmiştir.
IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı satıcının CFR satış usulü de dikkate alınarak, sattığı malları davacıya gönderdiğini ve malların teslim yeri olan Samsun'da malların teslim edildiğini ispata yarayacak örneğin konişmento, navlun faturası, "FX NAK" ibaresinin neye karşılık geldiği yönünde hiç bir delil sunmadığı, sevk irsaliyesinin akreditif şartlarına uygun olmadığı, davanın kabulüne karar verilmesinden isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle davalılar vekillerinin istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davalılar vekillerince temyiz edilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Dava ve Hukuki Nitelendirme
Dava, akreditiften dolayı borçlu olunmadığının tespiti ve akreditifin iptali istemine ilişkindir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.
VI. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalılar vekillerinin temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere müteselsilen yükletilmesine, 29.01.2026 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.