MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/537 Esas, 2025/805 Karar
HÜKÜM : Kısmen kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 5. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/117 E., 2022/280 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
KARAR
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin "..." ibareli tanınmış markaları bulunduğunu, bu markaları mesnet göstererek davalı şirketin 2020/121939 sayılı ve "..." ibareli marka başvurusunun yayımına itiraz edildiğini, bu itirazın Markalar Dairesi Başkanlığınca markalar arasında ilişkilendirilme ihtimali de dahil karıştırılma ihtimali bulunmadığı gerekçesiyle reddine karar verildiğini, bu karara karşı Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu (YİDK) nezdinde yapılan itirazın ise 2022-M-880 sayılı karar ile nihai olarak reddedildiğini, oysa dava konusu markanın müvekkili markalarıyla görsel, işitsel ve kavramsal olarak iltibasa sebebiyet verecek derecede benzer olduğunu, marka tescilleri arasında da benzerlik bulunduğunu, davalı şirketin, müvekkili tarafından uzun yıllar içinde yaratılmış ayırt edicilikten faydalanmaya çalıştığını, davalı şirket tarafından kullanılan "..." ibaresinin tüketici nezdinde müvekkili tarafından "..." markası ile yaratılmış olan olumlu algıdan haksız bir şekilde faydalanmasının ve tüketici nezdinde iltibas yaratmasının son derece muhtemel olduğunu, dava konusu marka tescil edildiği takdirde refleks olarak müvekkilinin markalarını ve sunduğu mal ve hizmetleri çağrıştıracağını, müvekkiline ait kuruma ekonomik olarak bağlı bir firma tarafından üretildiği ya da sunulduğu şeklinde bir intiba oluşturacağını, böylece iltibasa yol açabileceğini, davalının bu benzerlikten haksız kazanç sağlayabileceğini ve müvekkilinin piyasadaki itibarının zedelenebileceğini ileri sürerek 2022-M-880 sayılı YİDK kararının iptali ile ... numaralı markanın hükümsüzlüğü ile sicilden terkinini talep etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkili Kurum kararının usul ve yasaya uygun olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
2.Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde; taraf markaları arasında benzerlik bulunmadığını, markaların benzerliği değerlendirilmesinin markanın tüm unsurlarının birlikte oluşturduğu bütüncül izlenime göre yapılması gerektiğini, müvekkiline ait markayı oluşturan ''...'' ve ''...'' kelimelerinin bir araya gelerek yeni bir anlam ortaya çıkardığını, tek başına ''...'' kelimesinin ''...'' (..., temizlik) kelimesinin kökü olup ... ve temizlik anlamı ihtiva etmekteyken algı ve his anlamına gelen ''...'' kelimesi ile birleşmesinden sonra tamamen yeni ve farklı bir anlamı olan ''...'' markasını oluşturduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile aldırılan bilirkişi raporunda tablolaştırıldığı üzere, dava konusu marka ile davacıya ait markalar, 3. ve 16. sınıflar altında birebir aynı emtiaları kapsamakta olup yine 5. sınıf içerisindeki "İnsan ve hayvanlar için olanlar hariç deodorantlar, havayı temizleyici ve kötü kokuları giderici maddeler. Dezenfektanlar, antiseptikler (mikrop öldürücüler), tıbbi amaçlı deterjanlar, ilaçlı sabunlar, dezenfekte edici sabunlar, antibakteriyel el losyonları" bakımından da birebir çakıştığı, buna karşın dava konusu markada 5. sınıf içerisinde yer alan "İnsan ve hayvan sağlığı için