MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1346 Esas, 2025/617 Karar
HÜKÜM : Konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2019/307 E., 2023/130 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
KARAR
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı taraf adına "..." başlıklı ... numara ile incelemesiz patent belgesine bağlanmış buluşun, patent başvuru tarihinden önce yurt içinde ve yurt dışında birçok firma tarafından imal edilerek kamuya arz edilmiş olduğu ve kanunda yazılı patentlenebilirlik şartlarını taşımadığını, dava konusu buluşun müvekkili şirketin çalışmaları sayesinde ortaya çıktığını, müvekkili şirketin eski çalışanlarından olan ve ...'in babası olan dava dışı şahsın bu buluşu müvekkili şirketten habersiz olarak kendi oğlu adına, muvazaalı olarak kaydettirdiğini ileri sürerek ... numaralı incelemesiz patentin hükümsüzlüğüne ve patent sicilinden terkinine, hükümsüzlük şartları gerçekleşmediği takdirde, patent belgesinin müvekkil şirkete devrine ve müvekkil adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davada ileri sürülen taleplerin haksız ve kötüniyetli olduğunu, patent başvurularının davacı ... ile iş ilişkisinin kesilmesinden aylar sonra yapıldığını, müvekkil adına tescil edilen incelemesiz patent başvurularının başvuru tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata göre uygun olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile alınan bilirkişi raporları ile davaya konu ... numaralı patentin 1 ve 25 numaralı tüm istemlerinin yeni olduğunun, hükümsüzlük koşullarının oluşmadığının tespit edildiği, hükümsüzlük konusunun teknik ve uzmanlık gerektiren hususlardan olması nedeniyle dosyadaki tüm bilirkişi raporlarına itibar edilerek hükümsüzlük yönünden davanın reddine karar verilmesinin gerektiği, hizmet buluşu yönünden ise, davalının da kabulünde olduğu üzere davaya konu patentin davalının babası olan dava dışı ... tarafından bulunduğu, ...'in davacıya ait işyerinde çalışmış olduğu, iş akdinin 26.10.2015 tarihinde feshedildiği, davaya konu patentin ise iş akdinin sona ermesinden sonra 16.02.2016 tarihinde tescil için başvurusunun yapıldığı, davaya konu patentin hizmet buluşu olduğu yönünde başkaca herhangi bir delilin de sunulmadığı, yine gerçekte patent sahibi olarak görünen ...'in patenti kendi adına değil de oğlu olan ... adına tescil ettirmesinin hükümsüzlük sebebi olarak sayılamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince istinaf edilmiştir.
IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf dilekçesinde davaya konu patentin yargılama sırasında geçersiz hale geldiğinin ileri sürülmesi nedeniyle Türk Patent ve Marka Kurumu'na yazılan müzekkereye verilen 24.04.2025 tarihli cevabi yazıda, ... numaralı incelemesiz patent için telafi ücretinin zamanında yatırılmaması nedeniyle geçersiz hale geldiğinin bildirildiği, dolayısıyla İlk Derece Mahkemesi yargılaması sırasında 2021 yılında geçersiz hale gelen davaya konu patente ilişkin, konusuz kalan davada karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporu uyarınca hükümsüzlük koşulları oluşmadığından dava tarihi itibarı ile davalının haklı olduğu kanaati ile davalı lehine vekalet ücreti ve yargılama giderlerine hükmedilmesi gerektiği gerekçesi ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince temyiz edilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Dava ve Hukuki Nitelendirme
Dava, patent hükümsüzlüğü, aksi halde patentin davacı adına tescili talebine ilişkindir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (SMK) 138. maddesinde patent hükümsüzlüğüne dair düzenlemeler yer almaktadır. SMK'nın 138/1 hükmünde hükümsüzlük halleri sayılmış olup, maddenin 5. fıkrasında ise patentin hükümsüzlüğü davasının, patentin koruma süresince veya hakkın sona ermesini izleyen beş yıl içinde açılabileceğine ilişkin düzenleme yer almaktadır.
Dava, patent hükümsüzlüğüne ilişkin olup her ne kadar İlk Derece Mahkemesince davalı tarafından dava konusu patente dair telafi ücretinin zamanında yatırılmaması sebebiyle patentin geçersiz kaldığı gerekçesi ile davanın konusuz kaldığından bahisle davanın reddine karar verilmiş ise de SMK'nın 138. maddesinin 5. fıkrasında yer alan patentin hükümsüzlüğü davasının, patentin koruma süresince veya hakkın sona ermesini izleyen beş yıl içinde açılabileceğine dair hüküm göz önüne alındığında dava konusuz kalamayacağı gibi davacı iddiasının davalının babası ile hizmet ilişkisinin bulunduğu ve bu ilişki sırasında patent ürününün oluşturulduğu yönünde olduğu, İlk Derece Mahkemesince, davacının bu iddiasına ilişkin delillerin sunulmasına karşın salt davalı-davacı arasında hizmet ilişkisi bulunmadığı gerekçesi ile düzenlenen bilirkişi raporuna dayalı olarak deliller değerlendirilmeden yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır. Mahkemece yapılacak iş, taraf delilleri değerlendirilerek uzman bilirkişiden davalının patent başvurusunda bulunduğu işin davalının babasının hizmet ilişkisi kapsamında çalışırken ortaya koyduğu projelerle ilişkili olup olmadığı, bu projeler için üretilip üretilmediği hususunda rapor alınmak sureti ile değerlendirme yapılmasıdır.
VI. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'un 373/2 hükmü uyarınca dava dosyasının Bölge Adliye Mahkemesi'ne gönderilmesine, peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 29.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.