ilaçlar, tıbbi ve veterinerlik amaçlı kimyasal ürünler, tıbbi ve veterinerlik amaçlı kimyasal radyoaktif maddeler, ilaç ihtiva eden kozmetikler. Tıbbi ve veterinerlik amaçlı kullanıma uygun diyetetik maddeler; insan ve hayvanlar için diyet takviyeleri, gıda (besin) takviyeleri; zayıflama amaçlı tıbbi müstahzarlar; bebek mamaları; tıbbi amaçlı bitkiler ve tıbbi amaçlı bitkisel içecekler. Diş hekimliği için ürünler (aletler/cihazlar hariç): diş dolgu maddeleri, diş kalıbı alma maddeleri, protez ve yapay diş yapıştırma ve tamir maddeleri. ... sağlayıcı ürünler: pedler, tamponlar, tıbbi amaçlı yakılar, pansuman malzemeleri, kağıt ve tekstilden mamul çocuklar, yetişkinler ve evcil hayvanlar için bezler. Zararlı böcek, zararlı bitki, zararlı mantar ve kemirgenleri yok edici maddeler"in davacıya ait önceki tarihli markaların kapsamında yer almadığı, öte yandan, mal ve hizmetlerin benzerliği incelenirken, ilgili mal ve hizmetlerin niteliği, kullanım amacı, kullanım şekli, birbirlerinin ikamesi ya da tamamlayıcısı niteliğinde olup olmadıkları, bu mal ve hizmetlerin dağıtım kanalları, hitap ettikleri ilgili tüketici kesimi ve ticari kaynakları gibi bazı faktörlerin dikkate alınması gerektiği, bu kapsamda değerlendirildiğinde dava konusu markada 5. sınıf altında yer alan "ilaç ihtiva eden kozmetikler" emtiası ile davacı markalarında 3. sınıf altında bulunan "Parfümeri; kozmetik ürünleri, kişisel kullanım amaçlı koku vericiler (insan ve hayvanlar için deodorantlar dahil; ilaç ihtiva eden kozmetikler hariç)" emtiaları arasında tamamlayıcılık ilişkisi bulunduğu, dolayısıyla bu mal ve hizmetlerin benzer olduğunun değerlendirildiği, bahsi geçen emtialarının kullanım amaçları birbirine yakın olup aynı dağıtım kanallarına sahip olduğu, tüketiciye aynı satış kanallarında sunulduğu, taraf markaları global olarak karşılaştırıldığında, dava konusu "..." sözcüğünün bir bütün olarak herhangi bir spesifik anlamının bulunmadığı, her ne kadar "..." sözcüğü "..." anlamına gelse de, dava konusu markanın genel görünüm itibariyle "..." sözcüğünü içermediği, "...-" ve "-..." sözcüklerinin bitişik yazılması suretiyle oluşturulduğu ve markanın genel görünümü itibariyle "..." sözcüğüne çağrışım oluşturacağının söylenemeyeceği, dolayısıyla dava konusu markanın tek ve esaslı unsurunun herhangi bir anlam ifade etmeyen ve bu nedenle davaya konu emtialar bakımından somut ayırt ediciliği olan "..." sözcüğü olduğu, taraf markalarının davaya konu emtiaların hitap ettiği ilgili tüketici kesimi nezdinde benzer olduklarının söylenemeyeceği, zira ilgili tüketici kesiminin markaların ayırt edici unsurlarını bölüp parçalamadan bir bütün halinde algıladıkları, karşılaştırılan markalar arasında ilişkilendirilme ihtimali dahil karıştırılma tehlikesi bulunmadığı kanaatine varıldığı, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 08.06.2016 tarih ve 2014/11-696 E., 2016/778 K. sayılı kararı uyarınca iltibas değerlendirmesinin hakimlik mesleğinin gerektirdiği genel hukuki bilgi ile çözümlenmesi mümkün olduğundan bu yönden dosya içerisinde mevcut bilirkişi raporunun aksi yöndeki hukuki kanaatlerine itibar edilmediği, davacı markalarının tanınmışlık mertebesine ulaştığının ispatlanamadığı, davalı şirketin kötüniyetle hareket ettiğini gösterir somut olgu ileri sürülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince istinaf edilmiştir.
IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu markanın 03, 05... . sınıf mallarda tescilinin talep edildiği, davacının mesnet markalarının ise 01, 03, 05, 16... . sınıf mal ve hizmetlerde tescilli olduğu, içerisinde farmasötik kimya anabilim dalında uzman bilirkişi ile kimya mühendisi bilirkişinin yer aldığı heyet tarafından düzenlenen bilirkişi raporunda belirtildiği üzere dava konusu markanın kapsamındaki 03. sınıf: "Beyazlatma ve temizlik amaçlı maddeler: deterjanlar, çamaşır suları, çamaşır yumuşatıcıları, leke çıkarıcılar, bulaşık yıkama maddeleri. Parfümeri; kozmetik ürünleri, kişisel kullanım amaçlı koku vericiler (insan ve hayvanlar için deodorantlar dahil;ilaç ihtiva eden kozmetikler hariç). Sabunlar (ilaç ihtiva eden sabunlar hariç). Diş bakımı ürünleri: diş macunları, diş parlatma ve beyazlatma maddeleri, tıbbi amaçlı olmayan ağız gargaraları. Aşındırıcı ürünler: zımpara bezleri, zımpara kağıtları, ponza taşları, aşındırıcı pastalar. Deri, vinil, metal ve ahşap için parlatma ve bakım ürünleri: cilalar, bakım kremleri, cilalama amaçlı vaks.", 05. sınıf: "İnsan ve hayvanlar için olanlar hariç deodorantlar, havayı temizleyici ve kötü kokuları giderici maddeler. Dezenfektanlar, antiseptikler (mikrop öldürücüler), tıbbi amaçlı deterjanlar, ilaçlı sabunlar, dezenfekte edici sabunlar, antibakteriyel el losyonları" ve 16. sınıf: "Kağıt, karton (mukavva); kağıt veya karton malzemeden mamul ambalajlama ve sarma malzemeleri, karton kutular; kağıttan yapılmış tek seferlik kullanıma mahsus ürünler (kırtasiye amaçlı ürünler hariç): kağıt havlular, tuvalet kağıtları, kağıt peçeteler. Plastik malzemeden mamul ambalajlama ve sarma malzemeleri. Matbaa ve ciltleme malzemeleri. Basılı yayınlar, basılı evrak: kitaplar, dergiler, gazeteler, faturalar, irsaliyeler, gelir makbuzları, takvimler, posterler, fotoğraflar, afişler, tablolar, çıkartmalar, pullar. Kırtasiye, büro, eğitim-öğretim, yazım, çizim, resim ve sanatçılar için malzemeler (mobilyalar ve cihazlar hariç): kırtasiye tipi kağıt ürünler, yapıştırıcılar, kalemler, silgiler, kırtasiye tipi bantlar, el işi için karton, yazı kağıtları, kopyalama kağıtları, yazarkasa kağıt ruloları, çizim aletleri, kara tahtalar, resim boyaları. Büro makineleri. Badana ve boya işleri için fırçalar ve rulolar." malları yönünden emtia benzerliğinin bulunduğu, bunun yanında başvuru kapsamındaki 05. sınıf altında yer alan "ilaç ihtiva eden kozmetikler" emtiası ile davacının mesnet markalarında 03. sınıf altında bulunan "Parfümeri; kozmetik ürünleri, kişisel kullanım amaçlı koku vericiler (insan ve hayvanlar için deodorantlar dahil; ilaç ihtiva eden kozmetikler hariç)" emtiaları arasında da benzerlik bulunduğu, böylece taraf markaları arasında emtia benzerliğinin kısmen gerçekleştiği, taraf markaları arasında görsel, işitsel ve kavramsal benzerlik bulunduğu, "..." ibaresinin davalı şirket markasının davacının mesnet markalarından yeterince uzaklaşmasını sağlayamadığı, dava konusu markayı gören tüketicilerin bunun davacının mesnet markalarından farklı bir marka olduğunu derhal ve ilk bakışta algılayamayabileceği ve emtia benzerliğinin de gerçekleştiği, taraf markaları arasında ilişkilendirilme ihtimali de dahil karıştırılma ihtimalinin bulunduğu, tanınmışlığın ispatı için yeterli delil sunulmadığından davacı vekilinin bu iddiasının isabetli bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulü ile YİDK'in 2022-M-880 sayılı kararının 03. sınıf: "Beyazlatma ve temizlik amaçlı maddeler: deterjanlar, çamaşır suları, çamaşır yumuşatıcıları, leke çıkarıcılar, bulaşık yıkama maddeleri. Parfümeri; kozmetik ürünleri, kişisel kullanım amaçlı koku vericiler (insan ve hayvanlar için deodorantlar dahil;ilaç ihtiva eden kozmetikler hariç). Sabunlar (ilaç ihtiva eden sabunlar hariç). Diş bakımı ürünleri: diş macunları, diş parlatma ve beyazlatma maddeleri, tıbbi amaçlı olmayan ağız gargaraları. Aşındırıcı ürünler: zımpara bezleri, zımpara kağıtları, ponza taşları, aşındırıcı pastalar. Deri, vinil, metal ve ahşap için parlatma ve bakım ürünleri: cilalar, bakım kremleri, cilalama amaçlı vaks.", 05. sınıf: "İlaç ihtiva eden kozmetikler. İnsan ve hayvanlar için olanlar hariç deodorantlar, havayı temizleyici ve kötü kokuları giderici maddeler. Dezenfektanlar, antiseptikler (mikrop öldürücüler), tıbbi amaçlı deterjanlar, ilaçlı sabunlar, dezenfekte edici sabunlar, antibakteriyel el losyonları" ve 16. sınıf: "Kağıt, karton (mukavva); kağıt veya karton malzemeden mamul ambalajlama ve sarma malzemeleri, karton kutular; kağıttan yapılmış tek seferlik kullanıma mahsus ürünler (kırtasiye amaçlı ürünler hariç): kağıt havlular, tuvalet kağıtları, kağıt peçeteler. Plastik malzemeden mamul ambalajlama ve sarma malzemeleri. Matbaa ve ciltleme malzemeleri. Basılı yayınlar, basılı evrak: kitaplar, dergiler, gazeteler, faturalar, irsaliyeler, gelir makbuzları, takvimler, posterler, fotoğraflar, afişler, tablolar, çıkartmalar, pullar. Kırtasiye, büro, eğitim-öğretim, yazım, çizim, resim ve sanatçılar için malzemeler (mobilyalar ve cihazlar hariç): kırtasiye tipi kağıt ürünler, yapıştırıcılar, kalemler, silgiler, kırtasiye tipi bantlar, el işi için karton, yazı kağıtları, kopyalama kağıtları, yazarkasa kağıt ruloları, çizim aletleri, kara tahtalar, resim boyaları. Büro makineleri. Badana ve boya işleri için fırçalar ve rulolar." malları yönünden kısmen iptaline, fazlaya ilişkin istemin reddine, dava konusu 2020/121939 sayılı markanın 03. sınıf: "Beyazlatma ve temizlik amaçlı maddeler: deterjanlar, çamaşır suları, çamaşır yumuşatıcıları, leke çıkarıcılar, bulaşık yıkama maddeleri. Parfümeri; kozmetik ürünleri, kişisel kullanım amaçlı koku vericiler (insan ve hayvanlar için deodorantlar dahil;ilaç ihtiva eden kozmetikler hariç). Sabunlar (ilaç ihtiva eden sabunlar hariç). Diş bakımı ürünleri: diş macunları, diş parlatma ve beyazlatma maddeleri, tıbbi amaçlı olmayan ağız gargaraları. Aşındırıcı ürünler: zımpara bezleri, zımpara kağıtları, ponza taşları, aşındırıcı pastalar. Deri, vinil, metal ve ahşap için parlatma ve bakım ürünleri: cilalar, bakım kremleri, cilalama amaçlı vaks.", 05. sınıf: "İlaç ihtiva eden kozmetikler. İnsan ve hayvanlar için olanlar hariç deodorantlar, havayı temizleyici ve kötü kokuları giderici maddeler. Dezenfektanlar, antiseptikler (mikrop öldürücüler), tıbbi amaçlı deterjanlar, ilaçlı sabunlar, dezenfekte edici sabunlar, antibakteriyel el losyonları" ve 16. sınıf: "Kağıt, karton (mukavva); kağıt veya karton malzemeden mamul ambalajlama ve sarma malzemeleri, karton kutular; kağıttan yapılmış tek seferlik kullanıma mahsus ürünler (kırtasiye amaçlı ürünler hariç): kağıt havlular, tuvalet kağıtları, kağıt peçeteler. Plastik malzemeden mamul ambalajlama ve sarma malzemeleri. Matbaa ve ciltleme malzemeleri. Basılı yayınlar, basılı evrak: kitaplar, dergiler, gazeteler, faturalar, irsaliyeler, gelir makbuzları, takvimler, posterler, fotoğraflar, afişler, tablolar, çıkartmalar, pullar. Kırtasiye, büro, eğitim-öğretim, yazım, çizim, resim ve sanatçılar için malzemeler (mobilyalar ve cihazlar hariç): kırtasiye tipi kağıt ürünler, yapıştırıcılar, kalemler, silgiler, kırtasiye tipi bantlar, el işi için karton, yazı kağıtları, kopyalama kağıtları, yazarkasa kağıt ruloları, çizim aletleri, kara tahtalar, resim boyaları. Büro makineleri. Badana ve boya işleri için fırçalar ve rulolar." malları yönünden kısmen hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiş, hüküm, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.
V. TEMYİZ
A.Dava ve Hukuki Nitelendirme
Dava, YİDK marka kararının iptali ile marka hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369/1 hükmü ve 371. maddesinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.
VI.SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle tarafların temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davacıya yükletilmesine, aşağıda yazılı harcın istek halinde ilgililere iadesine, 29.01.2026 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.